, Scriptie pedagogiek agressie jongeren training regulering
Voorwoord
In januari 2024 ben ik van start gegaan met mijn stage in de zorgklas op X de X te X.
Tijdens de eerste stage dagen viel het mij op dat de leerlingen zowel verbaal als non-verbaal agressief
over kwamen. Ook het uiten van emoties op een adequate manier vinden sommige leerlingen
moeilijk.
Hierdoor kwam ik op het idee om me te verdiepen in agressieregulatie. Ik wilde meer te weten
komen over de ideeën die de leerlingen hebben over agressiviteit en wat voor ervaring ze hiermee
hebben.
Om het terugplaatsen vanuit de zorgklas naar de ‘normale’ klas te bespoedigen wil ik mij tijdens mijn
onderzoek richten op een training die de leerlingen kan helpen op het gebied van agressieregulatie.
Voordat ik aan mijn literatuurstudie begon heb ik mijn onderzoeksvraag ingeleverd. Hierin gebruikte
ik de term ‘agressie reduceren’ . Later ben ik gaan nadenken over de gevolgen van het gebruiken van
deze term. Het betekent dat de leerlingen in de zorgklas het agressieve gedrag moeten verlagen, dat
zou het hoogste doel zijn. Het begrip ‘agressieregulatie’ betekent het omgaan met agressie op een
adequate manier. De leerling kan agressie reguleren in plaats van alleen maar reduceren. Dus met
andere woorden er op een goede manier mee omgaan.
In mijn literatuuronderzoek beschrijf ik drie trainingen die ik daarna, in mijn praktijkonderzoek, voor
wil leggen aan trainers. Zo kan er een keuze worden gemaakt welke training past binnen de zorgklas.
Omdat de leerlingen mij in vertrouwen hun ervaringen hebben verteld tijdens de interviews heb ik
besloten om hun anonimiteit te waarborgen.
De trainingen die ik tijdens mijn literatuurstudie heb gekozen zijn voornamelijk gericht op
agressieregulatie. Het was moeilijk om een losstaande agressietraining te kiezen. De meeste zijn
ingebed in een sociale vaardigheidstraining. Mijn keuze om geen sociale vaardigheidstraining te
onderzoeken is gebaseerd op het gedrag van de leerlingen: het uiten van emoties via agressiviteit.
Het accent kan in de zorgklas mogelijk verschoven worden van een combinatie van sociale
vaardigheidstraining naar een agressieregulatietraining.
Uiteindelijk heb ik gekozen voor drie trainingen: X, gericht op groepsdynamica. X, al aanwezig op x de
X maar niet in de zorgklas. Deze richt zich op fysieke training. En als laatste de Training
Agressiebeheersing voor minderjarigen van X. Deze kan thematisch aangeboden worden en bestaat
uit korte opdrachten.
Verder wil ik gaan onderzoeken welke training het beste past binnen de zorgklas. Voor mijn
praktijkonderzoek richt ik me op twee gebieden. Enerzijds de trainers van elke training apart. Zij
kennen de training het beste en kunnen een oordeel vellen over de bruikbaarheid van de training in
de zorgklas. Anderzijds wil ik me ook richten op de leerlingen.
Vooral in het vakgebied van de pedagoog telt de mening van het kind!
2
, Scriptie pedagogiek agressie jongeren training regulering
Inhoudsopgave
Inleiding 3
Hoofdstuk 1:
De globale ontwikkeling van de adolescentie 6
Hoofdstuk 2:
Agressiviteit 14
Hoofdstuk 3:
Drie agressieregulatietrainingen uitgelicht 21
Hoofdstuk 4:
Onderzoeksopzet 28
Hoofdstuk 5:
Onderzoeksresultaten 32
Hoofdstuk 6:
Conclusie en aanbevelingen 40
Literatuuropgave 45
Nawoord 47
Bijlagen 48
3
, Scriptie pedagogiek agressie jongeren training regulering
Inleiding
Agressie is in de samenleving een steeds groter probleem. Omgangsvormen veranderen en er wordt
geroepen dat er steeds meer blauw op straat moet komen. Voor niets worden er soms mensen in
elkaar geslagen, het zogeheten ‘happy slapping’. Youtube staat vol met filmpjes waarin agressiviteit
wordt getoond.
Ook hulpverlening krijgt hier mee te maken, denk hierbij aan ambulance personeel dat bedreigt
wordt en daardoor de patiënt niet optimaal kan verzorgen.
In de zorgklas krijgt men ook te maken met agressie. Leerlingen die heftig reageren op andere
leerlingen en docenten. Soms lijkt het erop dat de leerlingen zo reageren omdat dit voor hun de
normaalste zaak is. Een leerling kijkt ervan op als een docent nog nooit met geweld te maken heeft
gehad. De leerling heeft zelf op een leeftijd van veertien jaar al zoveel gehoord en gezien. Agressie
wordt nu in de zorgklas algemeen aangepakt, maar mijn voostel is om dit meer specifieke aandacht te
geven. Hieronder een overzicht over de zorgklas en mijn hoofdvraag.
De zorgklas is in het leven geroepen om leerlingen die in het reguliere systeem uit de boot dreigen te
vallen op te vangen. De problemen kunnen te maken hebben met een gebrekkig
concentratievermogen, maar ook gedragsmatige moeilijkheden komen voor. Door het Bovenschoolse
Samenwerkingsverband X- De Kempen is afgesproken dat alle VMBO scholen een zorgklas hebben, dit
om vroegtijdig school verlaten tegen te gaan.
In maart 2022 is de zorgklas van de X van start gegaan. De klas kent een grote diversiteit aan
leerlingen uit verschillende leerjaren.
Tijdens maart 2024 is er een evaluatie geweest van de zorgklas, met als belangrijke aanleiding, de
groeiende zorgklas en de wens naar een optimale aanpak voor de leerlingen.
In de evaluatie kwam naar voren dat de uitstroom van de leerlingen van de zorgklas zeer divers is.
Mogelijk komt dit voort uit de diverse problematiek van de leerlingen.
4
Voorwoord
In januari 2024 ben ik van start gegaan met mijn stage in de zorgklas op X de X te X.
Tijdens de eerste stage dagen viel het mij op dat de leerlingen zowel verbaal als non-verbaal agressief
over kwamen. Ook het uiten van emoties op een adequate manier vinden sommige leerlingen
moeilijk.
Hierdoor kwam ik op het idee om me te verdiepen in agressieregulatie. Ik wilde meer te weten
komen over de ideeën die de leerlingen hebben over agressiviteit en wat voor ervaring ze hiermee
hebben.
Om het terugplaatsen vanuit de zorgklas naar de ‘normale’ klas te bespoedigen wil ik mij tijdens mijn
onderzoek richten op een training die de leerlingen kan helpen op het gebied van agressieregulatie.
Voordat ik aan mijn literatuurstudie begon heb ik mijn onderzoeksvraag ingeleverd. Hierin gebruikte
ik de term ‘agressie reduceren’ . Later ben ik gaan nadenken over de gevolgen van het gebruiken van
deze term. Het betekent dat de leerlingen in de zorgklas het agressieve gedrag moeten verlagen, dat
zou het hoogste doel zijn. Het begrip ‘agressieregulatie’ betekent het omgaan met agressie op een
adequate manier. De leerling kan agressie reguleren in plaats van alleen maar reduceren. Dus met
andere woorden er op een goede manier mee omgaan.
In mijn literatuuronderzoek beschrijf ik drie trainingen die ik daarna, in mijn praktijkonderzoek, voor
wil leggen aan trainers. Zo kan er een keuze worden gemaakt welke training past binnen de zorgklas.
Omdat de leerlingen mij in vertrouwen hun ervaringen hebben verteld tijdens de interviews heb ik
besloten om hun anonimiteit te waarborgen.
De trainingen die ik tijdens mijn literatuurstudie heb gekozen zijn voornamelijk gericht op
agressieregulatie. Het was moeilijk om een losstaande agressietraining te kiezen. De meeste zijn
ingebed in een sociale vaardigheidstraining. Mijn keuze om geen sociale vaardigheidstraining te
onderzoeken is gebaseerd op het gedrag van de leerlingen: het uiten van emoties via agressiviteit.
Het accent kan in de zorgklas mogelijk verschoven worden van een combinatie van sociale
vaardigheidstraining naar een agressieregulatietraining.
Uiteindelijk heb ik gekozen voor drie trainingen: X, gericht op groepsdynamica. X, al aanwezig op x de
X maar niet in de zorgklas. Deze richt zich op fysieke training. En als laatste de Training
Agressiebeheersing voor minderjarigen van X. Deze kan thematisch aangeboden worden en bestaat
uit korte opdrachten.
Verder wil ik gaan onderzoeken welke training het beste past binnen de zorgklas. Voor mijn
praktijkonderzoek richt ik me op twee gebieden. Enerzijds de trainers van elke training apart. Zij
kennen de training het beste en kunnen een oordeel vellen over de bruikbaarheid van de training in
de zorgklas. Anderzijds wil ik me ook richten op de leerlingen.
Vooral in het vakgebied van de pedagoog telt de mening van het kind!
2
, Scriptie pedagogiek agressie jongeren training regulering
Inhoudsopgave
Inleiding 3
Hoofdstuk 1:
De globale ontwikkeling van de adolescentie 6
Hoofdstuk 2:
Agressiviteit 14
Hoofdstuk 3:
Drie agressieregulatietrainingen uitgelicht 21
Hoofdstuk 4:
Onderzoeksopzet 28
Hoofdstuk 5:
Onderzoeksresultaten 32
Hoofdstuk 6:
Conclusie en aanbevelingen 40
Literatuuropgave 45
Nawoord 47
Bijlagen 48
3
, Scriptie pedagogiek agressie jongeren training regulering
Inleiding
Agressie is in de samenleving een steeds groter probleem. Omgangsvormen veranderen en er wordt
geroepen dat er steeds meer blauw op straat moet komen. Voor niets worden er soms mensen in
elkaar geslagen, het zogeheten ‘happy slapping’. Youtube staat vol met filmpjes waarin agressiviteit
wordt getoond.
Ook hulpverlening krijgt hier mee te maken, denk hierbij aan ambulance personeel dat bedreigt
wordt en daardoor de patiënt niet optimaal kan verzorgen.
In de zorgklas krijgt men ook te maken met agressie. Leerlingen die heftig reageren op andere
leerlingen en docenten. Soms lijkt het erop dat de leerlingen zo reageren omdat dit voor hun de
normaalste zaak is. Een leerling kijkt ervan op als een docent nog nooit met geweld te maken heeft
gehad. De leerling heeft zelf op een leeftijd van veertien jaar al zoveel gehoord en gezien. Agressie
wordt nu in de zorgklas algemeen aangepakt, maar mijn voostel is om dit meer specifieke aandacht te
geven. Hieronder een overzicht over de zorgklas en mijn hoofdvraag.
De zorgklas is in het leven geroepen om leerlingen die in het reguliere systeem uit de boot dreigen te
vallen op te vangen. De problemen kunnen te maken hebben met een gebrekkig
concentratievermogen, maar ook gedragsmatige moeilijkheden komen voor. Door het Bovenschoolse
Samenwerkingsverband X- De Kempen is afgesproken dat alle VMBO scholen een zorgklas hebben, dit
om vroegtijdig school verlaten tegen te gaan.
In maart 2022 is de zorgklas van de X van start gegaan. De klas kent een grote diversiteit aan
leerlingen uit verschillende leerjaren.
Tijdens maart 2024 is er een evaluatie geweest van de zorgklas, met als belangrijke aanleiding, de
groeiende zorgklas en de wens naar een optimale aanpak voor de leerlingen.
In de evaluatie kwam naar voren dat de uitstroom van de leerlingen van de zorgklas zeer divers is.
Mogelijk komt dit voort uit de diverse problematiek van de leerlingen.
4
