Glaucoom
Definitie: chronische progressieve anterieure opticusneuropathie met een karakteristieke excavatie van
de papil en daarbij behorende typische gezichtsvelduitval.
Risicofactoren: hoge intraoculaire druk, positieve familieanamnese, leeftijd, negroide ras, myopie (>6D),
hart- en vaatziekten, stoornissen doorbloeding oogzenuw en diabetes mellitus.
Open kamer hoek
Wijdte van de voorste oogkamerhoek wordt bepaald door middel van gonioscopie. Weerstand voor het
kamerwater ligt ter hoogte van trabekelsysteem of verder in het afvoertraject.
Primair openkamerhoekglaucoom:
Verhoogde IOD
Papilexcavatie
Gezichtsvelduitval
Normaledrukglaucoom: vooral andere risicofactoren spelen hierbij een belangrijke rol.
Oculaire hypertensie: IOD bij herhaling verhoogd, maar papil en gezichtsveld normaal. Normale druk
glaucoom wordt behandeld als een openkamerhoekglaucoom, maar er wordt naar een lagere oogdruk
gestreeft, het streven is de oogdruk 8-12 mmHg te verlagen
Klachten: meestal geen klachten. Eventueel verhoogde IOD geeft vooral GEEN pijnklachten.
Uitval begint meestal mid-periferie van het gezichtsveld (vaak assymmetrisch). Geen visusklachten
doordat het centrale gezichtsveld het langst behouden blijft.
Diagnose gesteld door combinatie van:
Anamnese: glaucoom in familie, medicijngebruik, voorkomen van hart- en vaatziekten en
hypertensie
Oogdrukmeting: applanatietonometrie meest betrouwbaar
Fundoscopie: cup (excavatie)/disk ratio > 0.5, toename, verticaal groter dan horizontaal,
assymmetrie
Gezichtsveldonderzoek
Behandeling:
Productie van kamerwater verminderen
o Β-blokker: timolol
o Koolzuuranhydraseremmer: brinzolamide
o Sympaticomimetica: apraclonidine
Afvoer van kamerwater bevorderen
o Prostaglandine agonist: bimatoprost
o Sympaticomimetica: apraclonidine
Laserbehandeling (trabeculoplastiek) met laser kleine effecten t.p.v. trabekelsysteem
trekken poriën open
Operatie geen visuswinst
o Trabeculectomie creëren van overloop tussen VOK en subconjunctivale ruimte
scleraflapje geprepareerd onder bovenooglid bleb
o Glaucoomfilterimplantaat (Baerveldt) kunstof reservoir onder uitwendige oogspieren
, Geslotenkamerhoekglaucoom
Voorste oogkamerhoek vernauwd of afgesloten, waardoor het kamerwater een weerstand ondervindt al
voordat dit het trabekelsysteem bereikt.
Acuut glaucoom: zeer forste en plotselinge stijging van de IOD, leidt tot een karakteristiek klinisch
ziektebeeld
Chronisch geslotenkamerhoekglaucoom: kamerhoek chrnoisch of intermitterend afgesloten, waardoor
drukpieken ontstaan. Treedt vooral op wanneer pupil wijder is (schemer). Provocatietest dmv van
pupilverwijding.
Secundair: bijv. door verklevingen in de kamerhoek na uveitis of vaatnieuwvorming bij DM.
Klachten:
Acuut glaucoom: IOD neemt plotseling toe tot zeer hoge waarden pijn in en om het oog. Oedeem
epitheel van cornea visus zeer laag en gekleurde halo’s rond lichtbronnen. Daarnaast rood oog en
middelwijde lichtstijve pupillen. Door vegetatieve disregulatie: misselijk en braken.
Chronisch gesloten kamerhoekglaucoom: bij episode van snel oplopende druk pijn en enigszins rood oog.
Daarnaast vochtophoping in cornea, waardoor visusklachten.
Behandeling:
Acuut glaucoom: druppel timolol + tablet acetazolamide (eerste hulp), daarna laser- of
chirurgische iridectomie.
Bij chronisch geslotenkamerhoekglaucoom kunnen verklevingen zijn ontstaan ter hoogte van de
voorste oogkamerhoek (synechiae anteriores) filtrerende operatie
Maculadegeneratie
Maculadegeneratie is een aandoening van het centrale gedeelte van het netvlies, de macula lutea. De
macula zorgt voor het waarnemen van kleine details. Dit wordt mogelijk gemaakt doordat in het centrum
de grootste concentratie aan de kegeltjes aanwezig is. Het overige deel van het netvlies zorgt voor het
perifere zien (de grootste concentratie aan staafjes).
Risicofactoren:
Leeftijd: Prevalentie stijgt met de leeftijd
Etnitciteit: vaker in caucasische ras dan in het negroide ras, met daartussen in mediteranen en
chinezen. Theorie: meer pigment in donkerdere ogen, wat een beschermende factor is tegen het
ontwikkelen van maculadegeneratie (maar nog geen sluitend bewijs zonexpositie?).
Familie: zou kunnen liggen aan polymorfismen in het CFH gen
Cataractsurgery
Zonlichtexpositie
Roken: Roken verhoogd de kans (relatieve Risico van 2 naar 4 t.o.v. mensen die niet roken. Er is
een dosis-respons relatie. Risico blijft ook na stoppen nog 15-20 jaar aanwezig
Alcohol: > 3 glazen alcohol per dag hoger risico
Dieet: Observationele studies suggeren dat een gezond dieet zou leiden tot een lager risico op
AMD.
Cardiovasculaire aandoeningen: stroke of coronairziekten hogere risico op AMD
Definitie: chronische progressieve anterieure opticusneuropathie met een karakteristieke excavatie van
de papil en daarbij behorende typische gezichtsvelduitval.
Risicofactoren: hoge intraoculaire druk, positieve familieanamnese, leeftijd, negroide ras, myopie (>6D),
hart- en vaatziekten, stoornissen doorbloeding oogzenuw en diabetes mellitus.
Open kamer hoek
Wijdte van de voorste oogkamerhoek wordt bepaald door middel van gonioscopie. Weerstand voor het
kamerwater ligt ter hoogte van trabekelsysteem of verder in het afvoertraject.
Primair openkamerhoekglaucoom:
Verhoogde IOD
Papilexcavatie
Gezichtsvelduitval
Normaledrukglaucoom: vooral andere risicofactoren spelen hierbij een belangrijke rol.
Oculaire hypertensie: IOD bij herhaling verhoogd, maar papil en gezichtsveld normaal. Normale druk
glaucoom wordt behandeld als een openkamerhoekglaucoom, maar er wordt naar een lagere oogdruk
gestreeft, het streven is de oogdruk 8-12 mmHg te verlagen
Klachten: meestal geen klachten. Eventueel verhoogde IOD geeft vooral GEEN pijnklachten.
Uitval begint meestal mid-periferie van het gezichtsveld (vaak assymmetrisch). Geen visusklachten
doordat het centrale gezichtsveld het langst behouden blijft.
Diagnose gesteld door combinatie van:
Anamnese: glaucoom in familie, medicijngebruik, voorkomen van hart- en vaatziekten en
hypertensie
Oogdrukmeting: applanatietonometrie meest betrouwbaar
Fundoscopie: cup (excavatie)/disk ratio > 0.5, toename, verticaal groter dan horizontaal,
assymmetrie
Gezichtsveldonderzoek
Behandeling:
Productie van kamerwater verminderen
o Β-blokker: timolol
o Koolzuuranhydraseremmer: brinzolamide
o Sympaticomimetica: apraclonidine
Afvoer van kamerwater bevorderen
o Prostaglandine agonist: bimatoprost
o Sympaticomimetica: apraclonidine
Laserbehandeling (trabeculoplastiek) met laser kleine effecten t.p.v. trabekelsysteem
trekken poriën open
Operatie geen visuswinst
o Trabeculectomie creëren van overloop tussen VOK en subconjunctivale ruimte
scleraflapje geprepareerd onder bovenooglid bleb
o Glaucoomfilterimplantaat (Baerveldt) kunstof reservoir onder uitwendige oogspieren
, Geslotenkamerhoekglaucoom
Voorste oogkamerhoek vernauwd of afgesloten, waardoor het kamerwater een weerstand ondervindt al
voordat dit het trabekelsysteem bereikt.
Acuut glaucoom: zeer forste en plotselinge stijging van de IOD, leidt tot een karakteristiek klinisch
ziektebeeld
Chronisch geslotenkamerhoekglaucoom: kamerhoek chrnoisch of intermitterend afgesloten, waardoor
drukpieken ontstaan. Treedt vooral op wanneer pupil wijder is (schemer). Provocatietest dmv van
pupilverwijding.
Secundair: bijv. door verklevingen in de kamerhoek na uveitis of vaatnieuwvorming bij DM.
Klachten:
Acuut glaucoom: IOD neemt plotseling toe tot zeer hoge waarden pijn in en om het oog. Oedeem
epitheel van cornea visus zeer laag en gekleurde halo’s rond lichtbronnen. Daarnaast rood oog en
middelwijde lichtstijve pupillen. Door vegetatieve disregulatie: misselijk en braken.
Chronisch gesloten kamerhoekglaucoom: bij episode van snel oplopende druk pijn en enigszins rood oog.
Daarnaast vochtophoping in cornea, waardoor visusklachten.
Behandeling:
Acuut glaucoom: druppel timolol + tablet acetazolamide (eerste hulp), daarna laser- of
chirurgische iridectomie.
Bij chronisch geslotenkamerhoekglaucoom kunnen verklevingen zijn ontstaan ter hoogte van de
voorste oogkamerhoek (synechiae anteriores) filtrerende operatie
Maculadegeneratie
Maculadegeneratie is een aandoening van het centrale gedeelte van het netvlies, de macula lutea. De
macula zorgt voor het waarnemen van kleine details. Dit wordt mogelijk gemaakt doordat in het centrum
de grootste concentratie aan de kegeltjes aanwezig is. Het overige deel van het netvlies zorgt voor het
perifere zien (de grootste concentratie aan staafjes).
Risicofactoren:
Leeftijd: Prevalentie stijgt met de leeftijd
Etnitciteit: vaker in caucasische ras dan in het negroide ras, met daartussen in mediteranen en
chinezen. Theorie: meer pigment in donkerdere ogen, wat een beschermende factor is tegen het
ontwikkelen van maculadegeneratie (maar nog geen sluitend bewijs zonexpositie?).
Familie: zou kunnen liggen aan polymorfismen in het CFH gen
Cataractsurgery
Zonlichtexpositie
Roken: Roken verhoogd de kans (relatieve Risico van 2 naar 4 t.o.v. mensen die niet roken. Er is
een dosis-respons relatie. Risico blijft ook na stoppen nog 15-20 jaar aanwezig
Alcohol: > 3 glazen alcohol per dag hoger risico
Dieet: Observationele studies suggeren dat een gezond dieet zou leiden tot een lager risico op
AMD.
Cardiovasculaire aandoeningen: stroke of coronairziekten hogere risico op AMD
