MULTIDISCIPLINAIRE REVALIDATIE
VANUIT BIOPSYCHOSOCIAAL
PERSPECTIEF BIJ EEN ADOLESCENT
MET HET CHRONISCH
VERMOEIDHEIDSSYNDROOM
Case report
Studentennummer:
Datum:
Stageadres:
Stagebegeleidsters:
1e examinator:
2e examinator:
Hogeschool Utrecht, Fysiotherapie
,Samenvatting
Achtergrond: Het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) is een ernstige chronische ziekte,
gekenmerkt door minstens zes maanden aanhoudende vermoeidheid, die het activiteitenniveau van
een patiënt aanzienlijk vermindert. CVS heeft bij adolescenten grote impact op hun ontwikkeling. De
aandoening is een slecht erkend klinisch fenomeen. Door de veelheid aan symptomen volstaat een
opvatting uit alleen medisch-biologisch perspectief niet. Een multidisciplinaire revalidatie lijkt
effectiever te zijn. De aanleiding voor het schrijven van dit case report is om mede-
beroepsbeoefenaars inzicht te geven in een multidisciplinair revalidatietraject vanuit
biopsychosociaal perspectief bij adolescenten met CVS gericht op terugkeer naar volledige
participatie.
Methode: Een 18-jarige vrouw met klachten horend bij CVS wordt op verschillende domeinen binnen
het biopsychosociaal model onderzocht. De belangrijkste uitkomstmaat van dit case report is de
mate waarin participatie beperkt wordt. Dit is in kaart gebracht met de patiënt specifieke
klachtenlijst (PSK). Op fysiek niveau is (fysieke) vermoeidheid in kaart gebracht met de
multidimensionele vermoeidheidsindex (MVI-20), het aerobe uithoudingsvermogen met de steep
ramp test (SRT), de spierkracht op basis van handknijpkracht en centrale sensitisatie met de central
sensitization inventory (CSI). Op cognitief, sociaal en emotioneel niveau is de mate van (cognitieve)
vermoeidheid in kaart gebracht met de MVI-20. Distress en depressie zijn gemeten met de
vierdimensionale klachtenlijst (4DKL), self efficacy met de general self-efficacy scale (GSES) en
ziekteperceptie op basis van de illness perception questionnaire-kort (IPQ-K).
Behandeling: De behandeling bestond uit een multidisciplinaire revalidatie vanuit een
biopsychosociaal perspectief gedurende 11 weken. De volgende fysiotherapeutische
behandeltechnieken werden toegepast: graded activity voor opbouw van dagelijks functioneren,
opbouw aeroob uithoudingsvermogen en opbouw van spierkracht, in combinatie met educatie en
ontspanningsoefeningen. Daarnaast is er door de psycholoog cognitieve gedragstherapie (CGT)
gegeven en heeft maatschappelijk werk zich bezig gehouden met het begeleiden van de ouders.
Resultaten: Er zijn klinisch relevante verbeteringen opgetreden bij de beperkende activiteiten. Zo zijn
op de PSK verbeteringen te zien voor schoolgang (-4 punten), voor atletiek en sociale activiteiten
(beide -5 punten) en voor fietsen (-6 punten). Daarnaast zijn op vermoeidheid en spierkracht klinisch
relevante verbeteringen opgetreden. Het aerobe uithoudingsvermogen wordt binnen de
normwaarde gescoord en er wordt een lage mate van distress ervaren.
Conclusie: Na 11 weken multidisciplinaire revalidatie vanuit een biopsychosociaal perspectief bij een
adolescent met CVS zijn er verbeteringen te zien op het vermogen om te participeren. Voor de
beroepspraktijk is aan te raden om CVS op multidisciplinaire wijze aan te pakken.
Sleutelwoorden: chronisch vermoeidheidssyndroom, multidisciplinaire revalidatie, biopsychosociaal
perspectief, adolescent, participeren.
, Abstract
Background: Chronic fatigue syndrome (CFS) is a severe chronic illness, characterised by at least six
months of persistent fatigue, which significantly reduces a patient's activity level. In adolescents, CFS
has a major impact on their development. The condition is a poorly recognised clinical phenomenon.
Due to the multitude of symptoms, a view from a medical-biological perspective only is not sufficient.
A multidisciplinary rehabilitation seems to be more effective. The reason for writing this case report
is to give fellow professionals insight into a multidisciplinary rehabilitation programme from a
biopsychosocial perspective in adolescents with CFS aimed at returning to full participation.
Method: An 18-year-old woman with symptoms belonging to CFS is examined on several domains
within the biopsychosocial model. The main outcome measure of this case report is the extent to
which participation is restricted. This was measured using the patient-specific functional scale (PSFS).
At physical level, (physical) fatigue was measured with the multidimensional fatigue index (MFI-20),
aerobic endurance with the steep ramp test (SRT), muscle strength based on grip strength and
central sensitisation with the central sensitisation inventory (CSI). At cognitive, social and emotional
levels, the level of (cognitive) fatigue was measured with the MFI-20. Distress and depression were
measured with the four-dimensional symptom questionnaire (4DSQ), self-efficacy with the general
self-efficacy scale (GSES) and illness perception based on the brief illness perception questionnaire
(BIPQ).
Treatment: Treatment consisted of multidisciplinary rehabilitation from a biopsychosocial
perspective for 11 weeks. The following physiotherapy treatment techniques were applied: graded
activity to improve daily functioning, increase aerobic endurance and increase muscle strength,
combined with education and relaxation exercises. In addition, cognitive behaviour therapy (CBT)
was provided by the psychologist and social work was involved in counselling the parents.
Results: There were clinically relevant improvements in restrictive activities. For example,
improvements were seen on the PSFS for going to school (-4 points), for athletics and social activities
(both -5 points) and for cycling (-6 points). In addition, there were clinically relevant improvements
on fatigue and muscle strength. Aerobic endurance was scored within the norm value and a low level
of distress was experienced.
Conclusion: After 11 weeks of multidisciplinary rehabilitation from a biopsychosocial perspective in
an adolescent with CFS, improvements were seen on the ability to participate. It is recommended for
professional practice to address CFS in a multidisciplinary approach.
Keywords: chronic fatigue syndrome, multidisciplinary rehabilitation, biopsychosocial perspective,
adolescent, participating.
VANUIT BIOPSYCHOSOCIAAL
PERSPECTIEF BIJ EEN ADOLESCENT
MET HET CHRONISCH
VERMOEIDHEIDSSYNDROOM
Case report
Studentennummer:
Datum:
Stageadres:
Stagebegeleidsters:
1e examinator:
2e examinator:
Hogeschool Utrecht, Fysiotherapie
,Samenvatting
Achtergrond: Het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) is een ernstige chronische ziekte,
gekenmerkt door minstens zes maanden aanhoudende vermoeidheid, die het activiteitenniveau van
een patiënt aanzienlijk vermindert. CVS heeft bij adolescenten grote impact op hun ontwikkeling. De
aandoening is een slecht erkend klinisch fenomeen. Door de veelheid aan symptomen volstaat een
opvatting uit alleen medisch-biologisch perspectief niet. Een multidisciplinaire revalidatie lijkt
effectiever te zijn. De aanleiding voor het schrijven van dit case report is om mede-
beroepsbeoefenaars inzicht te geven in een multidisciplinair revalidatietraject vanuit
biopsychosociaal perspectief bij adolescenten met CVS gericht op terugkeer naar volledige
participatie.
Methode: Een 18-jarige vrouw met klachten horend bij CVS wordt op verschillende domeinen binnen
het biopsychosociaal model onderzocht. De belangrijkste uitkomstmaat van dit case report is de
mate waarin participatie beperkt wordt. Dit is in kaart gebracht met de patiënt specifieke
klachtenlijst (PSK). Op fysiek niveau is (fysieke) vermoeidheid in kaart gebracht met de
multidimensionele vermoeidheidsindex (MVI-20), het aerobe uithoudingsvermogen met de steep
ramp test (SRT), de spierkracht op basis van handknijpkracht en centrale sensitisatie met de central
sensitization inventory (CSI). Op cognitief, sociaal en emotioneel niveau is de mate van (cognitieve)
vermoeidheid in kaart gebracht met de MVI-20. Distress en depressie zijn gemeten met de
vierdimensionale klachtenlijst (4DKL), self efficacy met de general self-efficacy scale (GSES) en
ziekteperceptie op basis van de illness perception questionnaire-kort (IPQ-K).
Behandeling: De behandeling bestond uit een multidisciplinaire revalidatie vanuit een
biopsychosociaal perspectief gedurende 11 weken. De volgende fysiotherapeutische
behandeltechnieken werden toegepast: graded activity voor opbouw van dagelijks functioneren,
opbouw aeroob uithoudingsvermogen en opbouw van spierkracht, in combinatie met educatie en
ontspanningsoefeningen. Daarnaast is er door de psycholoog cognitieve gedragstherapie (CGT)
gegeven en heeft maatschappelijk werk zich bezig gehouden met het begeleiden van de ouders.
Resultaten: Er zijn klinisch relevante verbeteringen opgetreden bij de beperkende activiteiten. Zo zijn
op de PSK verbeteringen te zien voor schoolgang (-4 punten), voor atletiek en sociale activiteiten
(beide -5 punten) en voor fietsen (-6 punten). Daarnaast zijn op vermoeidheid en spierkracht klinisch
relevante verbeteringen opgetreden. Het aerobe uithoudingsvermogen wordt binnen de
normwaarde gescoord en er wordt een lage mate van distress ervaren.
Conclusie: Na 11 weken multidisciplinaire revalidatie vanuit een biopsychosociaal perspectief bij een
adolescent met CVS zijn er verbeteringen te zien op het vermogen om te participeren. Voor de
beroepspraktijk is aan te raden om CVS op multidisciplinaire wijze aan te pakken.
Sleutelwoorden: chronisch vermoeidheidssyndroom, multidisciplinaire revalidatie, biopsychosociaal
perspectief, adolescent, participeren.
, Abstract
Background: Chronic fatigue syndrome (CFS) is a severe chronic illness, characterised by at least six
months of persistent fatigue, which significantly reduces a patient's activity level. In adolescents, CFS
has a major impact on their development. The condition is a poorly recognised clinical phenomenon.
Due to the multitude of symptoms, a view from a medical-biological perspective only is not sufficient.
A multidisciplinary rehabilitation seems to be more effective. The reason for writing this case report
is to give fellow professionals insight into a multidisciplinary rehabilitation programme from a
biopsychosocial perspective in adolescents with CFS aimed at returning to full participation.
Method: An 18-year-old woman with symptoms belonging to CFS is examined on several domains
within the biopsychosocial model. The main outcome measure of this case report is the extent to
which participation is restricted. This was measured using the patient-specific functional scale (PSFS).
At physical level, (physical) fatigue was measured with the multidimensional fatigue index (MFI-20),
aerobic endurance with the steep ramp test (SRT), muscle strength based on grip strength and
central sensitisation with the central sensitisation inventory (CSI). At cognitive, social and emotional
levels, the level of (cognitive) fatigue was measured with the MFI-20. Distress and depression were
measured with the four-dimensional symptom questionnaire (4DSQ), self-efficacy with the general
self-efficacy scale (GSES) and illness perception based on the brief illness perception questionnaire
(BIPQ).
Treatment: Treatment consisted of multidisciplinary rehabilitation from a biopsychosocial
perspective for 11 weeks. The following physiotherapy treatment techniques were applied: graded
activity to improve daily functioning, increase aerobic endurance and increase muscle strength,
combined with education and relaxation exercises. In addition, cognitive behaviour therapy (CBT)
was provided by the psychologist and social work was involved in counselling the parents.
Results: There were clinically relevant improvements in restrictive activities. For example,
improvements were seen on the PSFS for going to school (-4 points), for athletics and social activities
(both -5 points) and for cycling (-6 points). In addition, there were clinically relevant improvements
on fatigue and muscle strength. Aerobic endurance was scored within the norm value and a low level
of distress was experienced.
Conclusion: After 11 weeks of multidisciplinary rehabilitation from a biopsychosocial perspective in
an adolescent with CFS, improvements were seen on the ability to participate. It is recommended for
professional practice to address CFS in a multidisciplinary approach.
Keywords: chronic fatigue syndrome, multidisciplinary rehabilitation, biopsychosocial perspective,
adolescent, participating.
