Hoofdstuk 7 Soorten en relaties
§1 Soorten
Invloeden op organismen
Biotische factor: de invloed die een organisme heeft op andere organismen. Elke soort
beïnvloedt zijn omgeving via meerdere biotische factoren, sommige positief, andere
negatief. Naast biotische factoren beïnvloeden ook abiotische factoren het leven van
organismen. Dit zijn factoren uit de levenloze natuur: regen, wind, zonlicht, temperatuur
en de grondsoort. Elke abiotische factor bepaalt mee of een dier- of plantensoort kan
overleven in een bepaald ecosysteem. Voor iedere abiotische factor heeft elke soort zijn
eigen tolerantiegebied. Dit gebied omvat alle waarden van een abiotische factor waarbij
een bepaalde soort kan overleven. Bij waarden buiten de tolerantiegrenzen sterven alle
organismen van die soort.
Naamgeving
Biologen gebruiken de wetenschappelijke naam in het Latijn. De wetenschappelijke naam
bestaat altijd uit 2 delen, soms met een toevoeging. Voorop, met een hoofdletter, staat de
naam van het geslacht waartoe het organisme behoort. Een geslacht bestaat uit een groep
verwante soorten. Na de geslachtsnaam komt de soortaanduiding, geschreven met een
kleine letter. Een soort is een groep organismen die zich onderling geslachtelijk
voortplanten en vruchtbare nakomelingen krijgen. Een ondersoort is meestal een
geografische afgescheiden groep soortgenoten met iets afwijkende kenmerken. Hebben
mensen een groep dieren gefokt of planten gekweekt, dan spreek je van een ras.
Ordening
Linnaeus bedacht niet alleen de wetenschappelijke naamgeving, maar ook een systeem van
ordening. Hij plaatste soorten bij elkaar in steeds grotere groepen: organismen → soorten
→ geslachten → families → ordes. Een aantal soorten met gemeenschappelijke
kenmerken vormt samen een geslacht. Een aantal geslachten vormt samen een familie. Een
aantal families vormen samen een orde. Boven de orden zijn er nog andere, grotere
groepen. Bovenaan zette hij de rijken. Tegenwoordig plaatsen biologen boven de rijken nog
de domeinen. Een domein is een groep organismen met een vergelijkbare celbouw. Via
DNA-onderzoek verzamelen onderzoekers informatie om de indeling van soorten te
verbeteren.
§2 Populaties
Aantallen van 1 soort
Populatie: alle organismen van dezelfde soort in een bepaald gebied. De populatiegrootte
is het aantal individuen van de populatie. Deel je die populatiegrootte door het aantal m❑2of
hectares, dan krijg je de populatiedichtheid: het aantal individuen per eenheid van
oppervlak.
Precies genoeg of veel te veel
De draagkracht is de maximale populatiegrootte waarvoor in een gebied voldoende
voedsel, schuil- en nestplaatsen zijn, zodat de populatie jarenlang op peil blijft. Soms groeit
een populatie vrijwel ongeremd en overschrijdt de draagkracht van het gebied. Er ontstaat
§1 Soorten
Invloeden op organismen
Biotische factor: de invloed die een organisme heeft op andere organismen. Elke soort
beïnvloedt zijn omgeving via meerdere biotische factoren, sommige positief, andere
negatief. Naast biotische factoren beïnvloeden ook abiotische factoren het leven van
organismen. Dit zijn factoren uit de levenloze natuur: regen, wind, zonlicht, temperatuur
en de grondsoort. Elke abiotische factor bepaalt mee of een dier- of plantensoort kan
overleven in een bepaald ecosysteem. Voor iedere abiotische factor heeft elke soort zijn
eigen tolerantiegebied. Dit gebied omvat alle waarden van een abiotische factor waarbij
een bepaalde soort kan overleven. Bij waarden buiten de tolerantiegrenzen sterven alle
organismen van die soort.
Naamgeving
Biologen gebruiken de wetenschappelijke naam in het Latijn. De wetenschappelijke naam
bestaat altijd uit 2 delen, soms met een toevoeging. Voorop, met een hoofdletter, staat de
naam van het geslacht waartoe het organisme behoort. Een geslacht bestaat uit een groep
verwante soorten. Na de geslachtsnaam komt de soortaanduiding, geschreven met een
kleine letter. Een soort is een groep organismen die zich onderling geslachtelijk
voortplanten en vruchtbare nakomelingen krijgen. Een ondersoort is meestal een
geografische afgescheiden groep soortgenoten met iets afwijkende kenmerken. Hebben
mensen een groep dieren gefokt of planten gekweekt, dan spreek je van een ras.
Ordening
Linnaeus bedacht niet alleen de wetenschappelijke naamgeving, maar ook een systeem van
ordening. Hij plaatste soorten bij elkaar in steeds grotere groepen: organismen → soorten
→ geslachten → families → ordes. Een aantal soorten met gemeenschappelijke
kenmerken vormt samen een geslacht. Een aantal geslachten vormt samen een familie. Een
aantal families vormen samen een orde. Boven de orden zijn er nog andere, grotere
groepen. Bovenaan zette hij de rijken. Tegenwoordig plaatsen biologen boven de rijken nog
de domeinen. Een domein is een groep organismen met een vergelijkbare celbouw. Via
DNA-onderzoek verzamelen onderzoekers informatie om de indeling van soorten te
verbeteren.
§2 Populaties
Aantallen van 1 soort
Populatie: alle organismen van dezelfde soort in een bepaald gebied. De populatiegrootte
is het aantal individuen van de populatie. Deel je die populatiegrootte door het aantal m❑2of
hectares, dan krijg je de populatiedichtheid: het aantal individuen per eenheid van
oppervlak.
Precies genoeg of veel te veel
De draagkracht is de maximale populatiegrootte waarvoor in een gebied voldoende
voedsel, schuil- en nestplaatsen zijn, zodat de populatie jarenlang op peil blijft. Soms groeit
een populatie vrijwel ongeremd en overschrijdt de draagkracht van het gebied. Er ontstaat
