Rekenen-Wiskunde in de praktijk,
onderbouw
Hoofdstuk 1: Rekenen-wiskunde in groep 1 en 2
In dit hoofdstuk wordt uitgelegd hoe het boek in elkaar zit. Daarnaast zijn de kerndoelen en
het overzicht van de hoofdstukken 3 tot en met 8 uitgeschreven.
Beknopte leerstofoverzicht voor groep 1 en 2
Hoofdstuk 2: Begrippen en zelfpeiling bij deel 1
§2.1 Professionele gecijferdheid
Om goed rekenen-wiskunde te geven, moet je professioneel gecijferd zijn. Je moet over de
volgende vaardigheden beschikken:
Het herkennen van wiskunde in de omgeving
Gericht zijn op oplossingsprocessen, door te reflecteren
Inspelen op het wiskundig denken van de leerlingen
Verder in het hoofdstuk wordt uitgelegd hoe het boek in elkaar zet. Ook wordt de
beginpeiling aangegeven.
1
,Hoofdstuk 3: Weerspiegelingen
§3.1 Spiegels in het water
In het voorbeeld laat een juf een regenplas zien op het schoolplein. De kinderen zien zichzelf
en de school op z’n kop.
§3.2 Eerst ervaring opdoen
Het is belangrijk dat kinderen eerst veel kunnen ervaren door te onderzoeken en waar te
nemen, om vervolgens te vertellen wat ze zien. Op basis hiervan kan de leerkracht beslissen
of het onderwerp geschikt is om verdiepingsvragen te stellen en de kinderen er verder over
na te laten denken.
Uitleggen bij meetkunde in groep ½ gaat vooral om ervaren en vragen stellen. Een
uitdagende goed voorbereide leeromgeving is hiervoor van belang.
Spiegelen valt onder het domein meetkunde. Bij meetkunde gaat het om begrijpen van de
ruimte (ontwikkelen van het ruimtelijk voorstellings- en redeneervermogen). Kinderen
ontwikkelen hun meetkundig inzicht volgens drie fases: ervaren, verklaren en verbinden. Bij
kleuters gaat het vooral om ervaren: het verkennen en waarnemen van de omgeving.
§3.3 Meetkunde taal
Wanneer kinderen (aan elkaar) vertellen wat zij doen/zien, maken zij hun meetkunde taal
eigen. Deze taal is nodig om ruimtelijke/meetkundige begrippen (links, onder),
voorstellingen, handelingen (draaien) en redeneringen te kunnen beschrijven.
Meetkundige activiteiten voor jonge kinderen zijn onder te verdelen in 3 soorten:
Oriënteren: heeft betrekking op het plaats bepalen in de ruimte.
Construeren: kinderen die bezig zijn met blokken bouwen of knutselen (iets maken).
Opereren: het gaat om het verschuiven, spiegelen, draaien en projecteren van
vormen en figuren en combinaties hiervan.
§3.4 Onzichtbare blokjes en bouwtekeningen
Het is voor kinderen in groep ½ lastig om blokjes te tellen die zij helemaal niet of niet direct
kunnen zien. Het is dus belangrijk om te oefenen dat je voorwerpen kunt zien vanuit een
verschillend perspectief.
Om een stapje verder te gaan, kun je het kind het bouwwerk laten tekenen en daarmee zijn
werk te schematiseren. Dit is een activiteit voor groep ¾, maar voor sommige kinderen erg
uitdagend (zone van de naaste ontwikkeling).
§3.5 Een onverwachte wending
Bij jonge kinderen kan een les zomaar een andere wending krijgen als hun aandacht door
iets anders wordt getrokken. Het is de kunst voor de leerkracht om de initiatieven van de
kinderen te volgen en te verdiepen.
2
, Hoofdstuk 4: Wikken en wegen
§4.1 Een belangrijke dag in de week
Het is belangrijk om aandacht te besteden aan de kalender. Hierdoor ontdekken kinderen
dat er een terugkerende structuur in de tijd bestaat. De kalender is eigenlijk een verknipte
tijdlijn.
Bij een tijdlijn gaat het om een vaste opeenvolging van de gebeurtenissen binnen een week,
maand of jaar. Een kleuter mag zeggen welke maand en welke dag het is en daarna een
kruisje zetten op de kalender.
§4.2 boodschappen tellen en representeren
Om boodschappen te doen met kleuters, teken je een boodschappenlijstje. Dit zijn
symbolische weergaven (representaties) van de boodschappen.
Ook kun je hier goed resultatief tellen mee oefenen. Dat is het tellen van een aantal
voorwerpen, met als doel de hoeveelheid van dit aantal voorwerpen te bepalen. Daarvoor
moeten kinderen bij elk voorwerp precies het volgende telwoord noemen. Als het aanwijzen
van voorwerpen en het noemen van telwoorden niet precies gelijkgaat, telt het kind nog niet
synchroon.
Ook het afpassen van maten (meten) kan goed geoefend worden. In de keuken gebruik je
bijvoorbeeld ‘een hand vol’ of ‘een eetlepel’. Dit zijn natuurlijke maten.
§4.3 De route naar de winkel
Door een route te vertellen (in de kring), ontwikkelen kleuters ruimtelijk inzicht en
meetkunde taal. Er wordt namelijk veel gevraagd van hun voorstellingsvermogen en zij
moeten de juiste woorden gebruiken om anderen het te laten begrijpen.
§4.4 Onverwachte wending
Kinderen kunnen door een bepaald onderwerp op ideeën gebracht worden. Hierdoor
kunnen zij zo het gesprek een andere wending geven. Dus ook wanneer je in een les zit. Als
leerkracht moet je hier flexibel mee omgaan en zorgen dat je het les doel ook in dit gesprek
verwerkt.
§4.5 Wat is zwaarder?
Kinderen zakjes groenten laten wegen met hun handen, is ook een manier van meten. Het
vergelijken door te voelen is een eerste stap bij het leren kennen van de grootheid gewicht.
Hierbij zijn de begrippen licht, zwaar en evenveel belangrijk.
Kinderen moeten in deze fase het besef krijgen dat het aantal niets zegt over het zwaar iets
is.
3
onderbouw
Hoofdstuk 1: Rekenen-wiskunde in groep 1 en 2
In dit hoofdstuk wordt uitgelegd hoe het boek in elkaar zit. Daarnaast zijn de kerndoelen en
het overzicht van de hoofdstukken 3 tot en met 8 uitgeschreven.
Beknopte leerstofoverzicht voor groep 1 en 2
Hoofdstuk 2: Begrippen en zelfpeiling bij deel 1
§2.1 Professionele gecijferdheid
Om goed rekenen-wiskunde te geven, moet je professioneel gecijferd zijn. Je moet over de
volgende vaardigheden beschikken:
Het herkennen van wiskunde in de omgeving
Gericht zijn op oplossingsprocessen, door te reflecteren
Inspelen op het wiskundig denken van de leerlingen
Verder in het hoofdstuk wordt uitgelegd hoe het boek in elkaar zet. Ook wordt de
beginpeiling aangegeven.
1
,Hoofdstuk 3: Weerspiegelingen
§3.1 Spiegels in het water
In het voorbeeld laat een juf een regenplas zien op het schoolplein. De kinderen zien zichzelf
en de school op z’n kop.
§3.2 Eerst ervaring opdoen
Het is belangrijk dat kinderen eerst veel kunnen ervaren door te onderzoeken en waar te
nemen, om vervolgens te vertellen wat ze zien. Op basis hiervan kan de leerkracht beslissen
of het onderwerp geschikt is om verdiepingsvragen te stellen en de kinderen er verder over
na te laten denken.
Uitleggen bij meetkunde in groep ½ gaat vooral om ervaren en vragen stellen. Een
uitdagende goed voorbereide leeromgeving is hiervoor van belang.
Spiegelen valt onder het domein meetkunde. Bij meetkunde gaat het om begrijpen van de
ruimte (ontwikkelen van het ruimtelijk voorstellings- en redeneervermogen). Kinderen
ontwikkelen hun meetkundig inzicht volgens drie fases: ervaren, verklaren en verbinden. Bij
kleuters gaat het vooral om ervaren: het verkennen en waarnemen van de omgeving.
§3.3 Meetkunde taal
Wanneer kinderen (aan elkaar) vertellen wat zij doen/zien, maken zij hun meetkunde taal
eigen. Deze taal is nodig om ruimtelijke/meetkundige begrippen (links, onder),
voorstellingen, handelingen (draaien) en redeneringen te kunnen beschrijven.
Meetkundige activiteiten voor jonge kinderen zijn onder te verdelen in 3 soorten:
Oriënteren: heeft betrekking op het plaats bepalen in de ruimte.
Construeren: kinderen die bezig zijn met blokken bouwen of knutselen (iets maken).
Opereren: het gaat om het verschuiven, spiegelen, draaien en projecteren van
vormen en figuren en combinaties hiervan.
§3.4 Onzichtbare blokjes en bouwtekeningen
Het is voor kinderen in groep ½ lastig om blokjes te tellen die zij helemaal niet of niet direct
kunnen zien. Het is dus belangrijk om te oefenen dat je voorwerpen kunt zien vanuit een
verschillend perspectief.
Om een stapje verder te gaan, kun je het kind het bouwwerk laten tekenen en daarmee zijn
werk te schematiseren. Dit is een activiteit voor groep ¾, maar voor sommige kinderen erg
uitdagend (zone van de naaste ontwikkeling).
§3.5 Een onverwachte wending
Bij jonge kinderen kan een les zomaar een andere wending krijgen als hun aandacht door
iets anders wordt getrokken. Het is de kunst voor de leerkracht om de initiatieven van de
kinderen te volgen en te verdiepen.
2
, Hoofdstuk 4: Wikken en wegen
§4.1 Een belangrijke dag in de week
Het is belangrijk om aandacht te besteden aan de kalender. Hierdoor ontdekken kinderen
dat er een terugkerende structuur in de tijd bestaat. De kalender is eigenlijk een verknipte
tijdlijn.
Bij een tijdlijn gaat het om een vaste opeenvolging van de gebeurtenissen binnen een week,
maand of jaar. Een kleuter mag zeggen welke maand en welke dag het is en daarna een
kruisje zetten op de kalender.
§4.2 boodschappen tellen en representeren
Om boodschappen te doen met kleuters, teken je een boodschappenlijstje. Dit zijn
symbolische weergaven (representaties) van de boodschappen.
Ook kun je hier goed resultatief tellen mee oefenen. Dat is het tellen van een aantal
voorwerpen, met als doel de hoeveelheid van dit aantal voorwerpen te bepalen. Daarvoor
moeten kinderen bij elk voorwerp precies het volgende telwoord noemen. Als het aanwijzen
van voorwerpen en het noemen van telwoorden niet precies gelijkgaat, telt het kind nog niet
synchroon.
Ook het afpassen van maten (meten) kan goed geoefend worden. In de keuken gebruik je
bijvoorbeeld ‘een hand vol’ of ‘een eetlepel’. Dit zijn natuurlijke maten.
§4.3 De route naar de winkel
Door een route te vertellen (in de kring), ontwikkelen kleuters ruimtelijk inzicht en
meetkunde taal. Er wordt namelijk veel gevraagd van hun voorstellingsvermogen en zij
moeten de juiste woorden gebruiken om anderen het te laten begrijpen.
§4.4 Onverwachte wending
Kinderen kunnen door een bepaald onderwerp op ideeën gebracht worden. Hierdoor
kunnen zij zo het gesprek een andere wending geven. Dus ook wanneer je in een les zit. Als
leerkracht moet je hier flexibel mee omgaan en zorgen dat je het les doel ook in dit gesprek
verwerkt.
§4.5 Wat is zwaarder?
Kinderen zakjes groenten laten wegen met hun handen, is ook een manier van meten. Het
vergelijken door te voelen is een eerste stap bij het leren kennen van de grootheid gewicht.
Hierbij zijn de begrippen licht, zwaar en evenveel belangrijk.
Kinderen moeten in deze fase het besef krijgen dat het aantal niets zegt over het zwaar iets
is.
3
