Leeruitkomsten Menselijk Gedrag
Wat is psychologie, stromingen en perspectieven binnen de
psychologie
Ik kan herkennen wat psychologie wel en niet is.
Oudgrieks > Psyche betekent ‘geest’. -ologie betekent ‘gebied van studie’
studie van de geest.
Psychologie is een breed veld, met vele specialismen, maar in wezen is
psychologie: De wetenschap van gedrag en geestelijke (mentale)
processen. De psychologie bestaat dus uit:
Interne geestelijke processen (denken, voelen, begeren)
Externe waarneembare processen (praten, glimlachen, lopen)
Een ander belangrijk aspect van de definitie heeft te maken met de
wetenschap van de psychologie. De wetenschap van de psychologie is
gebaseerd op objectieve (feiten, niet meningen), verifieerbare
gebeurtenissen.
3 soorten psychologen:
1. Experimenteel
2. Docent
3. Toegepast A&O, sport, school, klinisch, forensisch, omgeving,
geronto
Psychologie is geen psychiatrie, Psychiatrie is een medisch specialisme
en maakt geen deel uit van de psychologie. Zij hebben een medische
opleiding gevolgd en een gespecialiseerde opleiding in behandeling van
geestelijke en gedragsmatige problemen, vaak met behulp van
geneesmiddelen. Zij richten zich op mensen met ernstigere psychische
stoornissen en doen dit vanuit een medische invalshoek. Zij zien deze
mensen als ‘patiënten’ met een geestelijke ziekte.
Pseudopsychologie zijn niet-onderbouwde psychologische aannamen
die als wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd. Bv.
Horoscopen. Het is belangrijk om vast te stellen wat feiten zijn en wat is
gefantaseerd.
6 vaardigheden voor kritisch denken (hoe weet je wat psychologie is en
wat niet?): wat is de bron? Is de bewering redelijk of extreem? Wat is het
bewijsmateriaal? Kan de conclusie beïnvloed zijn door bias? Worden
veelvoorkomende denkfouten vermeden? Zijn er voor het oplossen van
het probleem verschillende invalshoeken nodig?
,Een emotionele bias is de neiging om oordelen te vellen die gebaseerd
zijn op attitudes en gevoelens. Bv:
Ik kan de belangrijkste stromingen in de geschiedenis van de
psychologie onderscheiden; ik weet wat deze stromingen
inhouden, hoe in deze stromingen onderzoek gedaan wordt en ik
kan de belangrijkste namen aan de juiste stroming koppelen.
Elk perspectief laat een unieke verklaring zien voor menselijk gedrag.
Deze perspectieven zijn ook in combinatie te gebruiken, bepaald gedrag is
niet altijd alleen te verklaren vanuit één perspectief.
1, biologisch perspectief
Filosoof Rene Decartes (rationalist) had een idee wat uiteindelijke leidde
tot de moderne psychologie. ‘Een scheiding tussen de spirituele geest en
het fysieke lichaam.’
Rationalisme: filosofiestroming die het denken als enige middel ziet om
aan wetenschap en filosofie te doen.
Empirisme: filosofie stroming die het denken als onnodig en storend ziet
in de wetenschap en filosofie. Waarnemingen, ervaringen en experimenten
zijn de enige ware bronnen van kennis.
Francis Bacon: “het denken vertroebelt de waarneming.”
John Locke: “de mens is bij geboorte een tabula rasa”: een
ongeschreven blad dat door ervaring, leerprocessen en opvoeding,
een eigen persoonlijkheid een vaardigheden krijgt.
Het biologisch perspectief is het psychologische perspectief dat de
oorzaken van gedrag zoekt in het:
- functioneren van de genen
- de hersenen
- het zenuwstelsel
- het hormoonstelsel
2 variaties op het biologisch perspectief
1) De neurowetenschap: Het vakgebied dat zich richt op begrip van hoe
de hersenen, gedachten, gevoelens, motieven, bewustzijn, herinneringen
en andere mentale processen creëren.
2) Evolutionaire psychologie: Specialisme dat gedrag en mentale
processen beschouwt op basis van hun genetische aanpassingen aan
overleving en voortplanting.
,Natuurlijke selectie: mensen die vroeger de mooiste lichamelijke en
psychische kenmerken hadden waren beter instaat zich voort te planten
en hun kenmerken door te geven.
, 2, het moderne cognitieve perspectief
De Duitse wetenschapper Wilhelm Wundt onderzocht of het mogelijk
was om de menselijk geest met scheikundige elementen te kunnen
opbreken.
Wundt deed onderzoeken waarbij vrijwilligers hun sensorische en
emotionele reacties op verschillende prikkels moesten beschrijven, dit
heet introspectie (zelfreflectie).
Introspectie is de beschrijving van je eigen innerlijke, bewuste
ervaringen. Het doorgronden en herkennen van processen die bewust of
onbewust plaatsvinden in de psyche. Bv. na een ruzie met een collega
vraag je jezelf af: “Waarom reageerde ik zo boos? Was het omdat ik me
niet gehoord voelde, of omdat ik al gestrest was door iets anders?” Je
reflecteert op je emoties en gedragingen om je reactie beter te begrijpen.
Edward Titchener bracht de zoektocht naar de elementen van het
bewustzijn naar Amerika, en begon dit het structuralisme te noemen.
Structuralisme is de historische stroming binnen de psychologie die de
basisstructuren van de geest en de gedachten trachtte te ontrafelen. Ze
zochten naar de ‘elementen’ (onderdelen van de geest) van de bewuste
ervaring.
Er was veel kritiek op de stromingen. Hoe kan de nauwkeurigheid
beoordeeld worden, want mensen geven zelf een beschrijving van hun
gedachten en gevoelens?
Het begin van de gestaltpsychologie ontstond toen er theoretici waren
die het niet eens waren met de structuralisten. Zij geloofden dat het
bewust zijn veel meer was dan alleen zintuigelijke ervaringen die
gereduceerd werden tot afzonderlijke elementen. Het geheel is meer dan
de som van de delen. Ze proberen te begrijpen hoe we een geheel
vormen.
William James had kritiek op Wilhelm Wundt, hij vond dat de psychologie
zich moest richten op de functie van het bewustzijn en niet alleen op
de structuur van het bewustzijn. Dit leidde tot het functionalisme. Hij
wilde weten hoe we de psychologie konden toepassen om de wereld te
verbeteren.
Het structuralisme en het functionalisme waren het wel eens over de
introspectie. Maar omdat dit te subjectief was duurde het lang voordat ze
hun versie wetenschappelijk konden maken, hierdoor moesten ze
samenwerken met anderen disciplines. Dit vormde het cognitieve
perspectief.
Wat is psychologie, stromingen en perspectieven binnen de
psychologie
Ik kan herkennen wat psychologie wel en niet is.
Oudgrieks > Psyche betekent ‘geest’. -ologie betekent ‘gebied van studie’
studie van de geest.
Psychologie is een breed veld, met vele specialismen, maar in wezen is
psychologie: De wetenschap van gedrag en geestelijke (mentale)
processen. De psychologie bestaat dus uit:
Interne geestelijke processen (denken, voelen, begeren)
Externe waarneembare processen (praten, glimlachen, lopen)
Een ander belangrijk aspect van de definitie heeft te maken met de
wetenschap van de psychologie. De wetenschap van de psychologie is
gebaseerd op objectieve (feiten, niet meningen), verifieerbare
gebeurtenissen.
3 soorten psychologen:
1. Experimenteel
2. Docent
3. Toegepast A&O, sport, school, klinisch, forensisch, omgeving,
geronto
Psychologie is geen psychiatrie, Psychiatrie is een medisch specialisme
en maakt geen deel uit van de psychologie. Zij hebben een medische
opleiding gevolgd en een gespecialiseerde opleiding in behandeling van
geestelijke en gedragsmatige problemen, vaak met behulp van
geneesmiddelen. Zij richten zich op mensen met ernstigere psychische
stoornissen en doen dit vanuit een medische invalshoek. Zij zien deze
mensen als ‘patiënten’ met een geestelijke ziekte.
Pseudopsychologie zijn niet-onderbouwde psychologische aannamen
die als wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd. Bv.
Horoscopen. Het is belangrijk om vast te stellen wat feiten zijn en wat is
gefantaseerd.
6 vaardigheden voor kritisch denken (hoe weet je wat psychologie is en
wat niet?): wat is de bron? Is de bewering redelijk of extreem? Wat is het
bewijsmateriaal? Kan de conclusie beïnvloed zijn door bias? Worden
veelvoorkomende denkfouten vermeden? Zijn er voor het oplossen van
het probleem verschillende invalshoeken nodig?
,Een emotionele bias is de neiging om oordelen te vellen die gebaseerd
zijn op attitudes en gevoelens. Bv:
Ik kan de belangrijkste stromingen in de geschiedenis van de
psychologie onderscheiden; ik weet wat deze stromingen
inhouden, hoe in deze stromingen onderzoek gedaan wordt en ik
kan de belangrijkste namen aan de juiste stroming koppelen.
Elk perspectief laat een unieke verklaring zien voor menselijk gedrag.
Deze perspectieven zijn ook in combinatie te gebruiken, bepaald gedrag is
niet altijd alleen te verklaren vanuit één perspectief.
1, biologisch perspectief
Filosoof Rene Decartes (rationalist) had een idee wat uiteindelijke leidde
tot de moderne psychologie. ‘Een scheiding tussen de spirituele geest en
het fysieke lichaam.’
Rationalisme: filosofiestroming die het denken als enige middel ziet om
aan wetenschap en filosofie te doen.
Empirisme: filosofie stroming die het denken als onnodig en storend ziet
in de wetenschap en filosofie. Waarnemingen, ervaringen en experimenten
zijn de enige ware bronnen van kennis.
Francis Bacon: “het denken vertroebelt de waarneming.”
John Locke: “de mens is bij geboorte een tabula rasa”: een
ongeschreven blad dat door ervaring, leerprocessen en opvoeding,
een eigen persoonlijkheid een vaardigheden krijgt.
Het biologisch perspectief is het psychologische perspectief dat de
oorzaken van gedrag zoekt in het:
- functioneren van de genen
- de hersenen
- het zenuwstelsel
- het hormoonstelsel
2 variaties op het biologisch perspectief
1) De neurowetenschap: Het vakgebied dat zich richt op begrip van hoe
de hersenen, gedachten, gevoelens, motieven, bewustzijn, herinneringen
en andere mentale processen creëren.
2) Evolutionaire psychologie: Specialisme dat gedrag en mentale
processen beschouwt op basis van hun genetische aanpassingen aan
overleving en voortplanting.
,Natuurlijke selectie: mensen die vroeger de mooiste lichamelijke en
psychische kenmerken hadden waren beter instaat zich voort te planten
en hun kenmerken door te geven.
, 2, het moderne cognitieve perspectief
De Duitse wetenschapper Wilhelm Wundt onderzocht of het mogelijk
was om de menselijk geest met scheikundige elementen te kunnen
opbreken.
Wundt deed onderzoeken waarbij vrijwilligers hun sensorische en
emotionele reacties op verschillende prikkels moesten beschrijven, dit
heet introspectie (zelfreflectie).
Introspectie is de beschrijving van je eigen innerlijke, bewuste
ervaringen. Het doorgronden en herkennen van processen die bewust of
onbewust plaatsvinden in de psyche. Bv. na een ruzie met een collega
vraag je jezelf af: “Waarom reageerde ik zo boos? Was het omdat ik me
niet gehoord voelde, of omdat ik al gestrest was door iets anders?” Je
reflecteert op je emoties en gedragingen om je reactie beter te begrijpen.
Edward Titchener bracht de zoektocht naar de elementen van het
bewustzijn naar Amerika, en begon dit het structuralisme te noemen.
Structuralisme is de historische stroming binnen de psychologie die de
basisstructuren van de geest en de gedachten trachtte te ontrafelen. Ze
zochten naar de ‘elementen’ (onderdelen van de geest) van de bewuste
ervaring.
Er was veel kritiek op de stromingen. Hoe kan de nauwkeurigheid
beoordeeld worden, want mensen geven zelf een beschrijving van hun
gedachten en gevoelens?
Het begin van de gestaltpsychologie ontstond toen er theoretici waren
die het niet eens waren met de structuralisten. Zij geloofden dat het
bewust zijn veel meer was dan alleen zintuigelijke ervaringen die
gereduceerd werden tot afzonderlijke elementen. Het geheel is meer dan
de som van de delen. Ze proberen te begrijpen hoe we een geheel
vormen.
William James had kritiek op Wilhelm Wundt, hij vond dat de psychologie
zich moest richten op de functie van het bewustzijn en niet alleen op
de structuur van het bewustzijn. Dit leidde tot het functionalisme. Hij
wilde weten hoe we de psychologie konden toepassen om de wereld te
verbeteren.
Het structuralisme en het functionalisme waren het wel eens over de
introspectie. Maar omdat dit te subjectief was duurde het lang voordat ze
hun versie wetenschappelijk konden maken, hierdoor moesten ze
samenwerken met anderen disciplines. Dit vormde het cognitieve
perspectief.
