Hoorcollege aantekeningen victimologie
Hoorcollege 1: introductie in de victimologie
Overzicht college 1:
1. Historisch overzicht van de victimologie;
2. Just World Hypothesis;
3. Media- en communicatieperspectief rondom slachtofferschap
Een historisch en theoretisch overzicht van de victimologie
Wat is victimologie?:
Victimologie is na de oorlog ontstaan en het ontwikkeld zich nog steeds. Er zijn verschillende
definities voor:
“The scientific study of victims of crime; the extent, nature and causes of criminal victimisation
and it’s consequences for the persons involved as well as the study of the reactions to and the
treatment of victims of crime.” - The World Society of Victimology (1996)
Slachtoffers van criminele delicten
Consequenties voor slachtoffers zelf maar ook mensen eromheen (nabestaanden)
Consequenties voor mensen eromheen maatschappij
Media focus
Hoe behandelen we die slachtoffers en wat doen we ermee
Veel onderzoek naar slachtofferschap vindt echter plaats in andere disciplines, die zich – op
zichzelf – beperkt tot de criminologie verhouden. - Van Reemst et al. (2020, p3)
Psychologie (ptss)
Historisch gezien
Drie soorten victimologisch onderzoek:
Gericht op slachtoffers van criminaliteit (specifieke definitie)
Gericht op alle slachtoffers (algemene of brede definitie):
• ongevallen, medische missers, rampen
Gericht op slachtoffers van internationale conflicten (hoorcollege 4; internationale misdrijven
en massageweld)
• Massa geweld, grote groepen slachtoffers
Garkawe (2004)
Verdere definities:
• Direct en indirect slachtofferschap
• Direct: slachtoffer zelf, hen is het leed aangedaan
• Indirect:
• Secundaire victimisatie
• Wanneer een slachtoffer opnieuw slachtofferschap ondervindt. Vaak slachtofferschap
binnen justitiële vervolging. Bijvoorbeeld: slachtoffer die niet geloofd wordt door de
politie, dit is secundaire victimisatie
,Een overzicht van de stromingen:
Een (beknopt) overzicht van de victimologische theorieën: klassieke theorieën
2 grondleggers van de victimologie:
Von henting
Mendelsohn
o Zij hebben op basis van hun ervaringen/ideeën bedacht dat ze er iets mee moeten doen.
Zij hebben dit niet gedaan op basis van empirische ondersteuning.
o Zij zijn juristen, hebben de oorlog meegemaakt, dat heeft hun beeld bepaald
De oorsprong:
Hebben de wereldoorlog meegemaakt: hun wereldbeeld zie je heel erg terug.
Benjamin Mendelsohn:
o ‘Father of Victimology’:
o ‘The penal couple’
Hans von Hentig:
o ‘The Criminal and His Victim’ ‘The Duet’
‘Victim blaming’ en ‘Victim precipitation’
Marvin Wolfgang: Victim precipitation
De eerste die empirisch onderzoek gedaan: 600 moordzaken bekeken. In alle zaken een relatie tussen
dader en slachtoffer. Vaak een ruzie/meningsverschil en in een kwart van de gevallen is dit
aangewakkerd door het slachtoffer.
hier komt victim precipitation in terug: slachtoffer ook oorzaak van slachtofferschap en als
preventiemaatregel moet hier ook naar gekeken worden
, de tijd waarin het plaatsvond is anders dan nu. Dit zie je nu minder terug.
Een (beknopt) overzicht van de victimologische theorieën: Feminisme & RAT
Invloed van het feminisme:
De focus van de rol van het slachtoffer verschoof naar de gevolgen – aandacht voor hulp aan
slachtoffers.
Kiritiek Amir (1967)
1980 opname PTSS in de DSM
Onderzoek naar slachtoffers naar verkrachting: slachtoffer ook een groot aandeel in eigen
slachtofferschap. Soort van schuld lag bij hun. Dit viel bij feministen niet goed. Zij zijn de focus gaan
leggen op de gevolgen en niet de oorzaken van slachtofferschap. Dus de aandacht vragen voor de
gevolgen. Een uitkomst is dat ptss in opgenomen in de DSM
Victimologie in de jaren ‘70 , ’80 en ‘90: Van Micro naar Macro
Act to action meer aandacht door hoge criminalisering
Democratisering en seculering
Maar ook media en ontwikkeling daarin.
Gevolg: van micro naar macro
Slachtofferenquêtes werden hiervoor ingezet:
o slachtoffers in een grotere groep bestuderen. Er werd duidelijk dat bepaalde mensen
vaker slachtoffer werden. Als je in bepaalde buurten woont, etc. deze enquetes
hebben dus voor heel veel inzicht gezorgd.
Literatuur: van Dijk et al. (2007; 2023); van Reemst et al. (2020)
Veel meer empirisch gekeken naar de vicitimologie.
Wat heeft dit ons opgebracht…. theorieën kunnen nu ook toegepast worden op slachtoffers
Criminologische – victimologische theorieën
• Routine activiteiten theorie
• Leefstijltheorie
• Zelfcontroletheorie
Niet alleen wie, maar ook in welke situatie....
, Victimologie: wettelijke focus op slachtoffers
Vele jaren na oproep Mendelsohn
1986 - UN Declaration of Basic Principles of Justice for Victims of Crime an Abuse of Power.
Ook wel ’Charter of Rights or Victims’ of ‘Bill or Rights’
1993 – Wet Terwee – vorderen schadevergoeding
2001 – European Community Framework Decision on victims in criminal justice
o Ieder onderdeel in de EU moet verplicht slachtofferrechten toepassen
2012 – Victim’s directive - minimum standaard van slachtofferrechten
o Voor elk Europees land minimum eisen aan de slachtoffer rechten die toegepast
moeten worden
2022 – Wet uitbreiding slachtofferrechten
o Spreekrecht aangepast
2023 - Recommendation on Rights, Services and Support for Victims of Crime
dus meer aandacht en rechten voor het slachtoffer opgekomen: niet alleen juridisch maar ook
vooral vanuit de samenleving
Victimologie: de focus op hulpverlening
Meer beleidsmatig en politiek georiënteerd (hoorcollege 5)
Slachtofferrechten
Spreekrecht (Victim impact statement – VIS)
Compensatie
Restitutie
Slachtoffer-dader mediation of herstelrecht
Slachtofferhulp
Erkenning
Belang van valorisatie: kennis vanuit onderzoek is nodig om steeds meer te ontwikkelen en om zo
de werkzame interventies op te richten.
Een (beknopt) overzicht van de victimologische theorieën: ‘Radical victimology’
Wat valt op…..?
Theorieën vanuit Criminologisch perspectief
Maar, er zijn ook veel andere theorieën vanuit andere disciplines:
(Sociale) Psychologie – Hoe gaan we als samenleving om met slachtofferschap en hoe
reageren we op slachtoffers. Wat zijn de gevolgen van slachtofferschap?
Juridisch perspectief – Wat is de behoefte van het slachtoffer en slachtofferrechten.
Internationaal massageweld perspectief – Hoe gaan we om met slachtoffers van
Hoorcollege 1: introductie in de victimologie
Overzicht college 1:
1. Historisch overzicht van de victimologie;
2. Just World Hypothesis;
3. Media- en communicatieperspectief rondom slachtofferschap
Een historisch en theoretisch overzicht van de victimologie
Wat is victimologie?:
Victimologie is na de oorlog ontstaan en het ontwikkeld zich nog steeds. Er zijn verschillende
definities voor:
“The scientific study of victims of crime; the extent, nature and causes of criminal victimisation
and it’s consequences for the persons involved as well as the study of the reactions to and the
treatment of victims of crime.” - The World Society of Victimology (1996)
Slachtoffers van criminele delicten
Consequenties voor slachtoffers zelf maar ook mensen eromheen (nabestaanden)
Consequenties voor mensen eromheen maatschappij
Media focus
Hoe behandelen we die slachtoffers en wat doen we ermee
Veel onderzoek naar slachtofferschap vindt echter plaats in andere disciplines, die zich – op
zichzelf – beperkt tot de criminologie verhouden. - Van Reemst et al. (2020, p3)
Psychologie (ptss)
Historisch gezien
Drie soorten victimologisch onderzoek:
Gericht op slachtoffers van criminaliteit (specifieke definitie)
Gericht op alle slachtoffers (algemene of brede definitie):
• ongevallen, medische missers, rampen
Gericht op slachtoffers van internationale conflicten (hoorcollege 4; internationale misdrijven
en massageweld)
• Massa geweld, grote groepen slachtoffers
Garkawe (2004)
Verdere definities:
• Direct en indirect slachtofferschap
• Direct: slachtoffer zelf, hen is het leed aangedaan
• Indirect:
• Secundaire victimisatie
• Wanneer een slachtoffer opnieuw slachtofferschap ondervindt. Vaak slachtofferschap
binnen justitiële vervolging. Bijvoorbeeld: slachtoffer die niet geloofd wordt door de
politie, dit is secundaire victimisatie
,Een overzicht van de stromingen:
Een (beknopt) overzicht van de victimologische theorieën: klassieke theorieën
2 grondleggers van de victimologie:
Von henting
Mendelsohn
o Zij hebben op basis van hun ervaringen/ideeën bedacht dat ze er iets mee moeten doen.
Zij hebben dit niet gedaan op basis van empirische ondersteuning.
o Zij zijn juristen, hebben de oorlog meegemaakt, dat heeft hun beeld bepaald
De oorsprong:
Hebben de wereldoorlog meegemaakt: hun wereldbeeld zie je heel erg terug.
Benjamin Mendelsohn:
o ‘Father of Victimology’:
o ‘The penal couple’
Hans von Hentig:
o ‘The Criminal and His Victim’ ‘The Duet’
‘Victim blaming’ en ‘Victim precipitation’
Marvin Wolfgang: Victim precipitation
De eerste die empirisch onderzoek gedaan: 600 moordzaken bekeken. In alle zaken een relatie tussen
dader en slachtoffer. Vaak een ruzie/meningsverschil en in een kwart van de gevallen is dit
aangewakkerd door het slachtoffer.
hier komt victim precipitation in terug: slachtoffer ook oorzaak van slachtofferschap en als
preventiemaatregel moet hier ook naar gekeken worden
, de tijd waarin het plaatsvond is anders dan nu. Dit zie je nu minder terug.
Een (beknopt) overzicht van de victimologische theorieën: Feminisme & RAT
Invloed van het feminisme:
De focus van de rol van het slachtoffer verschoof naar de gevolgen – aandacht voor hulp aan
slachtoffers.
Kiritiek Amir (1967)
1980 opname PTSS in de DSM
Onderzoek naar slachtoffers naar verkrachting: slachtoffer ook een groot aandeel in eigen
slachtofferschap. Soort van schuld lag bij hun. Dit viel bij feministen niet goed. Zij zijn de focus gaan
leggen op de gevolgen en niet de oorzaken van slachtofferschap. Dus de aandacht vragen voor de
gevolgen. Een uitkomst is dat ptss in opgenomen in de DSM
Victimologie in de jaren ‘70 , ’80 en ‘90: Van Micro naar Macro
Act to action meer aandacht door hoge criminalisering
Democratisering en seculering
Maar ook media en ontwikkeling daarin.
Gevolg: van micro naar macro
Slachtofferenquêtes werden hiervoor ingezet:
o slachtoffers in een grotere groep bestuderen. Er werd duidelijk dat bepaalde mensen
vaker slachtoffer werden. Als je in bepaalde buurten woont, etc. deze enquetes
hebben dus voor heel veel inzicht gezorgd.
Literatuur: van Dijk et al. (2007; 2023); van Reemst et al. (2020)
Veel meer empirisch gekeken naar de vicitimologie.
Wat heeft dit ons opgebracht…. theorieën kunnen nu ook toegepast worden op slachtoffers
Criminologische – victimologische theorieën
• Routine activiteiten theorie
• Leefstijltheorie
• Zelfcontroletheorie
Niet alleen wie, maar ook in welke situatie....
, Victimologie: wettelijke focus op slachtoffers
Vele jaren na oproep Mendelsohn
1986 - UN Declaration of Basic Principles of Justice for Victims of Crime an Abuse of Power.
Ook wel ’Charter of Rights or Victims’ of ‘Bill or Rights’
1993 – Wet Terwee – vorderen schadevergoeding
2001 – European Community Framework Decision on victims in criminal justice
o Ieder onderdeel in de EU moet verplicht slachtofferrechten toepassen
2012 – Victim’s directive - minimum standaard van slachtofferrechten
o Voor elk Europees land minimum eisen aan de slachtoffer rechten die toegepast
moeten worden
2022 – Wet uitbreiding slachtofferrechten
o Spreekrecht aangepast
2023 - Recommendation on Rights, Services and Support for Victims of Crime
dus meer aandacht en rechten voor het slachtoffer opgekomen: niet alleen juridisch maar ook
vooral vanuit de samenleving
Victimologie: de focus op hulpverlening
Meer beleidsmatig en politiek georiënteerd (hoorcollege 5)
Slachtofferrechten
Spreekrecht (Victim impact statement – VIS)
Compensatie
Restitutie
Slachtoffer-dader mediation of herstelrecht
Slachtofferhulp
Erkenning
Belang van valorisatie: kennis vanuit onderzoek is nodig om steeds meer te ontwikkelen en om zo
de werkzame interventies op te richten.
Een (beknopt) overzicht van de victimologische theorieën: ‘Radical victimology’
Wat valt op…..?
Theorieën vanuit Criminologisch perspectief
Maar, er zijn ook veel andere theorieën vanuit andere disciplines:
(Sociale) Psychologie – Hoe gaan we als samenleving om met slachtofferschap en hoe
reageren we op slachtoffers. Wat zijn de gevolgen van slachtofferschap?
Juridisch perspectief – Wat is de behoefte van het slachtoffer en slachtofferrechten.
Internationaal massageweld perspectief – Hoe gaan we om met slachtoffers van
