Samenvatting Ethische analyse uitgewerkt

Stappenplan Ethische analyse:

Onderdeel inleiding: oriëntatie op het dilemma

1.MEERDERE ethische vragen formuleren
 Gebruik beroepscode
 Wat schuurt er voor jou bij de casus?
 Benoem (normatieve) waarden en/of normen die voor jou in strijd zijn met elkaar in
de casus
 Je begint een ethische vraag op de volgende manieren:

Is het goed als ...

Is het fout als ...

Is het menswaardig dat ...

Is het rechtvaardig dat ...

 Voorbeeld van ethische vraag: "Hoe kunnen we het welzijn en de veiligheid van het
meisje waarborgen terwijl we tegelijkertijd de rechten en de privacy van het gezin
respecteren?".



2. Moreel dilemma formuleren
 Een dilemma is een moeilijke situatie, omdat beide opties elkaar uitsluiten.
 Er is sprake van botsende normen, waarden of rechten (alle combinaties mogelijk).
 Je kiest dus 1 ethische vraag die je hebt geformuleerd en die ga je verder uitwerken.
 Gebruik (juridische) bron en begrippen



3. Twee pedagogisch passende botsende handelingsopties formuleren
 Formuleer mogelijke handelingen vanuit jouw positie als pedagoog (moet
binnen jouw takenpakket vallen)
 Deze pedagogische handelingen vloeien logisch voort uit het moreel dilemma
dat je hebt geformuleerd
 Passende pedagogische handelingen houden rekening met de bevoegdheid van
de pedagoog (HC 9 EN 11) en het beginsel van subsidiariteit en
proportionaliteit (HC 11)
 Begin de zin als volgt met je twee handelingsopties: “Ik geef een advies
aan ...” of ‘Ik ga het gesprek aan ...”
 Voorbeeld van moreel dilemma en twee pedagogisch passende botsende
handelingsopties:

Situatie: Lisa, een 10-jarig meisje, komt regelmatig met blauwe plekken naar school.
Haar lerares, mevrouw De Vries, vermoedt dat Lisa thuis wordt mishandeld door haar

, vader, maar Lisa ontkent dit telkens als haar ernaar wordt gevraagd. Mevrouw De
Vries staat nu voor een moeilijke beslissing.

Moreel dilemma: Grijp je in en meld je het of grijp je niet in, blijft observeren en wacht
af?

 Actie 1 - Ingrijpen en melden:
 Mevrouw De Vries besluit haar vermoedens van kindermishandeling te
melden bij de kinderbescherming.
 Positieve uitkomst: Lisa kan worden beschermd tegen verdere mishandeling
als haar situatie wordt onderzocht en bevestigd.
 Negatieve uitkomst: Als de beschuldiging ongegrond blijkt, kan het
vertrouwen binnen de familie worden geschaad, kunnen onnodige stress en
trauma's voor Lisa en haar gezin ontstaan, en kan de privacy van het gezin
ernstig worden geschonden.
 Actie 2 - Niet ingrijpen en observeren:
 Mevrouw De Vries besluit de situatie voorlopig niet te melden, maar blijft
Lisa goed in de gaten houden en probeert haar subtiel te ondersteunen en meer
informatie te verkrijgen.
 Positieve uitkomst: De privacy en rechten van het gezin worden
gerespecteerd, en als de vermoedens onjuist zijn, wordt de familie niet
onnodig belast.
 Negatieve uitkomst: Als Lisa daadwerkelijk wordt mishandeld, blijft zij nog
langer blootgesteld aan gevaar zonder de noodzakelijke bescherming en hulp
te krijgen.

Onderdeel kern 1: Analyse van betrokkenen bij het dilemma
4. Benoem je normatieve mensbeeld en leg uit aan de hand van de casus.
Onderbouw met sociologische begrippen.
 Zie eigen bestand ‘normatief mensbeeld’
5. Benoem het dominante mensbeeld en leg uit aan de hand van de casus.
Onderbouw met sociologische begrippen.
 Zie eigen bestand ‘dominant mensbeeld’
6. Benoem de belangen van de betrokkenen.
We hebben vier soorten belangen:
1. Eigen belang; Het belang of voordeel dat een individu of groep voor zichzelf nastreeft
(persoonlijke voordelen).
2. Algemeen belang; Het belang of voordeel dat voor de samenleving als geheel geldt en
het welzijn van de collectiviteit bevordert.
3. Welbegrepen eigenbelang; Het concept waarbij individuen handelen volgens hun
eigen belangen op een manier die ook rekening houdt met het welzijn van anderen,
omdat dit uiteindelijk ook in hun eigen voordeel is.
4. Belang van derde; Het belang of voordeel dat iemand anders dan de betrokken
partijen heeft of nastreeft.