Moduleboek oncologie & diagnostiek
Samenvatting leerboek oncologie verpleegkunde
Kanker, diagnostiek en stadiëring
Maligne tumoren worden onderverdeeld in;
Carcinoom; tumor ontstaan uit epitheelcellen (meta’s meestal lymfogeen)
Sarcoom; tumor ontstaan uit bindweefsel (meta’s meestal hematogeen)
- Liposarcoom; uit vetweefsel ontstaan
- Osteosarcoom; uit botweefsel ontstaan
- Chondrosyndroom; uit kraakbeenweefsel ontstaan
- Leiomyosarcoom; uit glad spierweefsel ontstaan
Hematologische aandoeningen
- Multipel myeloom; plasmacellen in beenmerg
- Maligne lymfoom; lymfocyten
Blastomen
- Uitgaande van blasten (voorlopercellen)
- Vooral bij kinderen, bijv. neuroblastoom
Vier methoden van stadiëring
1.Klinische stadiëring
- Een combinatie van de informatie verkregen uit anamnese en lichamelijk onderzoek
2. Radiologische stadiëring
3. Chirurgische stadiëring
4. Pathologische stadiëring
A: anemisch
C: cyanotisch
I: icterus
D: dyspnoe
O: oedemateus
T: turgor
Verspreiding door het lichaam:
Ingroei in het omliggende weefsel
Lymfogene metastasering: naar regionale lymfeklieren (SN procedure wordt uitgevoerd)
Cavitaire metastasering: cellen zwerven door lichaamsholtes, zoals buikholte
Latrogene metastasering: ten gevolge van een punctie of operatie met dezelfde naald
Hematogene metastasering; veneus bloed naar volgend orgaan, vooral in goed doorbloede
organen zoals lever en longen)
Stadiëring
T: Grootte van de tumor
N: (nodus) mate van aantasting van de regionale lymfeklieren (in omgeving van de primaire tumor)
M: metastasen via de bloedbaan (op afstand)
(G): gradering, mate van agressiviteit
T Carcinoma in situ
T1-4 Uitbreiding lokale tumor
N0 Geen aantasting van lymfklieren
N1-3 Toenemende graad van aantasting lymfklieren
M0 Geen metastasen op afstand
M1 Wel metastasen op afstand
, Elke tumortype heeft een specifieke TNM-classificatie. Naast de TNM zijn er ook nog andere
systematieken zoals:
- WHO (World Health Organisation)
0: Geen klachten, 1 Symptomatisch; volledig ambulant 2: Symptomatisch; ligt minder dan
50% van de dag op bed 3: Symptomatisch: niet volledig bedlegerig, maar ligt >50% van
de dag op bed 4: Volledig bedlegerig
- FIGO (voor gyneacologische maligniteiten)
- Breslowdikte meting (bij melanomen)
Diagnostische onderzoeken
Pathologie; onderzoek van zieke cellen
- Cytologisch onderzoek (cellen); urine, sputum, beenmergpunctie, dunne naald biopt,
ascites, pleurapunctie, uitstrijkje etc. (uitslag duurt vaak 2 tot 5 dagen)
- Histologisch onderzoek van biopten (weefsel); colonscopie, bronchoscopie, dikke naald
biopt, huidbiopt etc. (uitslag duurt vaak 3 tot 10 dagen)
- Vriescoupe (tijdens OK, om snel een diagnose te kunnen stellen).
- Histologisch onderzoek van operatie preparaten PA-uitslag
- Moleculaire biologie; kijken naar afwijkingen in de laesie
Macroscopie: wat er wordt gezien bij het uitsnijden
Microscopie: wat er wordt er gezien onder de microscoop
Marfologie: wat voor soort kanker is het?
NGS (Next Generation Sequencing)
Term om technologieën aan te duiden waarmee snel en goedkoop alle coderende genen of het hele
genoom van een mens in kaart kan worden gebracht. Alles wordt dus tegelijkertijd in kaart gebracht in
plaats van alleen een test op borstkanker. Whole Genome Sequencing is een techniek waarbij gekeken
wordt naar het DNA van de tumor en het DNA van de normale cellen (je hebt het hele plaatje gelijk in
beeld).
Radiologisch onderzoek
Röntgen of röntgen met contrast
CT; groter gedeelte van het lichaam kan worden onderzocht
MRI; geen röntgenstraling
Echo; bij interne organen d.m.v. geluidsgolven
Nuclear onderzoek; onderzoek naar uitbreiding. Denk hierbij aan een botscan, sentinel node
(schildwachtklier, 1e klier in het gebied van de tumor die aankleurt wordt verwijderd en
onderzocht op eventuele aanwezigheid van tumorcellen).
PET-scan; zichtbaar maken van stofwisselingsprocessen (activiteit zichtbaar)
Klinisch chemisch onderzoek
Analyse van de samenstelling van het bloed of serum.
Tumormarkers
Enzymen, eiwitten, genen en hormonen die worden geproduceerd door de tumor dit wordt regelmatig
d.m.v. bloed prikken in de gaten gehouden om in de gaten te houden of de kanker bijv. opnieuw actief is.
Enzymen
Verhoogde spiegels zoals bijv. LDH wat kan duiden op een lymfoom of acute leukemie.
Samenvatting leerboek oncologie verpleegkunde
Kanker, diagnostiek en stadiëring
Maligne tumoren worden onderverdeeld in;
Carcinoom; tumor ontstaan uit epitheelcellen (meta’s meestal lymfogeen)
Sarcoom; tumor ontstaan uit bindweefsel (meta’s meestal hematogeen)
- Liposarcoom; uit vetweefsel ontstaan
- Osteosarcoom; uit botweefsel ontstaan
- Chondrosyndroom; uit kraakbeenweefsel ontstaan
- Leiomyosarcoom; uit glad spierweefsel ontstaan
Hematologische aandoeningen
- Multipel myeloom; plasmacellen in beenmerg
- Maligne lymfoom; lymfocyten
Blastomen
- Uitgaande van blasten (voorlopercellen)
- Vooral bij kinderen, bijv. neuroblastoom
Vier methoden van stadiëring
1.Klinische stadiëring
- Een combinatie van de informatie verkregen uit anamnese en lichamelijk onderzoek
2. Radiologische stadiëring
3. Chirurgische stadiëring
4. Pathologische stadiëring
A: anemisch
C: cyanotisch
I: icterus
D: dyspnoe
O: oedemateus
T: turgor
Verspreiding door het lichaam:
Ingroei in het omliggende weefsel
Lymfogene metastasering: naar regionale lymfeklieren (SN procedure wordt uitgevoerd)
Cavitaire metastasering: cellen zwerven door lichaamsholtes, zoals buikholte
Latrogene metastasering: ten gevolge van een punctie of operatie met dezelfde naald
Hematogene metastasering; veneus bloed naar volgend orgaan, vooral in goed doorbloede
organen zoals lever en longen)
Stadiëring
T: Grootte van de tumor
N: (nodus) mate van aantasting van de regionale lymfeklieren (in omgeving van de primaire tumor)
M: metastasen via de bloedbaan (op afstand)
(G): gradering, mate van agressiviteit
T Carcinoma in situ
T1-4 Uitbreiding lokale tumor
N0 Geen aantasting van lymfklieren
N1-3 Toenemende graad van aantasting lymfklieren
M0 Geen metastasen op afstand
M1 Wel metastasen op afstand
, Elke tumortype heeft een specifieke TNM-classificatie. Naast de TNM zijn er ook nog andere
systematieken zoals:
- WHO (World Health Organisation)
0: Geen klachten, 1 Symptomatisch; volledig ambulant 2: Symptomatisch; ligt minder dan
50% van de dag op bed 3: Symptomatisch: niet volledig bedlegerig, maar ligt >50% van
de dag op bed 4: Volledig bedlegerig
- FIGO (voor gyneacologische maligniteiten)
- Breslowdikte meting (bij melanomen)
Diagnostische onderzoeken
Pathologie; onderzoek van zieke cellen
- Cytologisch onderzoek (cellen); urine, sputum, beenmergpunctie, dunne naald biopt,
ascites, pleurapunctie, uitstrijkje etc. (uitslag duurt vaak 2 tot 5 dagen)
- Histologisch onderzoek van biopten (weefsel); colonscopie, bronchoscopie, dikke naald
biopt, huidbiopt etc. (uitslag duurt vaak 3 tot 10 dagen)
- Vriescoupe (tijdens OK, om snel een diagnose te kunnen stellen).
- Histologisch onderzoek van operatie preparaten PA-uitslag
- Moleculaire biologie; kijken naar afwijkingen in de laesie
Macroscopie: wat er wordt gezien bij het uitsnijden
Microscopie: wat er wordt er gezien onder de microscoop
Marfologie: wat voor soort kanker is het?
NGS (Next Generation Sequencing)
Term om technologieën aan te duiden waarmee snel en goedkoop alle coderende genen of het hele
genoom van een mens in kaart kan worden gebracht. Alles wordt dus tegelijkertijd in kaart gebracht in
plaats van alleen een test op borstkanker. Whole Genome Sequencing is een techniek waarbij gekeken
wordt naar het DNA van de tumor en het DNA van de normale cellen (je hebt het hele plaatje gelijk in
beeld).
Radiologisch onderzoek
Röntgen of röntgen met contrast
CT; groter gedeelte van het lichaam kan worden onderzocht
MRI; geen röntgenstraling
Echo; bij interne organen d.m.v. geluidsgolven
Nuclear onderzoek; onderzoek naar uitbreiding. Denk hierbij aan een botscan, sentinel node
(schildwachtklier, 1e klier in het gebied van de tumor die aankleurt wordt verwijderd en
onderzocht op eventuele aanwezigheid van tumorcellen).
PET-scan; zichtbaar maken van stofwisselingsprocessen (activiteit zichtbaar)
Klinisch chemisch onderzoek
Analyse van de samenstelling van het bloed of serum.
Tumormarkers
Enzymen, eiwitten, genen en hormonen die worden geproduceerd door de tumor dit wordt regelmatig
d.m.v. bloed prikken in de gaten gehouden om in de gaten te houden of de kanker bijv. opnieuw actief is.
Enzymen
Verhoogde spiegels zoals bijv. LDH wat kan duiden op een lymfoom of acute leukemie.
