Inkoop: werken vanuit een ketenbenadering
Hoofdstuk 1 t/m 4, 6 en 7
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Inkoop in vogelvlucht ..................................................................... 3
1.1 Begripsbepaling inkoop ................................................................................ 3
1.2 Inkoop binnen de keten ................................................................................ 4
1.3 De (noodzakelijke) meerwaarde van inkoop ................................................ 5
1.4 Bereiken van inkoopresultaat ....................................................................... 7
1.5 Inkoop in ontwikkeling ................................................................................. 8
Hoofdstuk 2 Inkoop in sectoren.........................................................................10
2.1 Productiebedrijven ......................................................................................10
2.2 Dienstverleners ...........................................................................................11
2.3 Handelsondernemingen ...............................................................................12
2.4 Inkoop bij de overheid.................................................................................14
2.5 Inkoopontwikkelingsmodel .........................................................................14
Hoofdstuk 3 Sourcing ........................................................................................15
3.1 Sourcingbeleid .............................................................................................15
3.2 Sourcingstrategieën ....................................................................................15
3.3 Leveranciersbeleid.......................................................................................16
3.4 Samenwerkingsvormen binnen inkoop ........................................................16
3.5 Uitbesteden .................................................................................................17
Hoofdstuk 4 Inkoopproces.................................................................................19
4.1 Rol inkoper ..................................................................................................19
4.2 Initiële inkoop .............................................................................................19
4.3 Operationele inkoop ....................................................................................22
4.4 Uitvoering van het inkoopproces .................................................................24
4.5 E-procurement en het inkoopproces* ..........................................................24
Hoofdstuk 6 Ontdekken van patronen in inkoopuitgaven ..................................26
6.1 Soorten goederen en diensten .....................................................................26
6.2 Inkoopdiagnose of ‘spend management’ .....................................................26
6.3 Pareto-analyse ............................................................................................27
6.4 Formuleren van een inkooppakketstrategie .................................................28
6.5 Accountportfolio ..........................................................................................30
Hoofdstuk 7 Positioneren van inkoop in de organisatie .....................................32
7.1 Inkooptaken in organisaties ........................................................................32
7.2 Belang van inkoop verschilt per organisatie ................................................32
7.3 Inkopen is intern afstemmen .......................................................................33
1
,7.4 Centraal versus decentraal ..........................................................................33
7.5 Inrichten van een inkooporganisatie ...........................................................34
7.6 Extern afstemmen van inkoop .....................................................................35
2
,Hoofdstuk 1 Inkoop in vogelvlucht
1.1 Begripsbepaling inkoop
Inkoop staat gelijk aan professionele inkoop, dat wil zeggen, inkoop voor een
organisatie. Deze moet gestructureerd en beleidsmatig plaatsvinden.
Bij professionele inkoop redeneert de inkoper vanuit de bedrijfscontext: de inkoop moet
ertoe bijdragen dat de onderneming of instelling ten minste overeind blijf, maar liever
winst kan maken.
Het begrip inkoop kun je op verschillende manieren opvatten:
Als de aanschaf zelf: de goederen of diensten die het bedrijf ingekocht heeft.
Als functie: bedrijf moet ervoor zorgen dat er producten of diensten worden
ingekocht (inkoop is dan functie, zoals verkoop of productie).
Als afdeling: inkoopafdeling: de afdeling binnen het bedrijf die is aangewezen om
aankopen te organiseren.
De inkoop helpt de onderneming in de veranderde bedrijfsomgeving te overleven. De
eisen aan inkoop zijn:
Inkoop moet ertoe bijdragen de kwetsbaarheid van de onderneming ten opzichte
van leveranciers, concurrenten en afnemers op de lange termijn te minimaliseren.
Inkoop moet actief participeren in het vinden van leveranciers die in staat zijn om
mee te denken over toekomstige technologische ontwikkelingen.
De inkoop moet er zorg voor dragen, dat leveranciers meerwaarde opleveren voor
de onderneming.
Inkoop is alles waar een externe factuur tegenover staat. – Lenselink & Telgen (’98)
Laat zien dat je via informatie van inkoopfacturen precies in beeld kunt brengen
wat een organisatie inkoopt.
Vroeger: op tijd en tegen de laagste kosten inkopen hoge voorraadkosten en
restvoorraad
Nu: verlangt wordt dat hij bijdraagt aan de strategie en de winstgevendheid van de
onderneming op de lange termijn. Het gaat bedrijven niet meer puur om de laagste
kosten, maar om de bijdrage aan het realiseren van de beste concurrentiepositie op de
markt. Daarom:
(…) het van externe bronnen betrekken van alle goederen en diensten die noodzakelijk
zijn voor de bedrijfsuitoefening, de bedrijsvoering en de instandhouding van het bedrijf,
tegen de voor de organisatie meest gunstige voorwaarden. – Van Weele (2008)
Niet alleen meer gericht op het primaire proces, maar op het geheel, dus ook op
inkoop voor het ondersteunende proces (VB koffiebekers).
En inkoper moet zich de vraag stellen welke strategische, tactische of operationele
dimensie bij deze aanschaf een rol speelt:
Strategisch: het vertalen van de bedrijfsstrategie naar een inkoopstrategie.
Tactisch: het beheersen van een bestan van leveranciers.
Operationeel: het inkopen zelf
Inkoop moet in lijn zijn met de bedrijfsstrategie en een bijdrage leveren aan het behalen
daarvan. De inkoop mag nooit een op zichzelf staande activiteit zijn.
Juist in de voorbereiding van de feitelijke aanschaf zit de meerwaarde van de inkoop.
Daarmee kan de inkoopafdeling ervoor zorgdragen dat de organisatie een
concurrentievoordeel kan pakken, dat juist hét verschil kan maken op de uiteindelijke
verkoopmarkt.
3
, Een organisatie kan zich alleen goed op de toekomst voorbereiden wanneer men weet
waar men naartoe wil: dat legt men vast in een missie en de daaruit voortvloeiende
organisatiestrategie (= bedrijfs- + instellingsstrategie).
De afdelingen moeten de strategie omzetten in doelstellingen op hun werkterrein,
inkoop: inkoopstrategie.
Potentiële strategische inkoopbeslissingen: tabel 1.1 (p. 19 boek)
Inkoop is soms omgekeerde verkoop: datgene wat je verkoopt, zit vaak iets wat je
eerder hebt ingekocht. Verkoop en inkoop hebben het volgende gemeen:
Je kunt alleen datgene verkopen, wat je als organisatie zelf produceert of
doorverkoopt (moet je zelf ook materialen etc. voor kopen).
De inkopers van de ene organisatie zijn de klanten van een verkoopafdeling van
de andere organisatie: de leverancier.
Beide afdelingen moeten de externe markt goed in de gaten houden.
1.2 Inkoop binnen de keten
Succes: niet alleen moet men een goed product maken tegen een goede prijs-
kwaliteitverhouding, maar tegenwoordig moeten alle schakels binnen het bedrijf goed
zijn én elkaar versterken: daar is het onderscheidende kenmerk nu komen te liggen.
Waardeketen van Porter: hiermee kan een bedrijf de meerwaarde vaststellen van een
afdeling binnen het geheel.
Secundaire functies (ondersteunend)
Primaire activiteiten
Wanneer de bijdrage van een afdeling of eenheid aan de omzet en winst nihil blijkt te
zijn, kan het bedrijf in principe besluiten deze schakel uit de keten te verwijderen, zonder
dat dat al te veel invloed zal hebben op het bedrijfsresultaat.
Meest voorkomende einddoelen van een onderneming:
Het nastreven van zo veel mogelijk winst op korte termijn
Het behoud van het bedrijf op lange termijn
Porters waardeketen heeft betrekking op slechts één organisatie. Verschillende
waardeketens volgen elkaar op.
Als je de herkomst en de bestemming van de producten van een organisatie vanaf
oerleverancier tot eindconsument met elkaar verbindt, krijg je een supply chain of
logistieke keten. “Een keten is zo sterk als zijn zwakste schakel.”
Taak van inkoop om te verbeteren, binnen en buiten de organisatie.
4
Hoofdstuk 1 t/m 4, 6 en 7
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Inkoop in vogelvlucht ..................................................................... 3
1.1 Begripsbepaling inkoop ................................................................................ 3
1.2 Inkoop binnen de keten ................................................................................ 4
1.3 De (noodzakelijke) meerwaarde van inkoop ................................................ 5
1.4 Bereiken van inkoopresultaat ....................................................................... 7
1.5 Inkoop in ontwikkeling ................................................................................. 8
Hoofdstuk 2 Inkoop in sectoren.........................................................................10
2.1 Productiebedrijven ......................................................................................10
2.2 Dienstverleners ...........................................................................................11
2.3 Handelsondernemingen ...............................................................................12
2.4 Inkoop bij de overheid.................................................................................14
2.5 Inkoopontwikkelingsmodel .........................................................................14
Hoofdstuk 3 Sourcing ........................................................................................15
3.1 Sourcingbeleid .............................................................................................15
3.2 Sourcingstrategieën ....................................................................................15
3.3 Leveranciersbeleid.......................................................................................16
3.4 Samenwerkingsvormen binnen inkoop ........................................................16
3.5 Uitbesteden .................................................................................................17
Hoofdstuk 4 Inkoopproces.................................................................................19
4.1 Rol inkoper ..................................................................................................19
4.2 Initiële inkoop .............................................................................................19
4.3 Operationele inkoop ....................................................................................22
4.4 Uitvoering van het inkoopproces .................................................................24
4.5 E-procurement en het inkoopproces* ..........................................................24
Hoofdstuk 6 Ontdekken van patronen in inkoopuitgaven ..................................26
6.1 Soorten goederen en diensten .....................................................................26
6.2 Inkoopdiagnose of ‘spend management’ .....................................................26
6.3 Pareto-analyse ............................................................................................27
6.4 Formuleren van een inkooppakketstrategie .................................................28
6.5 Accountportfolio ..........................................................................................30
Hoofdstuk 7 Positioneren van inkoop in de organisatie .....................................32
7.1 Inkooptaken in organisaties ........................................................................32
7.2 Belang van inkoop verschilt per organisatie ................................................32
7.3 Inkopen is intern afstemmen .......................................................................33
1
,7.4 Centraal versus decentraal ..........................................................................33
7.5 Inrichten van een inkooporganisatie ...........................................................34
7.6 Extern afstemmen van inkoop .....................................................................35
2
,Hoofdstuk 1 Inkoop in vogelvlucht
1.1 Begripsbepaling inkoop
Inkoop staat gelijk aan professionele inkoop, dat wil zeggen, inkoop voor een
organisatie. Deze moet gestructureerd en beleidsmatig plaatsvinden.
Bij professionele inkoop redeneert de inkoper vanuit de bedrijfscontext: de inkoop moet
ertoe bijdragen dat de onderneming of instelling ten minste overeind blijf, maar liever
winst kan maken.
Het begrip inkoop kun je op verschillende manieren opvatten:
Als de aanschaf zelf: de goederen of diensten die het bedrijf ingekocht heeft.
Als functie: bedrijf moet ervoor zorgen dat er producten of diensten worden
ingekocht (inkoop is dan functie, zoals verkoop of productie).
Als afdeling: inkoopafdeling: de afdeling binnen het bedrijf die is aangewezen om
aankopen te organiseren.
De inkoop helpt de onderneming in de veranderde bedrijfsomgeving te overleven. De
eisen aan inkoop zijn:
Inkoop moet ertoe bijdragen de kwetsbaarheid van de onderneming ten opzichte
van leveranciers, concurrenten en afnemers op de lange termijn te minimaliseren.
Inkoop moet actief participeren in het vinden van leveranciers die in staat zijn om
mee te denken over toekomstige technologische ontwikkelingen.
De inkoop moet er zorg voor dragen, dat leveranciers meerwaarde opleveren voor
de onderneming.
Inkoop is alles waar een externe factuur tegenover staat. – Lenselink & Telgen (’98)
Laat zien dat je via informatie van inkoopfacturen precies in beeld kunt brengen
wat een organisatie inkoopt.
Vroeger: op tijd en tegen de laagste kosten inkopen hoge voorraadkosten en
restvoorraad
Nu: verlangt wordt dat hij bijdraagt aan de strategie en de winstgevendheid van de
onderneming op de lange termijn. Het gaat bedrijven niet meer puur om de laagste
kosten, maar om de bijdrage aan het realiseren van de beste concurrentiepositie op de
markt. Daarom:
(…) het van externe bronnen betrekken van alle goederen en diensten die noodzakelijk
zijn voor de bedrijfsuitoefening, de bedrijsvoering en de instandhouding van het bedrijf,
tegen de voor de organisatie meest gunstige voorwaarden. – Van Weele (2008)
Niet alleen meer gericht op het primaire proces, maar op het geheel, dus ook op
inkoop voor het ondersteunende proces (VB koffiebekers).
En inkoper moet zich de vraag stellen welke strategische, tactische of operationele
dimensie bij deze aanschaf een rol speelt:
Strategisch: het vertalen van de bedrijfsstrategie naar een inkoopstrategie.
Tactisch: het beheersen van een bestan van leveranciers.
Operationeel: het inkopen zelf
Inkoop moet in lijn zijn met de bedrijfsstrategie en een bijdrage leveren aan het behalen
daarvan. De inkoop mag nooit een op zichzelf staande activiteit zijn.
Juist in de voorbereiding van de feitelijke aanschaf zit de meerwaarde van de inkoop.
Daarmee kan de inkoopafdeling ervoor zorgdragen dat de organisatie een
concurrentievoordeel kan pakken, dat juist hét verschil kan maken op de uiteindelijke
verkoopmarkt.
3
, Een organisatie kan zich alleen goed op de toekomst voorbereiden wanneer men weet
waar men naartoe wil: dat legt men vast in een missie en de daaruit voortvloeiende
organisatiestrategie (= bedrijfs- + instellingsstrategie).
De afdelingen moeten de strategie omzetten in doelstellingen op hun werkterrein,
inkoop: inkoopstrategie.
Potentiële strategische inkoopbeslissingen: tabel 1.1 (p. 19 boek)
Inkoop is soms omgekeerde verkoop: datgene wat je verkoopt, zit vaak iets wat je
eerder hebt ingekocht. Verkoop en inkoop hebben het volgende gemeen:
Je kunt alleen datgene verkopen, wat je als organisatie zelf produceert of
doorverkoopt (moet je zelf ook materialen etc. voor kopen).
De inkopers van de ene organisatie zijn de klanten van een verkoopafdeling van
de andere organisatie: de leverancier.
Beide afdelingen moeten de externe markt goed in de gaten houden.
1.2 Inkoop binnen de keten
Succes: niet alleen moet men een goed product maken tegen een goede prijs-
kwaliteitverhouding, maar tegenwoordig moeten alle schakels binnen het bedrijf goed
zijn én elkaar versterken: daar is het onderscheidende kenmerk nu komen te liggen.
Waardeketen van Porter: hiermee kan een bedrijf de meerwaarde vaststellen van een
afdeling binnen het geheel.
Secundaire functies (ondersteunend)
Primaire activiteiten
Wanneer de bijdrage van een afdeling of eenheid aan de omzet en winst nihil blijkt te
zijn, kan het bedrijf in principe besluiten deze schakel uit de keten te verwijderen, zonder
dat dat al te veel invloed zal hebben op het bedrijfsresultaat.
Meest voorkomende einddoelen van een onderneming:
Het nastreven van zo veel mogelijk winst op korte termijn
Het behoud van het bedrijf op lange termijn
Porters waardeketen heeft betrekking op slechts één organisatie. Verschillende
waardeketens volgen elkaar op.
Als je de herkomst en de bestemming van de producten van een organisatie vanaf
oerleverancier tot eindconsument met elkaar verbindt, krijg je een supply chain of
logistieke keten. “Een keten is zo sterk als zijn zwakste schakel.”
Taak van inkoop om te verbeteren, binnen en buiten de organisatie.
4
