Psychopathologie Kind en Jeugdige - PABA 5273
Overzicht (DSM-5) criteria
Psychopathologie kind en jeugdige - PABA 5273 - collegejaar 24/25
ADHD
1. Aandachtstekort(zes of meer)
- slaagt er vaak niet in voldoende aandacht te geven aan details of maakt achteloos fouten
in school, werk of bij andere activiteiten.
- heeft vaak moeite om aandacht bij taken of spel te houden.
- lijkt vaak niet te luisteren als hij/zij direct wordt aangesproken.
- volgt vaak aanwijzingen niet op en slaagt er dikwijls niet in om schoolwerk, karweitjes
of taken op het werk af te maken.
- heeft vaak moeite met het organiseren van taken en activiteiten.
- vermijdt vaak om, heeft een afkeer van of is onwillig zich bezig te houden met taken die
een geestelijke aandacht vereisen.
- raakt vaak dingen kwijt die nodig zijn voor taken of activitteiten.
- wordt gemakkelijk afgeleid door uitwendige prikkels.
- is vaak vergeetachtig tijdens dagelijkse bezigheden
2. Hyperactiviteit en impulsiviteit (zes of meer)
- beweegt vaak onrustig met handen of voeten, of draait in zijn of haar stoel.
- staat vaak op in situaties waarin verwacht wordt dat je op je plaats blijft zitten.
- rent vaak rond of klimt overal op in situaties waarin dit ongepast is.
- kan moeilijk rustig spelen of zich bezighouden met ontspannende activiteiten.
- is vaak "in de weer" of "draaft maar door".
- praat vaak excessief veel.
- gooit het antwoord er vaak al uit voordat een vraag afgemaakt is.
- heeft vaak moeite op zijn of haar beurt te wachten.
- stoort vaak anderen of dringt zich op.
ASS
A. Blijvende tekorten in de sociale communicatie en interactie, zoals blijkt uit (Alle):
○ tekorten in sociaal-emotionele wederkerigheid
○ tekorten in het voor sociale omgang gebruikelijke non-verbale communicatieve gedrag
○ tekorten in aangaan, onderhouden en begrijpen van relaties
B. Beperkte zich herhalende gedragspatronen, beperkte interesses en activiteiten, zoals
blijkt uit (2 v/d 4):
○ stereotype of repetitieve motorische bewegingen, gebruik van voorwerpen of spraak
1
, Psychopathologie Kind en Jeugdige - PABA 5273
○ hardnekkig vasthouden aan hetzelfde, star gehecht aan routines of geritualiseerde
gedragspatronen
○ zeer beperkte, gefixeerde interesses die abnormaal intens of gefocust zijn
○ over- of onder reageren op zintuiglijke prikkels of ongewone belangstelling voor
zintuiglijke aspecten van de omgeving
Ticstoornissen
1). Gilles de la Tourette
- Meerdere motorische + minstens 1 vocale tic
- Meerdere keren per dag, bijna elke dag, gedurende 1 jaar (nooit een tic-vrije periode >3
maanden)
- Voorlopige ticstoornis (> 1 jaar)
- Niet het gevolg van een middel of aandoening
Gedragsstoornissen
1). Oppositional defiant disorder (oppositionele gedragsstoornis)
- Gedrag is dwars en opstandig wanneer het kind of de adolescent zich verzet tegen
de leiding gegeven door volwassenen of ruzie met hen zoekt. Bij een boze en
prikkelbare stemming horen snel geërgerd zijn, vaak boos en ontevreden zijn, en
driftbuien.
- Criteria (4 v/d 8):
- Boze en prikkelbare stemming
> is vaak boos en ontevreden
> is vaak lichtgeraakt en snel geërgerd
> is vaak driftig
- Ruziezoekend/openlijk ongehoorzaam gedrag
> verzet zich vaak actief tegen volwassenen of weigert te voldoen aan regels of
verzoeken
> maakt vaak ruzie met volwassenen
> ergert vaak met opzet anderen
> geeft vaak anderen de schuld van eigen fouten of van het eigen verkeerde
gedrag
2
Overzicht (DSM-5) criteria
Psychopathologie kind en jeugdige - PABA 5273 - collegejaar 24/25
ADHD
1. Aandachtstekort(zes of meer)
- slaagt er vaak niet in voldoende aandacht te geven aan details of maakt achteloos fouten
in school, werk of bij andere activiteiten.
- heeft vaak moeite om aandacht bij taken of spel te houden.
- lijkt vaak niet te luisteren als hij/zij direct wordt aangesproken.
- volgt vaak aanwijzingen niet op en slaagt er dikwijls niet in om schoolwerk, karweitjes
of taken op het werk af te maken.
- heeft vaak moeite met het organiseren van taken en activiteiten.
- vermijdt vaak om, heeft een afkeer van of is onwillig zich bezig te houden met taken die
een geestelijke aandacht vereisen.
- raakt vaak dingen kwijt die nodig zijn voor taken of activitteiten.
- wordt gemakkelijk afgeleid door uitwendige prikkels.
- is vaak vergeetachtig tijdens dagelijkse bezigheden
2. Hyperactiviteit en impulsiviteit (zes of meer)
- beweegt vaak onrustig met handen of voeten, of draait in zijn of haar stoel.
- staat vaak op in situaties waarin verwacht wordt dat je op je plaats blijft zitten.
- rent vaak rond of klimt overal op in situaties waarin dit ongepast is.
- kan moeilijk rustig spelen of zich bezighouden met ontspannende activiteiten.
- is vaak "in de weer" of "draaft maar door".
- praat vaak excessief veel.
- gooit het antwoord er vaak al uit voordat een vraag afgemaakt is.
- heeft vaak moeite op zijn of haar beurt te wachten.
- stoort vaak anderen of dringt zich op.
ASS
A. Blijvende tekorten in de sociale communicatie en interactie, zoals blijkt uit (Alle):
○ tekorten in sociaal-emotionele wederkerigheid
○ tekorten in het voor sociale omgang gebruikelijke non-verbale communicatieve gedrag
○ tekorten in aangaan, onderhouden en begrijpen van relaties
B. Beperkte zich herhalende gedragspatronen, beperkte interesses en activiteiten, zoals
blijkt uit (2 v/d 4):
○ stereotype of repetitieve motorische bewegingen, gebruik van voorwerpen of spraak
1
, Psychopathologie Kind en Jeugdige - PABA 5273
○ hardnekkig vasthouden aan hetzelfde, star gehecht aan routines of geritualiseerde
gedragspatronen
○ zeer beperkte, gefixeerde interesses die abnormaal intens of gefocust zijn
○ over- of onder reageren op zintuiglijke prikkels of ongewone belangstelling voor
zintuiglijke aspecten van de omgeving
Ticstoornissen
1). Gilles de la Tourette
- Meerdere motorische + minstens 1 vocale tic
- Meerdere keren per dag, bijna elke dag, gedurende 1 jaar (nooit een tic-vrije periode >3
maanden)
- Voorlopige ticstoornis (> 1 jaar)
- Niet het gevolg van een middel of aandoening
Gedragsstoornissen
1). Oppositional defiant disorder (oppositionele gedragsstoornis)
- Gedrag is dwars en opstandig wanneer het kind of de adolescent zich verzet tegen
de leiding gegeven door volwassenen of ruzie met hen zoekt. Bij een boze en
prikkelbare stemming horen snel geërgerd zijn, vaak boos en ontevreden zijn, en
driftbuien.
- Criteria (4 v/d 8):
- Boze en prikkelbare stemming
> is vaak boos en ontevreden
> is vaak lichtgeraakt en snel geërgerd
> is vaak driftig
- Ruziezoekend/openlijk ongehoorzaam gedrag
> verzet zich vaak actief tegen volwassenen of weigert te voldoen aan regels of
verzoeken
> maakt vaak ruzie met volwassenen
> ergert vaak met opzet anderen
> geeft vaak anderen de schuld van eigen fouten of van het eigen verkeerde
gedrag
2
