, HBO-V verpleegkunde HZ university praktijkgericht onderzoek begeleiding verpleegkundigen
Voorwoord
Deze scriptie is geschreven door X, een vierdejaars student HBO-verpleegkunde. De aanleiding voor
het schrijven van deze scriptie zijn verschillende ervaringen op stages geweest. Wat maakt het dat de
ene stageplaats betere begeleiding kan bieden dan de andere. Persoonlijk zijn er geen slechte
ervaringen geweest tijdens de stages, maar een tekort aan begeleiding of feedback kwam wel voor.
De mening van studenten was in grote lijnen al wel bekend, maar de mening van verpleegkundige
nog niet. Vandaar dat dit onderzoek gericht is op de belemmeringen die verpleegkundigen ervaren
tijdens het begeleiden. De scriptie is bedoeld voor de werk- en praktijkbegeleiders van de in het
onderzoek meegenomen verpleegafdelingen van het X ziekenhuis, te X .
Mijn dank gaat uit naar de HZ University of Applied Sciences voor de begeleiding bij het schrijven van
de scriptie. In het bijzonder gaat mijn dank uit naar x en mijn peergroup voor de lessen en de
feedback die geholpen hebben bij het schrijven en verfijnen van mijn scriptie. Ook gaat mijn dank uit
naar het X ziekenhuis die toestemming heeft gegeven om het onderzoek te mogen uitvoeren. Mijn
dank gaat ook uit naar alle medewerkers van het X ziekenhuis, die de enquête hebben ingevuld.
Dankzij hen is het mogelijk geweest om inzicht te krijgen in de begeleiding van stagiaires vanuit de
optiek van de werkbegeleider en uiteindelijk een antwoord te kunnen vormen op de
onderzoeksvraag.
, HBO-V verpleegkunde HZ university praktijkgericht onderzoek begeleiding verpleegkundigen
Samenvatting
Inleiding Verpleegkunde studenten ervaren problemen met begeleiding tijdens een stage in het
ziekenhuis. Door een hoge werkdruk is er weinig tijd om een stagiair(e) te begeleiden. Stagiaires
worden als voltallig personeel ingezet en voelen zich onder druk gezet. Verpleegkundigen hebben te
weinig inzicht in de criteria van de stagiaires en worden niet altijd ondersteund in het begeleiden.
Het onderzoek heeft als hoofdvraag: ‘Wat ervaart een verpleegkundige in het X ziekenhuis X tijdens
het combineren van het begeleiden van een student verpleegkunde en het verlenen van kwalitatief
goede zorg voor de patiënt?’
Methode Om de onderzoeksvraag te beantwoorden is een kwantitatief onderzoek gedaan onder 300
verpleegkundigen, middels een zelf opgestelde digitale enquête. Het onderzoek heeft
plaatsgevonden binnen tien afdelingen in het X ziekenhuis. De enquête is uitgezet via een mail aan
de praktijkopleiders, waarin de verpleegkundigen via thesistools de enquête in konden vullen. Het is
een crossectioneel onderzoek. De gegevens zijn verwerkt en geanalyseerd met behulp van het
programma IBM Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) versie 23.0.
Resultaten Van de 300 uitgezette enquêtes zijn er 86 ingevuld (28%). De respondenten geven aan
dat er onvoldoende tijd is om een stagiair(e) te kunnen begeleiden. Verder is er onvoldoende tijd om
de dienst te bespreken met de stagiair(e). De respondenten geven verder aan werkdruk hoger wordt
tijdens het begeleiden van een stagiair(e). De kwaliteit van zorg is volgens de respondenten hoog en
deze verlaagd niet op het moment dat een stagiair(e) begeleid wordt.
Conclusie Uit dit onderzoek kan geconcludeerd worden dat er zowel belemmeringen als positieve
aspecten worden ervaren in het combineren van stagebegeleiding en kwalitatief goede zorg
verlenen. Belemmeringen worden ervaren op het gebied van tijd, werkdruk en inzicht. Een positief
aspect is dat de kwaliteit van zorg niet lijdt onder het begeleiden van een stagiair(e). De
verpleegkundigen gaven verbetermogelijkheden aan voor de werkbegeleiding. Onder andere: de
stagiaire koppelen aan een vaste verpleegkundige, beter spreiding van stagiaires over een bepaalde
periode en een training in begeleiden.
Aanbevelingen Een aanbeveling wordt gedaan op het gebied van een cursus in begeleiding en het
geven van feedback. Zowel een bestaande cursus over feedback geven/ontvangen als het
ontwikkelen van een nieuwe cursus op het gebied van begeleiden. Verder is een aanbeveling gedaan
om een stagiair(e) koppelen aan vaste werkbegeleiders. Tot slot wordt een aanbeveling tot
vervolgonderzoek gedaan. Tijdsdruk is een belemmering waar op korte termijn geen aanbeveling
voor gedaan kon worden.
Inhoud
, HBO-V verpleegkunde HZ university praktijkgericht onderzoek begeleiding verpleegkundigen
Voorwoord.............................................................................................................................................1
Samenvatting..........................................................................................................................................2
1 Inleiding...............................................................................................................................................1
1.1 Aanleiding onderzoek...................................................................................................................1
1.1.1 Studenten onder druk............................................................................................................1
1.1.2 Schipperen tussen zorg verlenen en begeleiden...................................................................1
1.1.3 Oplossing werkdruk en uitval studenten...............................................................................1
1.2 Achtergrond onderzoek................................................................................................................2
1.2.1 Kennis toepassen...................................................................................................................2
1.2.2 Voorbehouden handelingen..................................................................................................2
1.2.3 Tijd voor begeleiding.............................................................................................................2
1.2.4 Begeleiding volgens verpleegkundigen..................................................................................3
1.2.5 Voorbereiding op begeleiden................................................................................................3
1.2.6 Organisatorische problemen.................................................................................................4
1.2.7 Veranderingen in de zorg.......................................................................................................4
1.2.8 Stijgend personeelstekort......................................................................................................4
1.2.9 Extra handen aan bed............................................................................................................4
1.2.10 Verpleegkundigen in X.........................................................................................................4
1.3 Doelstelling...................................................................................................................................5
1.4 Probleemstelling...........................................................................................................................5
1.5 Deelvragen....................................................................................................................................5
1.6 Relevantie voor het verpleegkundig beroep.................................................................................5
1.7 Leeswijzer.....................................................................................................................................5
2 Methode..............................................................................................................................................7
2.1 Onderzoekstype en -ontwerp.......................................................................................................7
2.2 Onderzoekspopulatie....................................................................................................................7
2.3 Onderzoeksperiode en -plaats......................................................................................................8
2.4 Gegevensverzameling...................................................................................................................8
2.4.1 Meetinstrument.....................................................................................................................9
2.4.2 Operationalisatie...................................................................................................................9
2.5 Gegevensverwerking en –analyse.................................................................................................9
2.6 Betrouwbaarheid en validiteit....................................................................................................10
2.6.1 Betrouwbaarheid.................................................................................................................10
2.6.2 Validiteit..............................................................................................................................11
, HBO-V verpleegkunde HZ university praktijkgericht onderzoek begeleiding verpleegkundigen
2.7 Ethische en juridische aspecten..................................................................................................12
2.8 Wijze van rapportage..................................................................................................................12
2.9 Tijdsplanning en begroting.........................................................................................................12
3 Resultaten..........................................................................................................................................13
3.1 Respons......................................................................................................................................13
3.2 Respondentkenmerken..............................................................................................................13
3.3 Belemmeringen in het begeleiden..............................................................................................15
3.3.1 Belemmeringen tijdens het begeleiden van een stagiair(e).................................................15
3.3.2 Tijd voor begeleiding...........................................................................................................15
3.3.3 Werkdruk.............................................................................................................................16
3.3.4 Communicatie......................................................................................................................17
3.4 Positieve aspecten in het begeleiden.........................................................................................17
3.4.1 Positieve aspecten van het begeleiden................................................................................17
3.4.2 Bekwaamheid en kennis......................................................................................................18
3.4.3 Kwaliteit van zorg................................................................................................................18
3.4.4 Ondersteuning vanuit de instelling......................................................................................19
3.5 Begeleiding verbeteren...............................................................................................................19
4 Discussie............................................................................................................................................20
4.1 Resultaten van het onderzoek afgezet tegen de literatuur........................................................21
4.2 Sterke en zwakke kanten van het onderzoek.............................................................................22
5 Conclusie...........................................................................................................................................23
5.1 Beantwoording deelvragen.........................................................................................................23
5.2 Beantwoording van de centrale vraagstelling.............................................................................24
6 Aanbevelingen...................................................................................................................................24
6.1 Aanbevelingen voor de praktijk..................................................................................................25
6.2 Aanbevelingen voor vervolgonderzoek......................................................................................26
Bronnenlijst..........................................................................................................................................26
Bijlagen.................................................................................................................................................28
Bijlage 1: Schriftelijke toestemming uitvoering praktijkgericht onderzoek......................................28
Bijlage 2: Zoekplan............................................................................................................................28
Zoekstrategie................................................................................................................................29
Bijlage 3: Enquête.............................................................................................................................31
Bijlage 4: Operationalisatieschema...................................................................................................40
Bijlage 5: Planning............................................................................................................................43
Voorwoord
Deze scriptie is geschreven door X, een vierdejaars student HBO-verpleegkunde. De aanleiding voor
het schrijven van deze scriptie zijn verschillende ervaringen op stages geweest. Wat maakt het dat de
ene stageplaats betere begeleiding kan bieden dan de andere. Persoonlijk zijn er geen slechte
ervaringen geweest tijdens de stages, maar een tekort aan begeleiding of feedback kwam wel voor.
De mening van studenten was in grote lijnen al wel bekend, maar de mening van verpleegkundige
nog niet. Vandaar dat dit onderzoek gericht is op de belemmeringen die verpleegkundigen ervaren
tijdens het begeleiden. De scriptie is bedoeld voor de werk- en praktijkbegeleiders van de in het
onderzoek meegenomen verpleegafdelingen van het X ziekenhuis, te X .
Mijn dank gaat uit naar de HZ University of Applied Sciences voor de begeleiding bij het schrijven van
de scriptie. In het bijzonder gaat mijn dank uit naar x en mijn peergroup voor de lessen en de
feedback die geholpen hebben bij het schrijven en verfijnen van mijn scriptie. Ook gaat mijn dank uit
naar het X ziekenhuis die toestemming heeft gegeven om het onderzoek te mogen uitvoeren. Mijn
dank gaat ook uit naar alle medewerkers van het X ziekenhuis, die de enquête hebben ingevuld.
Dankzij hen is het mogelijk geweest om inzicht te krijgen in de begeleiding van stagiaires vanuit de
optiek van de werkbegeleider en uiteindelijk een antwoord te kunnen vormen op de
onderzoeksvraag.
, HBO-V verpleegkunde HZ university praktijkgericht onderzoek begeleiding verpleegkundigen
Samenvatting
Inleiding Verpleegkunde studenten ervaren problemen met begeleiding tijdens een stage in het
ziekenhuis. Door een hoge werkdruk is er weinig tijd om een stagiair(e) te begeleiden. Stagiaires
worden als voltallig personeel ingezet en voelen zich onder druk gezet. Verpleegkundigen hebben te
weinig inzicht in de criteria van de stagiaires en worden niet altijd ondersteund in het begeleiden.
Het onderzoek heeft als hoofdvraag: ‘Wat ervaart een verpleegkundige in het X ziekenhuis X tijdens
het combineren van het begeleiden van een student verpleegkunde en het verlenen van kwalitatief
goede zorg voor de patiënt?’
Methode Om de onderzoeksvraag te beantwoorden is een kwantitatief onderzoek gedaan onder 300
verpleegkundigen, middels een zelf opgestelde digitale enquête. Het onderzoek heeft
plaatsgevonden binnen tien afdelingen in het X ziekenhuis. De enquête is uitgezet via een mail aan
de praktijkopleiders, waarin de verpleegkundigen via thesistools de enquête in konden vullen. Het is
een crossectioneel onderzoek. De gegevens zijn verwerkt en geanalyseerd met behulp van het
programma IBM Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) versie 23.0.
Resultaten Van de 300 uitgezette enquêtes zijn er 86 ingevuld (28%). De respondenten geven aan
dat er onvoldoende tijd is om een stagiair(e) te kunnen begeleiden. Verder is er onvoldoende tijd om
de dienst te bespreken met de stagiair(e). De respondenten geven verder aan werkdruk hoger wordt
tijdens het begeleiden van een stagiair(e). De kwaliteit van zorg is volgens de respondenten hoog en
deze verlaagd niet op het moment dat een stagiair(e) begeleid wordt.
Conclusie Uit dit onderzoek kan geconcludeerd worden dat er zowel belemmeringen als positieve
aspecten worden ervaren in het combineren van stagebegeleiding en kwalitatief goede zorg
verlenen. Belemmeringen worden ervaren op het gebied van tijd, werkdruk en inzicht. Een positief
aspect is dat de kwaliteit van zorg niet lijdt onder het begeleiden van een stagiair(e). De
verpleegkundigen gaven verbetermogelijkheden aan voor de werkbegeleiding. Onder andere: de
stagiaire koppelen aan een vaste verpleegkundige, beter spreiding van stagiaires over een bepaalde
periode en een training in begeleiden.
Aanbevelingen Een aanbeveling wordt gedaan op het gebied van een cursus in begeleiding en het
geven van feedback. Zowel een bestaande cursus over feedback geven/ontvangen als het
ontwikkelen van een nieuwe cursus op het gebied van begeleiden. Verder is een aanbeveling gedaan
om een stagiair(e) koppelen aan vaste werkbegeleiders. Tot slot wordt een aanbeveling tot
vervolgonderzoek gedaan. Tijdsdruk is een belemmering waar op korte termijn geen aanbeveling
voor gedaan kon worden.
Inhoud
, HBO-V verpleegkunde HZ university praktijkgericht onderzoek begeleiding verpleegkundigen
Voorwoord.............................................................................................................................................1
Samenvatting..........................................................................................................................................2
1 Inleiding...............................................................................................................................................1
1.1 Aanleiding onderzoek...................................................................................................................1
1.1.1 Studenten onder druk............................................................................................................1
1.1.2 Schipperen tussen zorg verlenen en begeleiden...................................................................1
1.1.3 Oplossing werkdruk en uitval studenten...............................................................................1
1.2 Achtergrond onderzoek................................................................................................................2
1.2.1 Kennis toepassen...................................................................................................................2
1.2.2 Voorbehouden handelingen..................................................................................................2
1.2.3 Tijd voor begeleiding.............................................................................................................2
1.2.4 Begeleiding volgens verpleegkundigen..................................................................................3
1.2.5 Voorbereiding op begeleiden................................................................................................3
1.2.6 Organisatorische problemen.................................................................................................4
1.2.7 Veranderingen in de zorg.......................................................................................................4
1.2.8 Stijgend personeelstekort......................................................................................................4
1.2.9 Extra handen aan bed............................................................................................................4
1.2.10 Verpleegkundigen in X.........................................................................................................4
1.3 Doelstelling...................................................................................................................................5
1.4 Probleemstelling...........................................................................................................................5
1.5 Deelvragen....................................................................................................................................5
1.6 Relevantie voor het verpleegkundig beroep.................................................................................5
1.7 Leeswijzer.....................................................................................................................................5
2 Methode..............................................................................................................................................7
2.1 Onderzoekstype en -ontwerp.......................................................................................................7
2.2 Onderzoekspopulatie....................................................................................................................7
2.3 Onderzoeksperiode en -plaats......................................................................................................8
2.4 Gegevensverzameling...................................................................................................................8
2.4.1 Meetinstrument.....................................................................................................................9
2.4.2 Operationalisatie...................................................................................................................9
2.5 Gegevensverwerking en –analyse.................................................................................................9
2.6 Betrouwbaarheid en validiteit....................................................................................................10
2.6.1 Betrouwbaarheid.................................................................................................................10
2.6.2 Validiteit..............................................................................................................................11
, HBO-V verpleegkunde HZ university praktijkgericht onderzoek begeleiding verpleegkundigen
2.7 Ethische en juridische aspecten..................................................................................................12
2.8 Wijze van rapportage..................................................................................................................12
2.9 Tijdsplanning en begroting.........................................................................................................12
3 Resultaten..........................................................................................................................................13
3.1 Respons......................................................................................................................................13
3.2 Respondentkenmerken..............................................................................................................13
3.3 Belemmeringen in het begeleiden..............................................................................................15
3.3.1 Belemmeringen tijdens het begeleiden van een stagiair(e).................................................15
3.3.2 Tijd voor begeleiding...........................................................................................................15
3.3.3 Werkdruk.............................................................................................................................16
3.3.4 Communicatie......................................................................................................................17
3.4 Positieve aspecten in het begeleiden.........................................................................................17
3.4.1 Positieve aspecten van het begeleiden................................................................................17
3.4.2 Bekwaamheid en kennis......................................................................................................18
3.4.3 Kwaliteit van zorg................................................................................................................18
3.4.4 Ondersteuning vanuit de instelling......................................................................................19
3.5 Begeleiding verbeteren...............................................................................................................19
4 Discussie............................................................................................................................................20
4.1 Resultaten van het onderzoek afgezet tegen de literatuur........................................................21
4.2 Sterke en zwakke kanten van het onderzoek.............................................................................22
5 Conclusie...........................................................................................................................................23
5.1 Beantwoording deelvragen.........................................................................................................23
5.2 Beantwoording van de centrale vraagstelling.............................................................................24
6 Aanbevelingen...................................................................................................................................24
6.1 Aanbevelingen voor de praktijk..................................................................................................25
6.2 Aanbevelingen voor vervolgonderzoek......................................................................................26
Bronnenlijst..........................................................................................................................................26
Bijlagen.................................................................................................................................................28
Bijlage 1: Schriftelijke toestemming uitvoering praktijkgericht onderzoek......................................28
Bijlage 2: Zoekplan............................................................................................................................28
Zoekstrategie................................................................................................................................29
Bijlage 3: Enquête.............................................................................................................................31
Bijlage 4: Operationalisatieschema...................................................................................................40
Bijlage 5: Planning............................................................................................................................43
