Casus van Frank:
Frank is 42 jaar oud, getrouwd met Rose en heeft twee jonge kinderen,
een jongen en een meisje. Frank woont in een huurhuis in een buitenwijk
van een grote stad, voornamelijk bewoond door mensen uit de lagere
klasse; fabrieksarbeiders, studenten, immigranten en werklozen. Frank
verloor zijn baan als bouwvakker door ernstige rugklachten en een
arbeidsconflict met zijn leidinggevende. Frank moest vaak tien uur per dag
werken en soms ook op zaterdagochtend om het werk op tijd af te krijgen.
Hij sprak vaak over zijn stressgevoelens met zijn leidinggevende, maar die
reageerde dat het werk gewoon op tijd af moest. "Er zijn veel werkloze
jongeren die jouw plek willen innemen, Frank," zei hij ooit.
Ondanks de dreigementen van zijn leidinggevende ging Frank naar een
dokter, die hem vertelde dat hij een hernia had en minstens zes maanden
rust nodig zou hebben. De dokter zei ook dat Frank niet meer zo zwaar
werk kon doen of zulke lange uren kon maken. Zijn leidinggevende was
woedend over de diagnose van de dokter en vertelde Frank dat hij hem
zou ontslaan als hij zo lang thuisbleef. Hij zei ook dat lichter werk of
kortere werkdagen geen opties waren. Frank besloot thuis te herstellen,
maar maakte zich veel zorgen over de dreigementen van zijn
leidinggevende. Hij besefte dat hij te oud was om een nieuwe baan in de
bouwsector te vinden en dat er inderdaad veel concurrentie was, vooral
van jonge immigranten. Frank raakte depressief door dit vooruitzicht en
begon zwaar te drinken.
Door het vele drinken kreeg Frank moeite om zijn emoties onder controle
te houden en werd hij vaak agressief. Hij begon zonder reden tegen zijn
vrouw te schreeuwen en gaf haar bevelen over het huishouden, iets wat
ze voorheen zelf regelde. Frank's eens stabiele huwelijk kwam in gevaar
omdat Rose veel moeite had om Frank's agressieve buien te accepteren.
Toen hij haar een keer in het gezicht sloeg, werd ze ook bang dat hij op
een dag de kinderen pijn zou doen. De kinderen leden erg onder de stress
thuis, en hun resultaten op school gingen achteruit. Ze werden ook
agressief en vochten vaak met andere kinderen op straat.
Frank was wanhopig door de vele problemen en besefte dat hij hulp nodig
had van een maatschappelijk werker.
,Vanuit de casus:
1. Conservatisme
Conservatieve ideologie legt nadruk op persoonlijke verantwoordelijkheid
en familiebanden. In Frank's geval zou deze benadering stellen dat zijn
familie en gemeenschap hem zouden moeten ondersteunen in plaats van
de staat. Het uitgangspunt is dat het gezin en sociale structuren zoals
buurtorganisaties de eerste hulpbronnen zijn. Dit zou echter een uitdaging
kunnen vormen omdat Frank's relatie met zijn gezin verslechtert door zijn
agressie en alcoholmisbruik.
2. Liberalisme
Liberalisme richt zich op zelfredzaamheid en de rol van de markt. Volgens
deze ideologie zou Frank worden aangemoedigd om zijn eigen situatie te
verbeteren door bijvoorbeeld omscholing of alternatieve werkgelegenheid
te zoeken. Dit sluit echter niet goed aan bij Frank's fysieke beperkingen en
zijn leeftijd, wat hem kwetsbaar maakt in een competitieve arbeidsmarkt.
3. Socialisme
Socialistische ideologie pleit voor solidariteit en collectieve
verantwoordelijkheid. In Frank's geval zou dit kunnen betekenen dat hij
toegang krijgt tot overheidsvoorzieningen zoals financiële ondersteuning,
revalidatieprogramma's en counseling. Deze aanpak erkent de structurele
factoren zoals zijn gezondheid en werkdruk, en biedt systematische
ondersteuning om zijn problemen aan te pakken.
4. Third Way
De Third Way combineert elementen van liberalisme en socialisme en
promoot partnerschappen tussen de staat, de markt en het individu. Voor
Frank zou deze benadering erop gericht zijn om hem via gesubsidieerde
programma's en initiatieven te ondersteunen, terwijl hij zelf actief
deelneemt aan zijn herstel en re-integratie. Dit kan bijvoorbeeld
betekenen dat hij wordt geholpen om een balans te vinden tussen werk en
herstel.
,Samenvatting les 1 casemanagement
Sociaal werk kent vier belangrijke stromingen: liefdadigheid/charity,
psychodynamisch werken,settlement social work en als middenweg
casework
Liefdadigheid
Liefdadigheidsorganisaties in het maatschappelijk werk helpen mensen in
nood met bijvoorbeeld voedsel, kleding en geld. Ze ontstonden door
armoede in het verleden en waren vaak verbonden aan religie. Deze
organisaties zorgen voor directe hulp en hebben bijgedragen aan het
ontstaan van socialezekerheidsstelsels. Ze willen dat mensen elkaar
helpen. "Friendly visitors" waren vrijwilligers in de 19e eeuw die armen
bezochten om praktische hulp en morele begeleiding te bieden. Ze
benadrukten zelfredzaamheid en waren een voorloper van professioneel
maatschappelijk werk.
Psychodynamische Stroming
In de psychodynamische stroming, beïnvloed door Sigmund Freud, ligt de
oorzaak van het probleem in het onderbewustzijn. Deze benadering richt
zich op hoe vroege ervaringen, met name onverwerkte jeugdtrauma’s,
gedrag en emoties beïnvloeden. De sociaal werker neemt een leidende rol
in het helpen van de cliënt om inzicht te krijgen in deze onbewuste
factoren, die het sociale probleem in stand houden. De cliënt wordt gezien
als slachtoffer van deze onverwerkte trauma's. Het concept van het ‘Ik’
(ego) staat centraal, waarbij de wisselwerking tussen het id, ego en
superego belangrijk is. Door psychodynamische therapie wordt de cliënt
aangemoedigd om deze onbewuste gedachten en gevoelens te begrijpen
en te verwerken, zodat ze beter met hun problemen om kunnen gaan.
Settlement Beweging
De Settlement Beweging was een sociale beweging aan het einde van de
19e en begin 20e eeuw, opgericht door Jane Addams. Vrijwilligers en
sociale werkers gingen wonen in arme wijken om de mensen beter te
begrijpen en hen te helpen. Ze richtten buurthuizen op, zoals Hull House in
Chicago, waar ze onderwijs, kunst en cultuur aanboden. Het doel was om
mensen te helpen en een sociaal rechtvaardige samenleving te creëren,
waarbij vrijwilligers een belangrijke rol speelden. De beweging wilde het
volk verheffen door scholing en culturele activiteiten.
Casework als middenweg
De kritiek op de niet-wetenschappelijke psychodynamische benadering en
de Settlement-beweging ging vooral over te veel focus op grote
maatschappelijke problemen en te weinig op het individu. De Settlement-
beweging werd ook als te politiek gezien, en liefdadigheid werd niet als
, professioneel genoeg beschouwd. Toch heeft de Settlement-beweging wel
enkele elementen overgenomen van andere methoden. Casework richt
zich juist op het individu en de persoonlijke situatie, waarbij sociale
werkers helpen en tegelijkertijd proberen veranderingen in regels en
systemen te maken om de situatie van cliënten te verbeteren.
Ontstaan van casework:
Casework ontstond in de periode van de wereldwijde crisis in de jaren
1920/1930, toen er grote problemen waren met migratie, armoede en
criminaliteit in arme buurten. Het idee was om oplossingen te vinden voor
deze problemen. In 1916 werd het Nationaal Congres voor Liefdadigheid
en Verbetering gehouden, waar de basis van casework werd gelegd. De
focus lag op goede materiële voorzieningen, zoals loon, huisvesting en
hygiëne, om mensen te beschermen tegen 'verpaupering'. Het was geen
benadering waarbij plannen voor mensen werden gemaakt, maar samen
met mensen. In 1917 publiceerde Mary Richmond het boek Social
Diagnosis, waarin zij de basisprincipes van casework uiteenzette.
Casework is een wetenschappelijke benadering in sociaal werk die
verschillende belangrijke elementen combineert. Het heeft aandacht voor
psychologie en psychiatrie, waardoor het zich richt op de mentale en
emotionele aspecten van het individu. Ook is er een focus op
systeemgericht werken, waarbij niet alleen het individu, maar ook
gezinnen en groepsdynamieken in beeld worden gebracht. Casework richt
zich op het toepassen van wetenschappelijke methoden en theorieën om
effectief te werken. Daarnaast is er veel aandacht voor een professionele
relatie tussen de cliënt en de sociaal werker, waarbij respect, vertrouwen
en samenwerking centraal staan.
Twee stromingen binnen casework
Organische en Functionele Stroming binnen Casework
1. Organische stroming: Deze aanpak kijkt naar de cliënt als
onderdeel van een groter geheel (de holistische benadering = alles
is met elkaar verbonden), zoals gezin, gemeenschap en cultuur. Het
richt zich op hoe deze systemen elkaar beïnvloeden en invloed
hebben op de situatie van de cliënt.
2. Functionele stroming: Deze methode richt zich op wat de sociaal
werker concreet doet. Het gebruikt gestructureerde technieken om
Frank is 42 jaar oud, getrouwd met Rose en heeft twee jonge kinderen,
een jongen en een meisje. Frank woont in een huurhuis in een buitenwijk
van een grote stad, voornamelijk bewoond door mensen uit de lagere
klasse; fabrieksarbeiders, studenten, immigranten en werklozen. Frank
verloor zijn baan als bouwvakker door ernstige rugklachten en een
arbeidsconflict met zijn leidinggevende. Frank moest vaak tien uur per dag
werken en soms ook op zaterdagochtend om het werk op tijd af te krijgen.
Hij sprak vaak over zijn stressgevoelens met zijn leidinggevende, maar die
reageerde dat het werk gewoon op tijd af moest. "Er zijn veel werkloze
jongeren die jouw plek willen innemen, Frank," zei hij ooit.
Ondanks de dreigementen van zijn leidinggevende ging Frank naar een
dokter, die hem vertelde dat hij een hernia had en minstens zes maanden
rust nodig zou hebben. De dokter zei ook dat Frank niet meer zo zwaar
werk kon doen of zulke lange uren kon maken. Zijn leidinggevende was
woedend over de diagnose van de dokter en vertelde Frank dat hij hem
zou ontslaan als hij zo lang thuisbleef. Hij zei ook dat lichter werk of
kortere werkdagen geen opties waren. Frank besloot thuis te herstellen,
maar maakte zich veel zorgen over de dreigementen van zijn
leidinggevende. Hij besefte dat hij te oud was om een nieuwe baan in de
bouwsector te vinden en dat er inderdaad veel concurrentie was, vooral
van jonge immigranten. Frank raakte depressief door dit vooruitzicht en
begon zwaar te drinken.
Door het vele drinken kreeg Frank moeite om zijn emoties onder controle
te houden en werd hij vaak agressief. Hij begon zonder reden tegen zijn
vrouw te schreeuwen en gaf haar bevelen over het huishouden, iets wat
ze voorheen zelf regelde. Frank's eens stabiele huwelijk kwam in gevaar
omdat Rose veel moeite had om Frank's agressieve buien te accepteren.
Toen hij haar een keer in het gezicht sloeg, werd ze ook bang dat hij op
een dag de kinderen pijn zou doen. De kinderen leden erg onder de stress
thuis, en hun resultaten op school gingen achteruit. Ze werden ook
agressief en vochten vaak met andere kinderen op straat.
Frank was wanhopig door de vele problemen en besefte dat hij hulp nodig
had van een maatschappelijk werker.
,Vanuit de casus:
1. Conservatisme
Conservatieve ideologie legt nadruk op persoonlijke verantwoordelijkheid
en familiebanden. In Frank's geval zou deze benadering stellen dat zijn
familie en gemeenschap hem zouden moeten ondersteunen in plaats van
de staat. Het uitgangspunt is dat het gezin en sociale structuren zoals
buurtorganisaties de eerste hulpbronnen zijn. Dit zou echter een uitdaging
kunnen vormen omdat Frank's relatie met zijn gezin verslechtert door zijn
agressie en alcoholmisbruik.
2. Liberalisme
Liberalisme richt zich op zelfredzaamheid en de rol van de markt. Volgens
deze ideologie zou Frank worden aangemoedigd om zijn eigen situatie te
verbeteren door bijvoorbeeld omscholing of alternatieve werkgelegenheid
te zoeken. Dit sluit echter niet goed aan bij Frank's fysieke beperkingen en
zijn leeftijd, wat hem kwetsbaar maakt in een competitieve arbeidsmarkt.
3. Socialisme
Socialistische ideologie pleit voor solidariteit en collectieve
verantwoordelijkheid. In Frank's geval zou dit kunnen betekenen dat hij
toegang krijgt tot overheidsvoorzieningen zoals financiële ondersteuning,
revalidatieprogramma's en counseling. Deze aanpak erkent de structurele
factoren zoals zijn gezondheid en werkdruk, en biedt systematische
ondersteuning om zijn problemen aan te pakken.
4. Third Way
De Third Way combineert elementen van liberalisme en socialisme en
promoot partnerschappen tussen de staat, de markt en het individu. Voor
Frank zou deze benadering erop gericht zijn om hem via gesubsidieerde
programma's en initiatieven te ondersteunen, terwijl hij zelf actief
deelneemt aan zijn herstel en re-integratie. Dit kan bijvoorbeeld
betekenen dat hij wordt geholpen om een balans te vinden tussen werk en
herstel.
,Samenvatting les 1 casemanagement
Sociaal werk kent vier belangrijke stromingen: liefdadigheid/charity,
psychodynamisch werken,settlement social work en als middenweg
casework
Liefdadigheid
Liefdadigheidsorganisaties in het maatschappelijk werk helpen mensen in
nood met bijvoorbeeld voedsel, kleding en geld. Ze ontstonden door
armoede in het verleden en waren vaak verbonden aan religie. Deze
organisaties zorgen voor directe hulp en hebben bijgedragen aan het
ontstaan van socialezekerheidsstelsels. Ze willen dat mensen elkaar
helpen. "Friendly visitors" waren vrijwilligers in de 19e eeuw die armen
bezochten om praktische hulp en morele begeleiding te bieden. Ze
benadrukten zelfredzaamheid en waren een voorloper van professioneel
maatschappelijk werk.
Psychodynamische Stroming
In de psychodynamische stroming, beïnvloed door Sigmund Freud, ligt de
oorzaak van het probleem in het onderbewustzijn. Deze benadering richt
zich op hoe vroege ervaringen, met name onverwerkte jeugdtrauma’s,
gedrag en emoties beïnvloeden. De sociaal werker neemt een leidende rol
in het helpen van de cliënt om inzicht te krijgen in deze onbewuste
factoren, die het sociale probleem in stand houden. De cliënt wordt gezien
als slachtoffer van deze onverwerkte trauma's. Het concept van het ‘Ik’
(ego) staat centraal, waarbij de wisselwerking tussen het id, ego en
superego belangrijk is. Door psychodynamische therapie wordt de cliënt
aangemoedigd om deze onbewuste gedachten en gevoelens te begrijpen
en te verwerken, zodat ze beter met hun problemen om kunnen gaan.
Settlement Beweging
De Settlement Beweging was een sociale beweging aan het einde van de
19e en begin 20e eeuw, opgericht door Jane Addams. Vrijwilligers en
sociale werkers gingen wonen in arme wijken om de mensen beter te
begrijpen en hen te helpen. Ze richtten buurthuizen op, zoals Hull House in
Chicago, waar ze onderwijs, kunst en cultuur aanboden. Het doel was om
mensen te helpen en een sociaal rechtvaardige samenleving te creëren,
waarbij vrijwilligers een belangrijke rol speelden. De beweging wilde het
volk verheffen door scholing en culturele activiteiten.
Casework als middenweg
De kritiek op de niet-wetenschappelijke psychodynamische benadering en
de Settlement-beweging ging vooral over te veel focus op grote
maatschappelijke problemen en te weinig op het individu. De Settlement-
beweging werd ook als te politiek gezien, en liefdadigheid werd niet als
, professioneel genoeg beschouwd. Toch heeft de Settlement-beweging wel
enkele elementen overgenomen van andere methoden. Casework richt
zich juist op het individu en de persoonlijke situatie, waarbij sociale
werkers helpen en tegelijkertijd proberen veranderingen in regels en
systemen te maken om de situatie van cliënten te verbeteren.
Ontstaan van casework:
Casework ontstond in de periode van de wereldwijde crisis in de jaren
1920/1930, toen er grote problemen waren met migratie, armoede en
criminaliteit in arme buurten. Het idee was om oplossingen te vinden voor
deze problemen. In 1916 werd het Nationaal Congres voor Liefdadigheid
en Verbetering gehouden, waar de basis van casework werd gelegd. De
focus lag op goede materiële voorzieningen, zoals loon, huisvesting en
hygiëne, om mensen te beschermen tegen 'verpaupering'. Het was geen
benadering waarbij plannen voor mensen werden gemaakt, maar samen
met mensen. In 1917 publiceerde Mary Richmond het boek Social
Diagnosis, waarin zij de basisprincipes van casework uiteenzette.
Casework is een wetenschappelijke benadering in sociaal werk die
verschillende belangrijke elementen combineert. Het heeft aandacht voor
psychologie en psychiatrie, waardoor het zich richt op de mentale en
emotionele aspecten van het individu. Ook is er een focus op
systeemgericht werken, waarbij niet alleen het individu, maar ook
gezinnen en groepsdynamieken in beeld worden gebracht. Casework richt
zich op het toepassen van wetenschappelijke methoden en theorieën om
effectief te werken. Daarnaast is er veel aandacht voor een professionele
relatie tussen de cliënt en de sociaal werker, waarbij respect, vertrouwen
en samenwerking centraal staan.
Twee stromingen binnen casework
Organische en Functionele Stroming binnen Casework
1. Organische stroming: Deze aanpak kijkt naar de cliënt als
onderdeel van een groter geheel (de holistische benadering = alles
is met elkaar verbonden), zoals gezin, gemeenschap en cultuur. Het
richt zich op hoe deze systemen elkaar beïnvloeden en invloed
hebben op de situatie van de cliënt.
2. Functionele stroming: Deze methode richt zich op wat de sociaal
werker concreet doet. Het gebruikt gestructureerde technieken om
