Sociologie hoorcollege
Week I Hoorcollege I
Sociolog ie is de wetenschap van de manieren waarop groepen mensen
met elkaar samenleven.
Er zijn 3 sociologische functies voor bestuurskundigen:
- De ordeningsfunctie
- De beheersfunctie
- De kritiekfunctie
Sociolog ische verbeeldingskracht bestaat uit:
1. Historische maatschappelijke context waa rin mensen leven
2. jezelf wegden ken uit vertrouwde routines en verwonderen over het
alledaagse
3. Verplaatsen in anderen en focussen op sociale omstandigheden
De sociologische verbeelding bestaat uit het vermogen om je van het ene
perspectief in het andere te verplaatsen en in dat proces een adequaat
beeld op te bouwen van de samenleving in haar geheel en haar delen.
je spreekt van een sociaal probleem als het aan de volgende punten
voldoet:
- Aanzienlijk aantal getroffenen
- Persoonlij k letsel
- Samengang met andere problemen
- Niet tijdelijk van aard
- Bovenpersoonlijke oorzaken
- In strijd met serieuze waa rden
Drie sociolog ische vragen”:
- Wie doen wat, en voor wie? (a rbeidsdeling)
- Wie zijn de baas over wie? (macht, gezag, stratificatie, ongelijkheid)
- Wie horen bij wie? (solidariteit, sociale cohesie)
”gedeeltelijk ontleend aan: J. Goudsblom, Balans van de sociologie, 1990
,Week 2 Hoorcollege 2
Socialisatie is het proces waarbij mensen Ieren zich sociaal te gedragen in
de voor hen relevante groep. Het is een proces van cultuuroverdracht. Het
ma ken van eigen normen en waa rden van een groep en je leert wat als
passend en niet-passend wordt geacht.
Cultuur is het geheel aan voorstellingen, opvattingen, kenn is, waarden en
normen dat mensen in een samen leving gemeen hebben. Het wordt
overgedragen en verworven door middel van leerprocessen. Het is het
aangeleerde gedragsrepertoire dat mensen in een samen leving gemeen
hebben. Het is het resultaat van ervaringen die mensen hebben met het
overleven in een gebied. Het is enculturatie versus acculturatie
Enculturatie: het proces waarbij cultuurkenmerken worden overgedragen
van een samen leving of sociale omgeving naar een individu vanaf de
geboorte.
Acculturatie: wanneer in een samenleving allochtonen en a utochtonen
langdurig in contact komen met elkaar ontstaan er processen van
beïnvloeding.
De drie componenten van cultuur:
1. Materiële cultuur: alle voorwerpen en producten waa rover een
samen leving beschikt.
2. Cognitieve cultuur: taaI, expressieve ideeën, kennis en wetenschap
3. Normatieve cultuur: de waarden (wat is(on)wenselijk) en normen
(gedragsregels)
Hoge en lage cultuur volgens Pierre Bourdieu:
- Cultureel kapitaal, de beheersing van culturele competenties die
behoren bij socia le posities.
• De elite versus de masse (het volk)
- Geheel aan kennis en vaa rdigheden waarmee socia le
privileges verworven worden.
- Dit is een grote bron van ongelijkheid doordat bepaalde vormen
meer gewaardeerd worden dan anderen.
- Verandering over tijd -» gezonken cultuurgoederen.
Sociale groepen en subculturen:
- De cultuur van een samen leving is nooit homogeen, verschillen
tussen sociale groepen
- Subcultu ur wijkt af van de dominante cultuur (bijv. verschil tussen
hoog en laag cultuur)
- Contracultuur zet zich af tegen de dominante cultuur (bijv.
dierenactivisten, provo s, punkers)
Etnocentrisme en cultuurrelativisme:
- Ethnocentrisme, groepen en volkeren bezien en beoordelen vanuit
de eigen cultuur.
, - Gaat ervan uit dat het eigen volk (ethnos) superieur (centrisme) aan
andere volkeren
- Cultuurrelativisme, groepen en volkeren kunnen niet eenvoudig met
elkaar worden vergeleken
- Gaat uit van gelijkwaard9gheid van culturen, respectvolle houding
tegenover vreemde culturen
Hoe werkt socialisatie?
- Socialisatie vindt plaats door imitatie
- Socialisatie gaat ook gepaard met dwang
- Sociale controle, geheel van reacties om de waarden en normen te
handhaven
Sociale controle is het geheel van reacties om de waarden en normen te
handhaven. Dit kan goedkeurend of afkeurend zijn. Als de reacties
goedkeurend zijn noem je dat positieve sancties. Bij een afkeurende
reactie noem je dat negatieve sanctie. Sociale controle wordt uitgeoefend
door via reacties de ander in de gewenste gedragsrichting te duwen.
Sociale controle leidt tot sociale cohesie.
Er zijn vier manieren waarop je ervoor kan zorgen dat iemand gewenst
gedrag vertoont:
1. Stok, je kunt mensen straffen met bvb boetes (negatieve sancties)
2. Wortel, je kunt mensen belonen met bvb kortingen (positieve
sancties)
3. Preek, je kunt mensen proberen te overtuigen wat het juiste gedrag
is
4. P/ass/ieg / ‘nudging’, je kunt mensen verleiden tot het gewenste
gedrag
Volgens Cooley (1902) en Mead (1934) is ons zelfbeeld sociaa I gevormd.
Dit zelfbeeld wordt dus bepaald door interacties met belangrijke anderen.
Cooley sprak over het looking-glass se/f, je ziet jezelf door de ogen van de
ander.
Socialisatie en internalisering
- Het kind heeft/leert een houding tegenover zichzelf aan te nemen,
zelfs als de opvoeders niet aanwezig zijn.
- Internalisering, regels uit zichzelf volgen, het verinnerlijken van
gedrag, onderdeel van de persoon lijkheid.
- Het gedrag wat we ons eigen maken, zonder dat we erover
nadenken en automatisch doen.
Instituties
- Boek: “een gestandaardiseerd patroon van denken en doen in
bepaalde situaties”
- Programma’s die de maatschappij aan het gedrag van individuen
oplegt.
Week I Hoorcollege I
Sociolog ie is de wetenschap van de manieren waarop groepen mensen
met elkaar samenleven.
Er zijn 3 sociologische functies voor bestuurskundigen:
- De ordeningsfunctie
- De beheersfunctie
- De kritiekfunctie
Sociolog ische verbeeldingskracht bestaat uit:
1. Historische maatschappelijke context waa rin mensen leven
2. jezelf wegden ken uit vertrouwde routines en verwonderen over het
alledaagse
3. Verplaatsen in anderen en focussen op sociale omstandigheden
De sociologische verbeelding bestaat uit het vermogen om je van het ene
perspectief in het andere te verplaatsen en in dat proces een adequaat
beeld op te bouwen van de samenleving in haar geheel en haar delen.
je spreekt van een sociaal probleem als het aan de volgende punten
voldoet:
- Aanzienlijk aantal getroffenen
- Persoonlij k letsel
- Samengang met andere problemen
- Niet tijdelijk van aard
- Bovenpersoonlijke oorzaken
- In strijd met serieuze waa rden
Drie sociolog ische vragen”:
- Wie doen wat, en voor wie? (a rbeidsdeling)
- Wie zijn de baas over wie? (macht, gezag, stratificatie, ongelijkheid)
- Wie horen bij wie? (solidariteit, sociale cohesie)
”gedeeltelijk ontleend aan: J. Goudsblom, Balans van de sociologie, 1990
,Week 2 Hoorcollege 2
Socialisatie is het proces waarbij mensen Ieren zich sociaal te gedragen in
de voor hen relevante groep. Het is een proces van cultuuroverdracht. Het
ma ken van eigen normen en waa rden van een groep en je leert wat als
passend en niet-passend wordt geacht.
Cultuur is het geheel aan voorstellingen, opvattingen, kenn is, waarden en
normen dat mensen in een samen leving gemeen hebben. Het wordt
overgedragen en verworven door middel van leerprocessen. Het is het
aangeleerde gedragsrepertoire dat mensen in een samen leving gemeen
hebben. Het is het resultaat van ervaringen die mensen hebben met het
overleven in een gebied. Het is enculturatie versus acculturatie
Enculturatie: het proces waarbij cultuurkenmerken worden overgedragen
van een samen leving of sociale omgeving naar een individu vanaf de
geboorte.
Acculturatie: wanneer in een samenleving allochtonen en a utochtonen
langdurig in contact komen met elkaar ontstaan er processen van
beïnvloeding.
De drie componenten van cultuur:
1. Materiële cultuur: alle voorwerpen en producten waa rover een
samen leving beschikt.
2. Cognitieve cultuur: taaI, expressieve ideeën, kennis en wetenschap
3. Normatieve cultuur: de waarden (wat is(on)wenselijk) en normen
(gedragsregels)
Hoge en lage cultuur volgens Pierre Bourdieu:
- Cultureel kapitaal, de beheersing van culturele competenties die
behoren bij socia le posities.
• De elite versus de masse (het volk)
- Geheel aan kennis en vaa rdigheden waarmee socia le
privileges verworven worden.
- Dit is een grote bron van ongelijkheid doordat bepaalde vormen
meer gewaardeerd worden dan anderen.
- Verandering over tijd -» gezonken cultuurgoederen.
Sociale groepen en subculturen:
- De cultuur van een samen leving is nooit homogeen, verschillen
tussen sociale groepen
- Subcultu ur wijkt af van de dominante cultuur (bijv. verschil tussen
hoog en laag cultuur)
- Contracultuur zet zich af tegen de dominante cultuur (bijv.
dierenactivisten, provo s, punkers)
Etnocentrisme en cultuurrelativisme:
- Ethnocentrisme, groepen en volkeren bezien en beoordelen vanuit
de eigen cultuur.
, - Gaat ervan uit dat het eigen volk (ethnos) superieur (centrisme) aan
andere volkeren
- Cultuurrelativisme, groepen en volkeren kunnen niet eenvoudig met
elkaar worden vergeleken
- Gaat uit van gelijkwaard9gheid van culturen, respectvolle houding
tegenover vreemde culturen
Hoe werkt socialisatie?
- Socialisatie vindt plaats door imitatie
- Socialisatie gaat ook gepaard met dwang
- Sociale controle, geheel van reacties om de waarden en normen te
handhaven
Sociale controle is het geheel van reacties om de waarden en normen te
handhaven. Dit kan goedkeurend of afkeurend zijn. Als de reacties
goedkeurend zijn noem je dat positieve sancties. Bij een afkeurende
reactie noem je dat negatieve sanctie. Sociale controle wordt uitgeoefend
door via reacties de ander in de gewenste gedragsrichting te duwen.
Sociale controle leidt tot sociale cohesie.
Er zijn vier manieren waarop je ervoor kan zorgen dat iemand gewenst
gedrag vertoont:
1. Stok, je kunt mensen straffen met bvb boetes (negatieve sancties)
2. Wortel, je kunt mensen belonen met bvb kortingen (positieve
sancties)
3. Preek, je kunt mensen proberen te overtuigen wat het juiste gedrag
is
4. P/ass/ieg / ‘nudging’, je kunt mensen verleiden tot het gewenste
gedrag
Volgens Cooley (1902) en Mead (1934) is ons zelfbeeld sociaa I gevormd.
Dit zelfbeeld wordt dus bepaald door interacties met belangrijke anderen.
Cooley sprak over het looking-glass se/f, je ziet jezelf door de ogen van de
ander.
Socialisatie en internalisering
- Het kind heeft/leert een houding tegenover zichzelf aan te nemen,
zelfs als de opvoeders niet aanwezig zijn.
- Internalisering, regels uit zichzelf volgen, het verinnerlijken van
gedrag, onderdeel van de persoon lijkheid.
- Het gedrag wat we ons eigen maken, zonder dat we erover
nadenken en automatisch doen.
Instituties
- Boek: “een gestandaardiseerd patroon van denken en doen in
bepaalde situaties”
- Programma’s die de maatschappij aan het gedrag van individuen
oplegt.
