Diagnostische Besluitvorming in
de Klinische
Ontwikkelingspsychologie
Werkgroep aantekeningen 2024-2025
,Werkgroep 1 – Aanmelding en
klachtenanalyse
Waar let je op bij de aanmelding?
Een aanmelding is ontvankelijk als:
- De formele posities van alle betrokkenen duidelijk zijn (verwijzer,
opdrachtgever, cliënt, ouders/verzorgers, overige betrokkenen).
- Er geen juridische beletselen zijn.
- Er voldoende aanwijzingen zijn voor een constructieve samenwerking
tussen de diagnosticus en de cliënt.
Wat is het vervolgtraject?
- Bepalen van verloop voor het aanmeldtraject. Wie gaat wat doen en
wanneer?
- Beslissen of het anamnese traject voortgezet kan worden.
o Is aan de bovenstaande drie voorwaarden voldaan?
o Willen betrokkenen zich aan de afspraken houden en zich inzetten?
o Is diagnostisch onderzoek nodig?
o Is de diagnosticus de juiste persoon voor dit onderzoek?
- Het vervolgtraject bepalen, overdragen aan de betrokkenen, en het maken
van afspraken, eventueel in de vorm van een samenwerkingscontract.
o Kan iedereen zich erin vinden? Zijn alle randvoorwaarden aanwezig?
Iedere pijl in de diagnostische cyclus is een beslismoment. Hier wordt het
volgende beslist
- Is de cliënt hier op de goede plek en is de aanmelding ontvankelijk?
o Formele posities van alle betrokkenen zijn duidelijk.
o Er zijn geen juridische beletselen.
- Wat is het vervolgtraject (wie, wat en wanneer)?
Als het antwoord ja is kan worden doorgegaan met de klachtenanalyse =
verhelderen van de klachten en de hulpvraag.
- De diagnosticus beslist of er een volledig en betrouwbaar beeld is van de
klachten en de hulpvragen.
- Als hiervan sprake is kan worden doorgegaan naar de probleemanalyse.
Werkwijze
- Start = introductie doel van het gesprek en aanmelding kort doornemen.
- Anamnese =
o Expliciet = verduidelijken en concreet maken van de klachten.
Bijvoorbeeld “Kunt u precies beschrijven welk gedrag u het meeste
zorgen baart bij uw kind?”.
o Specifiek = wanneer en waar de klachten optreden. Bijvoorbeeld
“In welke situaties merkt u dit gedrag het vaakst op, bijvoorbeeld
thuis, op school, of bij vriendjes?”.
o Feitelijk = objectieve beschrijvingen van de klachten zonder
subjectieve interpretaties. Bijvoorbeeld “Wat heeft u precies gezien
of gehoord in die situaties?”.
o Volledig = doorvragen tot alle relevante informatie met betrekking
tot de klachten verkregen is. Bijvoorbeeld “Zijn er nog andere
momenten of contexten waarin dit gedrag voorkomt?”.
2
, o Consistent = geen tegenstrijdigheden in de informatie.
Bijvoorbeeld “Is er een patroon of zijn er andere momenten in het
verleden waarin u soortgelijk gedrag heeft gezien bij uw kind?”.
o Betekenis = impact van klachten op het dagelijks leven.
Bijvoorbeeld “Wat voor impact heeft dit gedrag op het dagelijks
leven van uw kind en het gezin?”.
- Afronding = ordening van klachten en hulpvragen naar belangrijkheid en
het schriftelijk vastleggen van de geordende klachten en hulpvragen.
Voorwaarden voor een goede aanmelding en klachtenanalyse
- Professionele voorwaarden = een onbevangen en luisterende houding,
en inlevend vermogen.
- Methodologische voorwaarden = een verhelderende of reflectieve
gespreksmethodiek beheersen en kunnen toepassen. Kennis hebben van
vertekeningen (voornamelijk confirmation bias).
Typische valkuilen bij de diagnosticus
- Vasthouden aan eigen mening, ondanks informatie die dit ontkracht of
tegenspreekt.
- Bevoordelen van informatie die eerst wordt verkregen.
- Informatie zoeken die consistent is met de opgestelde interpretatie (ook
wel alleen eigen opvattingen bevestigen).
- Het uitvragen van meer informatie dan nodig is.
- Het toepassen van kennis uit classificatiesystemen en theoretische
modellen, waardoor de klacht niet meer de ervaring van de client is maar
een vooroordeel van de theorie van de diagnosticus.
3
de Klinische
Ontwikkelingspsychologie
Werkgroep aantekeningen 2024-2025
,Werkgroep 1 – Aanmelding en
klachtenanalyse
Waar let je op bij de aanmelding?
Een aanmelding is ontvankelijk als:
- De formele posities van alle betrokkenen duidelijk zijn (verwijzer,
opdrachtgever, cliënt, ouders/verzorgers, overige betrokkenen).
- Er geen juridische beletselen zijn.
- Er voldoende aanwijzingen zijn voor een constructieve samenwerking
tussen de diagnosticus en de cliënt.
Wat is het vervolgtraject?
- Bepalen van verloop voor het aanmeldtraject. Wie gaat wat doen en
wanneer?
- Beslissen of het anamnese traject voortgezet kan worden.
o Is aan de bovenstaande drie voorwaarden voldaan?
o Willen betrokkenen zich aan de afspraken houden en zich inzetten?
o Is diagnostisch onderzoek nodig?
o Is de diagnosticus de juiste persoon voor dit onderzoek?
- Het vervolgtraject bepalen, overdragen aan de betrokkenen, en het maken
van afspraken, eventueel in de vorm van een samenwerkingscontract.
o Kan iedereen zich erin vinden? Zijn alle randvoorwaarden aanwezig?
Iedere pijl in de diagnostische cyclus is een beslismoment. Hier wordt het
volgende beslist
- Is de cliënt hier op de goede plek en is de aanmelding ontvankelijk?
o Formele posities van alle betrokkenen zijn duidelijk.
o Er zijn geen juridische beletselen.
- Wat is het vervolgtraject (wie, wat en wanneer)?
Als het antwoord ja is kan worden doorgegaan met de klachtenanalyse =
verhelderen van de klachten en de hulpvraag.
- De diagnosticus beslist of er een volledig en betrouwbaar beeld is van de
klachten en de hulpvragen.
- Als hiervan sprake is kan worden doorgegaan naar de probleemanalyse.
Werkwijze
- Start = introductie doel van het gesprek en aanmelding kort doornemen.
- Anamnese =
o Expliciet = verduidelijken en concreet maken van de klachten.
Bijvoorbeeld “Kunt u precies beschrijven welk gedrag u het meeste
zorgen baart bij uw kind?”.
o Specifiek = wanneer en waar de klachten optreden. Bijvoorbeeld
“In welke situaties merkt u dit gedrag het vaakst op, bijvoorbeeld
thuis, op school, of bij vriendjes?”.
o Feitelijk = objectieve beschrijvingen van de klachten zonder
subjectieve interpretaties. Bijvoorbeeld “Wat heeft u precies gezien
of gehoord in die situaties?”.
o Volledig = doorvragen tot alle relevante informatie met betrekking
tot de klachten verkregen is. Bijvoorbeeld “Zijn er nog andere
momenten of contexten waarin dit gedrag voorkomt?”.
2
, o Consistent = geen tegenstrijdigheden in de informatie.
Bijvoorbeeld “Is er een patroon of zijn er andere momenten in het
verleden waarin u soortgelijk gedrag heeft gezien bij uw kind?”.
o Betekenis = impact van klachten op het dagelijks leven.
Bijvoorbeeld “Wat voor impact heeft dit gedrag op het dagelijks
leven van uw kind en het gezin?”.
- Afronding = ordening van klachten en hulpvragen naar belangrijkheid en
het schriftelijk vastleggen van de geordende klachten en hulpvragen.
Voorwaarden voor een goede aanmelding en klachtenanalyse
- Professionele voorwaarden = een onbevangen en luisterende houding,
en inlevend vermogen.
- Methodologische voorwaarden = een verhelderende of reflectieve
gespreksmethodiek beheersen en kunnen toepassen. Kennis hebben van
vertekeningen (voornamelijk confirmation bias).
Typische valkuilen bij de diagnosticus
- Vasthouden aan eigen mening, ondanks informatie die dit ontkracht of
tegenspreekt.
- Bevoordelen van informatie die eerst wordt verkregen.
- Informatie zoeken die consistent is met de opgestelde interpretatie (ook
wel alleen eigen opvattingen bevestigen).
- Het uitvragen van meer informatie dan nodig is.
- Het toepassen van kennis uit classificatiesystemen en theoretische
modellen, waardoor de klacht niet meer de ervaring van de client is maar
een vooroordeel van de theorie van de diagnosticus.
3
