H1: introductie sociale psychologie
1.1: de definitie van sociale psychologie
Definieer sociale psychologie en onderscheidt het van andere disciplines
Sociale psychologie is de wetenschappelijke studie van de manier
waarop mensen hun gedachtes, gevoelens en gedragingen beïnvloed
worden door de aanwezigheid van andere mensen. Een groot deel van de
sociale psychologie is sociale invloed. Sociale invloed is het effect dat
woorden, acties en de aanwezigheid van mensen hebben op onze
gedachtes, gevoelens, attitudes en gedrag. Mensen hoeven hier niet altijd
voor aanwezig te zijn; de gedachte van wat andere mensen ergens van
vinden heeft ook al invloed op onze acties.
Evolutionaire theorieën worden gebruikt om mensen hun gedrag in
bepaalde situaties te voorspellen. De evolutionaire psychologie is een
manier om sociaal gedrag uit te leggen aan de hand van genetische
factoren die door de tijd heen zijn veranderd dankzij natuurlijke selectie.
Evolutionaire verklaringen kunnen niet direct getest worden, maar kunnen
wel suggesties brengen over waarom mensen dingen nu doen. Bij biologie
en neurowetenschappen wordt er gekeken naar o.a. genen en hormonen.
Bij persoonlijkheids- en klinische psychologie wordt er vooral gekeken naar
de individu. Bij sociale psychologie wordt er gekeken naar de
interpretatie van de individu, hoe mensen die buitenwereld waarnemen
en begrijpen. Het verschil tussen sociologie en sociale psychologie is dat
er bij sociologie gekeken wordt naar de hele groep en bij sociale
psychologie naar de individu in de groep.
1.2: de kracht van de situatie
Vat samen waarom het belangrijk is hoe mensen gebeurtenissen en
gedrag interpreteren
De situatie waarin iemand zich bevindt heeft grote invloed op het gedrag.
De fundamental attribution error is de neiging om te overschatten in
hoeverre interne factoren meespelen in gedrag en te onderschatten in
hoeverre de situatie invloed heeft op het gedrag. Hierdoor wordt vaak de
schuld op de persoon geschoven, terwijl jij zelf in die situatie waarschijnlijk
hetzelfde zou doen. Aspecten van sociale situaties kunnen
persoonlijkheden van mensen overschrijden. Behaviorisme is een kant
van de psychologie waarbij gezegd wordt dat om gedrag te kunnen
begrijpen, er gekeken moet worden naar versterkende factoren uit de
omgeving. Als gedrag beloond wordt zal het herhaald worden, als het
gestraft wordt zal het niet meer/minder vertoond worden.
,Het nadruk leggen op de interpretatie van mensen komt van de Gestalt
psychologie. Bij deze kant van psychologie wordt er gekeken naar de
subjectieve manier waarop mensen een object zien in plaats van de
objectieve manier. Een voorbeeld hiervan is hoe je deze afbeelding ziet:
Een specifieke soort interpretatie is de naïve realism, de overtuiging dat
we dingen waarnemen zoals ze werkelijk zijn en onderschatten dat we
dingen kunnen verdraaien. We geloven vaak dat mensen die niet dezelfde
overtuigingen hebben als ons een bias hebben, en wij zelf het ‘echte’ zien.
1.3: menselijke basismotieven
Leg uit wanneer mensen zich goed over zichzelf moeten voelen en
wanneer dit in strijd is met accuraat moeten zijn
Er zijn twee motieven bij het sturen van mensen hun interpretatie; de
behoefte om ons goed over onszelf te voelen en de behoefte om accuraat
te zijn. Deze twee motieven werken vaak tegen elkaar in. Om de wereld
accuraat te interpreteren moet je soms toegeven dat je fout zat. Mensen
hebben de behoefte om een hoge eigenwaarde (self-esteem) te
behouden. Dit is een eigen evaluatie over je zelfwaarde en wat je van
jezelf vindt. Als mensen moeten kiezen tussen de waarheid verdraaien in
hun eigen voordeel of de waarheid zien, kiezen ze vaak voor de eerste
optie. De behoefte om een hoge eigenwaarde te behouden kan tot
bijzondere keuzes leiden, om eigen gedrag te rechtvaardigen.
Mensen buigen de realiteit maar breken deze niet helemaal. We zijn
bekwaam in sociale cognitie; hoe mensen over zichzelf en de
buitenwereld denken en hoe ze sociale informatie onthouden en gebruiken
om te oordelen en beslissen. De behoefte om accuraat te zijn is ook
belangrijk. Als mensen een keuze maken moeten alle feiten bekend zijn en
wordt er niet overheen gekeken.
1.4: waarom sociale psychologie?
Leg uit waarom sociale psychologie belangrijk is
,Sociale psychologie is belangrijk omdat er op die manier een oplossing
gevonden kan worden op sociale problemen. Daarnaast zijn sociale
psychologen vaak nieuwsgierig, wat helpt bij het onderzoeken van veel
verschillende sociale onderwerpen.
H3: sociale cognitie
3.1: low-effort thinking
Leg uit wat de voor- en nadelen zijn van schema’s
Een indruk krijgen van mensen gebeurt snel en automatisch.
Automatisch denken is nadenken op een onbewuste, onvrijwillige en
moeiteloze manier. Mensen gebruiken schema’s om kennis over de
buitenwereld te categoriseren. Schema’s zijn mentale structuren die je
kennis organiseren en invloed hebben op de informatie die we onthouden
en gebruiken. Bij verschillende situaties, nieuw en oud, in het dagelijkse
leven gebruik je de informatie uit die schema’s om te weten wat je moet
doen en hoe je je moet gedragen. Mensen met het Korsakov’s syndroom
hebben geen schema’s, waardoor elke situatie nieuw lijkt voor hun, ook al
hebben ze het veel vaker meegemaakt.
De toegankelijkheid van een schema heeft invloed op hoe vaak en hoe
snel deze schema’s gebruikt worden. Schema’s kunnen toegankelijk
worden door eigen ervaringen, doordat je nu veel bezig bent met dat
onderwerp of door recente gebeurtenissen. Dit zijn voorbeelden van
priming, een proces waarbij recente ervaringen de toegankelijkheid van
schema’s verhoogt.
De self-fulfilling prophecy is als er een verwachting is van een bepaalde
persoon, wat invloed heeft op hoe je bent tegen diegene. Hierdoor gaat
die persoon zich gedragen naar jouw verwachtingen, wat ervoor zorgt dat
je verwachting uitkomt. Zo blijft het een cyclus van self-fulfilling prophecy.
3.2: automatisch nadenken
Omschrijf de verschillende soorten automatisch nadenken
Het primen van metaforen over de geest en lichaam hebben invloed op
wat we doen en denken. Voorbeeld; als je iets schoons en fris ruikt, zal je
eerder iemand helpen dan als je niet iets vies ruikt. Fysische sensaties
activeren op deze manier een metafoor wat beslist wat je doet.
We gebruiken shortcuts en strategieën bij het maken van keuzes. We
gebruiken kennis die we al hebben, maar soms zijn er te veel schema’s die
van toepassing zijn. In dit geval gebruiken mensen judgmental
heuristics. Dit zijn shortcuts om snel en efficiënt een beslissing te maken.
De availiability heuristic is als keuzes gebaseerd worden op hoe
, makkelijk iets dat er mee te maken heeft naar boven komt. Voorbeeld; als
je moet beslissen of een vriend makkelijk keuzes maakt of niet en je
herinnert je al die keren dat jij moest beslissen waar jullie gingen eten, is
het makkelijk om te zeggen dat die vriend niet makkelijk keuzes maakt.
Het probleem bij deze heuristic is dat het kan leiden tot onvolledige
conclusies.
De representativeness heurstic is een shortcut waarbij iets
geclassificeerd wordt aan de hand van hoe erg het lijkt op een ‘typisch’
geval. Voorbeeld; je beeld van Nederlanders is dat ze blond zijn, lang zijn
en op hun centen letten. Als je iemand tegenkomt in het buitenland die er
zo uit ziet en zich zo gedraagt, ga je ervan uit dat deze persoon
Nederlands is.
Base rate information is informatie over de frequentie van leden van
verschillende categorieën in de populatie. Voorbeeld; de hoeveelheid UU
studenten die daadwerkelijk uit Utrecht komen.
3.3: culturele verschillen in sociale cognitie
Analyseer hoe cultuur invloed heeft op sociaal denken
De inhoud van onze schema’s worden beïnvloed door de cultuur waar we
in leven. Voorbeeld; mensen op het platteland kunnen bijvoorbeeld heel
goed hun vee onderscheiden dankzij hun schema’s, terwijl mensen uit de
randstad meer weten over kledingwinkels.
Er zijn twee soorten automatisch denken die gevormd worden door
cultuur:
1. Analytische denkstijl: een denkmanier waarbij er gefocust wordt
op de kenmerken van objecten en niet hun context en omgeving. Dit
wordt vaak gebruikt bij westerse culturen.
2. Holistische denkstijl: een denkmanier waarbij mensen focussen
op de algemene context, vooral op de manier waarop objecten met
elkaar te maken hebben. Dit wordt vaak gebruikt bij Oost-Aziatische
culturen.
Deze verschillen stammen af van verschillende filosofische tradities en
verschillen in omgeving. Mensen uit alle culturen kunnen beide soorten
denkstijlen toepassen, maar ze vallen eerder terug op de stijl die bij hun
cultuur past.
3.4: high-effort thinking
Omschrijf nadelen van gecontroleerd denken en manieren om het
effectiever te maken
1.1: de definitie van sociale psychologie
Definieer sociale psychologie en onderscheidt het van andere disciplines
Sociale psychologie is de wetenschappelijke studie van de manier
waarop mensen hun gedachtes, gevoelens en gedragingen beïnvloed
worden door de aanwezigheid van andere mensen. Een groot deel van de
sociale psychologie is sociale invloed. Sociale invloed is het effect dat
woorden, acties en de aanwezigheid van mensen hebben op onze
gedachtes, gevoelens, attitudes en gedrag. Mensen hoeven hier niet altijd
voor aanwezig te zijn; de gedachte van wat andere mensen ergens van
vinden heeft ook al invloed op onze acties.
Evolutionaire theorieën worden gebruikt om mensen hun gedrag in
bepaalde situaties te voorspellen. De evolutionaire psychologie is een
manier om sociaal gedrag uit te leggen aan de hand van genetische
factoren die door de tijd heen zijn veranderd dankzij natuurlijke selectie.
Evolutionaire verklaringen kunnen niet direct getest worden, maar kunnen
wel suggesties brengen over waarom mensen dingen nu doen. Bij biologie
en neurowetenschappen wordt er gekeken naar o.a. genen en hormonen.
Bij persoonlijkheids- en klinische psychologie wordt er vooral gekeken naar
de individu. Bij sociale psychologie wordt er gekeken naar de
interpretatie van de individu, hoe mensen die buitenwereld waarnemen
en begrijpen. Het verschil tussen sociologie en sociale psychologie is dat
er bij sociologie gekeken wordt naar de hele groep en bij sociale
psychologie naar de individu in de groep.
1.2: de kracht van de situatie
Vat samen waarom het belangrijk is hoe mensen gebeurtenissen en
gedrag interpreteren
De situatie waarin iemand zich bevindt heeft grote invloed op het gedrag.
De fundamental attribution error is de neiging om te overschatten in
hoeverre interne factoren meespelen in gedrag en te onderschatten in
hoeverre de situatie invloed heeft op het gedrag. Hierdoor wordt vaak de
schuld op de persoon geschoven, terwijl jij zelf in die situatie waarschijnlijk
hetzelfde zou doen. Aspecten van sociale situaties kunnen
persoonlijkheden van mensen overschrijden. Behaviorisme is een kant
van de psychologie waarbij gezegd wordt dat om gedrag te kunnen
begrijpen, er gekeken moet worden naar versterkende factoren uit de
omgeving. Als gedrag beloond wordt zal het herhaald worden, als het
gestraft wordt zal het niet meer/minder vertoond worden.
,Het nadruk leggen op de interpretatie van mensen komt van de Gestalt
psychologie. Bij deze kant van psychologie wordt er gekeken naar de
subjectieve manier waarop mensen een object zien in plaats van de
objectieve manier. Een voorbeeld hiervan is hoe je deze afbeelding ziet:
Een specifieke soort interpretatie is de naïve realism, de overtuiging dat
we dingen waarnemen zoals ze werkelijk zijn en onderschatten dat we
dingen kunnen verdraaien. We geloven vaak dat mensen die niet dezelfde
overtuigingen hebben als ons een bias hebben, en wij zelf het ‘echte’ zien.
1.3: menselijke basismotieven
Leg uit wanneer mensen zich goed over zichzelf moeten voelen en
wanneer dit in strijd is met accuraat moeten zijn
Er zijn twee motieven bij het sturen van mensen hun interpretatie; de
behoefte om ons goed over onszelf te voelen en de behoefte om accuraat
te zijn. Deze twee motieven werken vaak tegen elkaar in. Om de wereld
accuraat te interpreteren moet je soms toegeven dat je fout zat. Mensen
hebben de behoefte om een hoge eigenwaarde (self-esteem) te
behouden. Dit is een eigen evaluatie over je zelfwaarde en wat je van
jezelf vindt. Als mensen moeten kiezen tussen de waarheid verdraaien in
hun eigen voordeel of de waarheid zien, kiezen ze vaak voor de eerste
optie. De behoefte om een hoge eigenwaarde te behouden kan tot
bijzondere keuzes leiden, om eigen gedrag te rechtvaardigen.
Mensen buigen de realiteit maar breken deze niet helemaal. We zijn
bekwaam in sociale cognitie; hoe mensen over zichzelf en de
buitenwereld denken en hoe ze sociale informatie onthouden en gebruiken
om te oordelen en beslissen. De behoefte om accuraat te zijn is ook
belangrijk. Als mensen een keuze maken moeten alle feiten bekend zijn en
wordt er niet overheen gekeken.
1.4: waarom sociale psychologie?
Leg uit waarom sociale psychologie belangrijk is
,Sociale psychologie is belangrijk omdat er op die manier een oplossing
gevonden kan worden op sociale problemen. Daarnaast zijn sociale
psychologen vaak nieuwsgierig, wat helpt bij het onderzoeken van veel
verschillende sociale onderwerpen.
H3: sociale cognitie
3.1: low-effort thinking
Leg uit wat de voor- en nadelen zijn van schema’s
Een indruk krijgen van mensen gebeurt snel en automatisch.
Automatisch denken is nadenken op een onbewuste, onvrijwillige en
moeiteloze manier. Mensen gebruiken schema’s om kennis over de
buitenwereld te categoriseren. Schema’s zijn mentale structuren die je
kennis organiseren en invloed hebben op de informatie die we onthouden
en gebruiken. Bij verschillende situaties, nieuw en oud, in het dagelijkse
leven gebruik je de informatie uit die schema’s om te weten wat je moet
doen en hoe je je moet gedragen. Mensen met het Korsakov’s syndroom
hebben geen schema’s, waardoor elke situatie nieuw lijkt voor hun, ook al
hebben ze het veel vaker meegemaakt.
De toegankelijkheid van een schema heeft invloed op hoe vaak en hoe
snel deze schema’s gebruikt worden. Schema’s kunnen toegankelijk
worden door eigen ervaringen, doordat je nu veel bezig bent met dat
onderwerp of door recente gebeurtenissen. Dit zijn voorbeelden van
priming, een proces waarbij recente ervaringen de toegankelijkheid van
schema’s verhoogt.
De self-fulfilling prophecy is als er een verwachting is van een bepaalde
persoon, wat invloed heeft op hoe je bent tegen diegene. Hierdoor gaat
die persoon zich gedragen naar jouw verwachtingen, wat ervoor zorgt dat
je verwachting uitkomt. Zo blijft het een cyclus van self-fulfilling prophecy.
3.2: automatisch nadenken
Omschrijf de verschillende soorten automatisch nadenken
Het primen van metaforen over de geest en lichaam hebben invloed op
wat we doen en denken. Voorbeeld; als je iets schoons en fris ruikt, zal je
eerder iemand helpen dan als je niet iets vies ruikt. Fysische sensaties
activeren op deze manier een metafoor wat beslist wat je doet.
We gebruiken shortcuts en strategieën bij het maken van keuzes. We
gebruiken kennis die we al hebben, maar soms zijn er te veel schema’s die
van toepassing zijn. In dit geval gebruiken mensen judgmental
heuristics. Dit zijn shortcuts om snel en efficiënt een beslissing te maken.
De availiability heuristic is als keuzes gebaseerd worden op hoe
, makkelijk iets dat er mee te maken heeft naar boven komt. Voorbeeld; als
je moet beslissen of een vriend makkelijk keuzes maakt of niet en je
herinnert je al die keren dat jij moest beslissen waar jullie gingen eten, is
het makkelijk om te zeggen dat die vriend niet makkelijk keuzes maakt.
Het probleem bij deze heuristic is dat het kan leiden tot onvolledige
conclusies.
De representativeness heurstic is een shortcut waarbij iets
geclassificeerd wordt aan de hand van hoe erg het lijkt op een ‘typisch’
geval. Voorbeeld; je beeld van Nederlanders is dat ze blond zijn, lang zijn
en op hun centen letten. Als je iemand tegenkomt in het buitenland die er
zo uit ziet en zich zo gedraagt, ga je ervan uit dat deze persoon
Nederlands is.
Base rate information is informatie over de frequentie van leden van
verschillende categorieën in de populatie. Voorbeeld; de hoeveelheid UU
studenten die daadwerkelijk uit Utrecht komen.
3.3: culturele verschillen in sociale cognitie
Analyseer hoe cultuur invloed heeft op sociaal denken
De inhoud van onze schema’s worden beïnvloed door de cultuur waar we
in leven. Voorbeeld; mensen op het platteland kunnen bijvoorbeeld heel
goed hun vee onderscheiden dankzij hun schema’s, terwijl mensen uit de
randstad meer weten over kledingwinkels.
Er zijn twee soorten automatisch denken die gevormd worden door
cultuur:
1. Analytische denkstijl: een denkmanier waarbij er gefocust wordt
op de kenmerken van objecten en niet hun context en omgeving. Dit
wordt vaak gebruikt bij westerse culturen.
2. Holistische denkstijl: een denkmanier waarbij mensen focussen
op de algemene context, vooral op de manier waarop objecten met
elkaar te maken hebben. Dit wordt vaak gebruikt bij Oost-Aziatische
culturen.
Deze verschillen stammen af van verschillende filosofische tradities en
verschillen in omgeving. Mensen uit alle culturen kunnen beide soorten
denkstijlen toepassen, maar ze vallen eerder terug op de stijl die bij hun
cultuur past.
3.4: high-effort thinking
Omschrijf nadelen van gecontroleerd denken en manieren om het
effectiever te maken
