Inleiding boekhouden
Contents
Inleiding boekhouden.............................................................................................................................1
Les 1 26-8 (Hoofdstuk 1, 2 en 3).........................................................................................................2
Hoofdstuk 1 Externe verslaggeving: relaties met andere vakgebieden en ontwikkeling................2
Hoofdstuk 2 Waarde en winst........................................................................................................4
Hoofdstuk 3 Verslaggevingsprincipes van de boekhoudkundige waarde- en winstbepaling..........5
Les 2 2-9 (Hoofdstuk 4, 5 en 10).........................................................................................................6
Hoofdstuk 4 Regelgevers en toezichthouders................................................................................6
Hoofdstuk 5 Regelgeving: materiële en formele aspecten van de publicatieplicht........................7
Hoofdstuk 10 Resultatenrekening..................................................................................................8
Les 3 9-9 (Hoofdstuk 6 en 7)...............................................................................................................9
Hoofdstuk 6 Vaste activa................................................................................................................9
Hoofdstuk 7 Vlottende activa.......................................................................................................12
Werkcollege 12-9..........................................................................................................................13
Les 4 16-9 (Hoodstuk 8 en 9)............................................................................................................13
Hoofdstuk 8 Eigen Vermogen.......................................................................................................14
Hoofdstuk 9 Vreemd vermogen....................................................................................................14
Les 5 23-9 (Hoofdstuk 19).................................................................................................................17
Hoofdstuk 19 Winstbelasting........................................................................................................17
Werkcollege 26-9..........................................................................................................................19
Les 6 30-9..........................................................................................................................................19
Les 7 28-10 (Hoofdstuk 12, 13 en 14)...............................................................................................19
Hoofdstuk 12 Instandhoudingsdoelstellingen en waarderingsgrondslagen.................................20
Hoofdstuk 13 Historischekostenstelsel.........................................................................................21
Hoofdstuk 14 Vervangingswaardestelsel......................................................................................21
Hoofdstuk 15 Overige winstbepalingsstelsels...............................................................................22
Les 9 11-11 (16)................................................................................................................................23
Hoofdstuk 16 Kapitaalbelangen....................................................................................................24
Les 10 18-11......................................................................................................................................29
Hoofdstuk 17 Consolidatie............................................................................................................32
Les 11 25-11.....................................................................................................................................35
,Les 1 26-8 (Hoofdstuk 1, 2 en 3)
Jaarrekening: Het belangrijkste onderdeel van de externe verslaggeving. Het bestaat uit de winst- en
verliesrekening (of niet wettelijk: resultatenrekening), de balans en de toelichting op beide dingen.
Hoofdstuk 1 Externe verslaggeving: relaties met andere vakgebieden en
ontwikkeling
Jaar Gebeurtenis
1494 Luca Pacioli’s Summa de Arithmetica
16e Jan Ympijn Christoffel
eeuw
1500- Simon Stevin
1600
1602 VOC
1670 Hudson Bay
1808 Code de Commerce
1822 Oprichting Societe General & NHM (ABN-AMRO)
1822 Eerste NI. jaarverslagen
1844 Railway bubble
1844 Verplichte accountants controle in UK
1879 Afrikaanse Handels Maatschappij, L. Pinchoffs
1880 Oprichting eerste Nederlandse Accountantskantoor
1890 Oprichting Shell
1914 Invoering Oorlogswinst-Belasting
1920s Theorie van Limperg
1928/29 Wet en Novelle voor Beursfondsen. 11 items op balans
1929 Beurscrash in NYSE
1933 Oprichting SEC (Security & Exchange Commission
1940/45 Invoering winstbelasting (1940) en Vennootschapsbelasting (1942), invoering decimale
, rekeningstelsel voor Papier en Textiel industrie
1947 en Belastingherziening
1950
1950s Eerste NL op de NYSE
1970 WJO, Wet op de Jaarrekening van de Onderneming
1971 Oprichting TO, Tripartite Overleg, Werknemers, Werkgevers & Accountants (later RJ)
1980s WJO wordt Titel 6 -> 8 -> 9 van Boek 2 BW
1980s Invoering van 4e en 7e EEG Richtlijn
1988 Zwarte Vrijdag op Beurs Amsterdam
2005 Invoering IFRS voor Beursgenoteerde Ondernemingen
2008 Lehman Brothers en begin crisis
2010s US GAAP & IFRS
Management accounting: Interne informatieverschaffing gericht op de informatiebehoefte van de
leiding voor het nemen van beslissingen en beheersen van bedrijfsprocessen
Financial accounting / externe verslaggeving: Gericht op de informatiebehoefte van derden voor
hun oordeelsvorming / besluitvorming t.a.v. de organisatie
Soorten jaarrekeningen:
Interne jaarrekening t.b.v. de leiding
Externe jaarrekening t.b.v. externe belanghebbenden
Fiscale jaarrekening t.b.v. de fiscus
Rentabiliteit:
Rentabiliteit totale vermogen: Winst voor aftrek interest en belasting / (gemiddeld) totaal
vermogen * 100%
Rentabiliteit eigen vermogen: Nettowinst / (gemiddeld) eigen vermogen * 100%
Rentabiliteit vreemd vermogen: Rentelasten / (gemiddeld) vreemd vermogen * 100%
Current ratio: vlottende activa / kortlopende verplichtingen
Modellen van jaarrekening: Ze moeten allemaal relevant en betrouwbaar zijn
Bezitsmodel: Geen scheiding tussen leiding en eigendom en de ondernemer en fiscus zijn de
enige belangrijke belanghebbenden. (eenmanszaken en vof’s)
Klassieke of gesloten model: Wel scheiding tussen leiding en eigendom en daarom is er
naast de ondernemer en fiscus ook de kapitaalverschaffers en –beheerders.
Verantwoordingsfunctie staat centraal
Moderne of open model: Voor beursgenoteerde bedrijven. Naast bovenstaande partijen zijn
vakbonden, overheid en potentiële beleggers ook belanghebbenden. Informatie- of
beslissingsondersteunende functie staat hier centraal
Vormen creative accounting (cijfers zodanig aanpassen, dat ze leiden tot de door het management
gewenste gevolgen):
Winstegalisatie: Hoogte- en dieptepunten egaliseren
Taking a bath strategie: Een slecht boekjaar verslechteren door middel van voorzieningen of
reorganisaties om de daaropvolgende jaren betere winsten te rapporteren
, Hoofdstuk 2 Waarde en winst
Bedrijfswaarde: Contante waarde van toekomstige nettokasstromen (netto-ontvangsten)
Berekening balans van een investering:
Investering: auto van €60.000
Jaarlijkse netto kasstroom: €30.000 (€40.000 opbrengsten - €30.000 kosten)
Vermogenskostenvoet: 10%
30.000 30.000 30.000
1/1 jaar 1: + + = €74.606
1,1 1,12 1,13
30.000 30.000
31/12 jaar 1: + = €52.066 + €30.000 kas = €82.066
1,1 1,12
30.000
31/12 jaar 2: =€ 27.273+ € 60.000 kas=€ 87.273
1,1
31/12 jaar 3: €90.000 kas
Winst per jaar:
Jaar 1: 82.066 – 74.606 = €7.460
Jaar 2: 87.273 – 82.066 = €5.207
Jaar 3: 90.000 – 87.273 = €2.727
Indirecte opbrengstwaarde: De waarde van de goederen/diensten die door de productiemiddelen
voortgebracht worden
Directe opbrengstwaarde: De waarde van de productiemiddelen als ze verkocht worden
Liquiditeitswaarde: De waarde bij gedwongen verkoop door faillissement
Economic concept of profit: Waardebepaling op basis van de indirecte opbrengstwaarde
Accounting concept of profit: Winst aan de hand van het boekhoudkundig waardebegrip
(waardering van individuele activa uitgaande van inkoopprijzen)
Economisch waardebegrip Boekhoudkundig
waardebegrip
Karakter Prospectief Retrospectief
Waarderingsobject Complex van Individuele activa en passiva
productiemiddelen
Waarderingsgrondslag Indirecte opbrengstwaarde Inkoopprijzen
Mate van subjectiviteit Zeer groot Minder groot
Informatieve waarde Besluitvorming Verantwoordingsfunctie
Reële waarde (fair value): Opbrengstwaarde i.p.v. aanschafprijs
Manieren op de value gap te dichten: De kloof tussen economische en boekhoudkundige waarde
wordt kleiner zodra:
Contents
Inleiding boekhouden.............................................................................................................................1
Les 1 26-8 (Hoofdstuk 1, 2 en 3).........................................................................................................2
Hoofdstuk 1 Externe verslaggeving: relaties met andere vakgebieden en ontwikkeling................2
Hoofdstuk 2 Waarde en winst........................................................................................................4
Hoofdstuk 3 Verslaggevingsprincipes van de boekhoudkundige waarde- en winstbepaling..........5
Les 2 2-9 (Hoofdstuk 4, 5 en 10).........................................................................................................6
Hoofdstuk 4 Regelgevers en toezichthouders................................................................................6
Hoofdstuk 5 Regelgeving: materiële en formele aspecten van de publicatieplicht........................7
Hoofdstuk 10 Resultatenrekening..................................................................................................8
Les 3 9-9 (Hoofdstuk 6 en 7)...............................................................................................................9
Hoofdstuk 6 Vaste activa................................................................................................................9
Hoofdstuk 7 Vlottende activa.......................................................................................................12
Werkcollege 12-9..........................................................................................................................13
Les 4 16-9 (Hoodstuk 8 en 9)............................................................................................................13
Hoofdstuk 8 Eigen Vermogen.......................................................................................................14
Hoofdstuk 9 Vreemd vermogen....................................................................................................14
Les 5 23-9 (Hoofdstuk 19).................................................................................................................17
Hoofdstuk 19 Winstbelasting........................................................................................................17
Werkcollege 26-9..........................................................................................................................19
Les 6 30-9..........................................................................................................................................19
Les 7 28-10 (Hoofdstuk 12, 13 en 14)...............................................................................................19
Hoofdstuk 12 Instandhoudingsdoelstellingen en waarderingsgrondslagen.................................20
Hoofdstuk 13 Historischekostenstelsel.........................................................................................21
Hoofdstuk 14 Vervangingswaardestelsel......................................................................................21
Hoofdstuk 15 Overige winstbepalingsstelsels...............................................................................22
Les 9 11-11 (16)................................................................................................................................23
Hoofdstuk 16 Kapitaalbelangen....................................................................................................24
Les 10 18-11......................................................................................................................................29
Hoofdstuk 17 Consolidatie............................................................................................................32
Les 11 25-11.....................................................................................................................................35
,Les 1 26-8 (Hoofdstuk 1, 2 en 3)
Jaarrekening: Het belangrijkste onderdeel van de externe verslaggeving. Het bestaat uit de winst- en
verliesrekening (of niet wettelijk: resultatenrekening), de balans en de toelichting op beide dingen.
Hoofdstuk 1 Externe verslaggeving: relaties met andere vakgebieden en
ontwikkeling
Jaar Gebeurtenis
1494 Luca Pacioli’s Summa de Arithmetica
16e Jan Ympijn Christoffel
eeuw
1500- Simon Stevin
1600
1602 VOC
1670 Hudson Bay
1808 Code de Commerce
1822 Oprichting Societe General & NHM (ABN-AMRO)
1822 Eerste NI. jaarverslagen
1844 Railway bubble
1844 Verplichte accountants controle in UK
1879 Afrikaanse Handels Maatschappij, L. Pinchoffs
1880 Oprichting eerste Nederlandse Accountantskantoor
1890 Oprichting Shell
1914 Invoering Oorlogswinst-Belasting
1920s Theorie van Limperg
1928/29 Wet en Novelle voor Beursfondsen. 11 items op balans
1929 Beurscrash in NYSE
1933 Oprichting SEC (Security & Exchange Commission
1940/45 Invoering winstbelasting (1940) en Vennootschapsbelasting (1942), invoering decimale
, rekeningstelsel voor Papier en Textiel industrie
1947 en Belastingherziening
1950
1950s Eerste NL op de NYSE
1970 WJO, Wet op de Jaarrekening van de Onderneming
1971 Oprichting TO, Tripartite Overleg, Werknemers, Werkgevers & Accountants (later RJ)
1980s WJO wordt Titel 6 -> 8 -> 9 van Boek 2 BW
1980s Invoering van 4e en 7e EEG Richtlijn
1988 Zwarte Vrijdag op Beurs Amsterdam
2005 Invoering IFRS voor Beursgenoteerde Ondernemingen
2008 Lehman Brothers en begin crisis
2010s US GAAP & IFRS
Management accounting: Interne informatieverschaffing gericht op de informatiebehoefte van de
leiding voor het nemen van beslissingen en beheersen van bedrijfsprocessen
Financial accounting / externe verslaggeving: Gericht op de informatiebehoefte van derden voor
hun oordeelsvorming / besluitvorming t.a.v. de organisatie
Soorten jaarrekeningen:
Interne jaarrekening t.b.v. de leiding
Externe jaarrekening t.b.v. externe belanghebbenden
Fiscale jaarrekening t.b.v. de fiscus
Rentabiliteit:
Rentabiliteit totale vermogen: Winst voor aftrek interest en belasting / (gemiddeld) totaal
vermogen * 100%
Rentabiliteit eigen vermogen: Nettowinst / (gemiddeld) eigen vermogen * 100%
Rentabiliteit vreemd vermogen: Rentelasten / (gemiddeld) vreemd vermogen * 100%
Current ratio: vlottende activa / kortlopende verplichtingen
Modellen van jaarrekening: Ze moeten allemaal relevant en betrouwbaar zijn
Bezitsmodel: Geen scheiding tussen leiding en eigendom en de ondernemer en fiscus zijn de
enige belangrijke belanghebbenden. (eenmanszaken en vof’s)
Klassieke of gesloten model: Wel scheiding tussen leiding en eigendom en daarom is er
naast de ondernemer en fiscus ook de kapitaalverschaffers en –beheerders.
Verantwoordingsfunctie staat centraal
Moderne of open model: Voor beursgenoteerde bedrijven. Naast bovenstaande partijen zijn
vakbonden, overheid en potentiële beleggers ook belanghebbenden. Informatie- of
beslissingsondersteunende functie staat hier centraal
Vormen creative accounting (cijfers zodanig aanpassen, dat ze leiden tot de door het management
gewenste gevolgen):
Winstegalisatie: Hoogte- en dieptepunten egaliseren
Taking a bath strategie: Een slecht boekjaar verslechteren door middel van voorzieningen of
reorganisaties om de daaropvolgende jaren betere winsten te rapporteren
, Hoofdstuk 2 Waarde en winst
Bedrijfswaarde: Contante waarde van toekomstige nettokasstromen (netto-ontvangsten)
Berekening balans van een investering:
Investering: auto van €60.000
Jaarlijkse netto kasstroom: €30.000 (€40.000 opbrengsten - €30.000 kosten)
Vermogenskostenvoet: 10%
30.000 30.000 30.000
1/1 jaar 1: + + = €74.606
1,1 1,12 1,13
30.000 30.000
31/12 jaar 1: + = €52.066 + €30.000 kas = €82.066
1,1 1,12
30.000
31/12 jaar 2: =€ 27.273+ € 60.000 kas=€ 87.273
1,1
31/12 jaar 3: €90.000 kas
Winst per jaar:
Jaar 1: 82.066 – 74.606 = €7.460
Jaar 2: 87.273 – 82.066 = €5.207
Jaar 3: 90.000 – 87.273 = €2.727
Indirecte opbrengstwaarde: De waarde van de goederen/diensten die door de productiemiddelen
voortgebracht worden
Directe opbrengstwaarde: De waarde van de productiemiddelen als ze verkocht worden
Liquiditeitswaarde: De waarde bij gedwongen verkoop door faillissement
Economic concept of profit: Waardebepaling op basis van de indirecte opbrengstwaarde
Accounting concept of profit: Winst aan de hand van het boekhoudkundig waardebegrip
(waardering van individuele activa uitgaande van inkoopprijzen)
Economisch waardebegrip Boekhoudkundig
waardebegrip
Karakter Prospectief Retrospectief
Waarderingsobject Complex van Individuele activa en passiva
productiemiddelen
Waarderingsgrondslag Indirecte opbrengstwaarde Inkoopprijzen
Mate van subjectiviteit Zeer groot Minder groot
Informatieve waarde Besluitvorming Verantwoordingsfunctie
Reële waarde (fair value): Opbrengstwaarde i.p.v. aanschafprijs
Manieren op de value gap te dichten: De kloof tussen economische en boekhoudkundige waarde
wordt kleiner zodra:
