Scriptie dementie voorbeeld ouderen en omgeving mobiliteit
, Scriptie dementie voorbeeld ouderen en omgeving mobiliteit
Voorwoord
Voor u ligt het adviesrapport ten behoeve van de module ‘Zorgverbetering’ voor de opleiding HBO-
verpleegkunde aan Christelijke Hogeschool X te PLAATS. Dit adviesrapport is geschreven voor het
project NAAM Noord Nederland met als doel kwaliteitsverbetering door middel van het uitvoeren van
kwaliteitsonderzoek. Het adviesrapport is geschreven in de periode van oktober 2024 tot en met
december 2024.
In dit adviesrapport staat het thema ‘dementie en een logische omgeving’ centraal. Dit adviesrapport
wordt geschreven met tweeledig doel:
1. Om de opdrachtgever en andere belangstellenden op de hoogte te stellen van het proces en de
uitkomsten van het uitgevoerde onderzoek en verbetertraject.
2. Om examinatoren van de opleiding in de gelegenheid te stellen het uitgevoerde onderzoek en
verbetertraject en de verslaggeving daarover te beoordelen en vast te stellen of er is voldaan aan de
eisen die gesteld worden aan onderzoek op bachelorniveau.
Het schrijven van dit adviesrapport is door de onderzoekers als een leerzame periode ervaren. De
onderzoekers hebben zich kunnen ontwikkelen in hun kwaliteiten en de samenwerking. Hierdoor zijn de
onderzoekers geslaagd in het schrijven van het adviesrapport. De onderzoekers willen graag de
volgende mensen bedanken voor de bijdrage die ze hebben geleverd bij de totstandkoming van ons
adviesrapport.
, Scriptie dementie voorbeeld ouderen en omgeving mobiliteit
Samenvatting
Dementie is een hersenaandoening, er bestaan vele verschillende vormen van dementie. Ten gevolge
van dementie treden veranderingen op in de hersencellen, dit tast het functioneren aan en heeft
ziekteverschijnselen tot gevolg (Tilro & Vries, 2011). Dementie is een veel voorkomende progressieve
hersenziekte, waarvan de prevalentie in Nederland zal toenemen. Zo ook in PLAATS in de gemeente
PLAATS. Er is onderzoek gedaan naar wat er nodig is om het dorp PLAATSdementievriendelijker in te
richten. In een dementievriendelijke omgeving worden mensen met dementie instaat gesteld om deel
te blijven nemen aan het sociale leven.
Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het project NAAM Noord Nederland. De NAAM methode is
een werkwijze waarin stapsgewijs onderzocht wordt met de lokale stakeholders hoe de leefomgeving
gezonder ingericht kan worden, door slimme aanpassingen te doen in de buurt. Bij het NAAM project
wordt nauw samengewerkt met andere organisaties (NAAM Noord Nederland, sd).
Het doel van dit adviesrapport is het schrijven van een advies voor een dorp als PLAATS in de gemeente
PLAATS. Het praktijkonderzoek is uitgevoerd in het dorp X in dezelfde gemeente. In het advies worden
aanbevelingen gegeven voor het creëren van een dementievriendelijke omgeving gegeven.
De volgende hoofdvraag is geformuleerd: Op welke manier kunnen de professionals de leefomgeving
van het dorp PLAATS in de gemeente PLAATS dementievriendelijker inrichten voor ouderen boven de 65
jaar oud die de diagnose dementie hebben?
Tijdens de dataverzameling is er wetenschappelijk literatuuronderzoek gedaan om de deelvragen te
kunnen beantwoorden. Vervolgens zijn er semigestructureerde individuele interviews en een
focusgroep interview afgenomen. De uitkomsten van deze interviews zijn getranscribeerd en vervolgens
is er een coderingslijst opgesteld. Daarnaast is er een bezoek gebracht aan het dorp X en is er tijdens dit
bezoek geobserveerd op een dementievriendelijke fysieke leefomgeving.
De belangrijkste resultaten zijn als volgt de fysieke leefomgeving draagt bij aan de kwaliteit van leven
van de mensen met dementie. Echter blijkt dat de zorgprofessionals hier nog onvoldoende kennis over
hebben. Het ziektebeeld dementie wordt bewust en onbewust gestigmatiseerd door de sociale
leefomgeving. In het literatuuronderzoek zijn verschillende interventies gevonden, hier zijn de
zorgprofessionals al actief mee bezig. Daarnaast is dementie is een maatschappelijk probleem, waarin
de wijkverpleegkundige en de casemanager een rol kunnen spelen in de zorg voor de thuiswonende
oudere met dementie.
In de discussie wordt besproken wat de validiteit en betrouwbaarheid heeft kunnen belemmeren en
worden de methoden kritisch besproken. Het vooronderzoek heeft vertraging opgelopen, door het
coronavirus heeft het onderzoek een ander verloop gekregen dan in vooraf was beoogd.
In de aanbevelingen wordt benoemd dat er nog vervolgonderzoek dient te worden uitgevoerd over de
wensen, behoeften en belangen van mensen met dementie en hun mantelzorgers.
, Scriptie dementie voorbeeld ouderen en omgeving mobiliteit
Inhoudsopgave
Titelpagina.........................................................................................................................................................1
Voorwoord ........................................................................................................................................................2
Samenvatting ....................................................................................................................................................3
Hoofdstuk 1: Inleiding ................................................................................................................................7
1.1 Aanleiding .........................................................................................................................................7
1.1.1 NAAM Noord Nederland ............................................................................................................7
1.2 Dementie en een Dementievriendelijke leefomgeving ...................................................................8
1.2.1 Dementie ....................................................................................................................................8
1.2.2 Dementievriendelijke omgeving ................................................................................................8
1.2.3 Gemeente .................................................................................................................................10
1.2.4 Cijfers dementie .......................................................................................................................10
1.3 Probleemstelling .............................................................................................................................11
1.4 Doelstelling .....................................................................................................................................12
1.4.1 Korte termijn doel ....................................................................................................................12
1.4.2 Lange termijn doel.................................................................................................................... 12
1.5 Vraagstelling ...................................................................................................................................13
1.5.1 Hoofdvraag ...............................................................................................................................13
1.5.2 Deelvragen ................................................................................................................................13
1.6 Leeswijzer .......................................................................................................................................13
1.7 Begripsdefiniëring ...........................................................................................................................14
Hoofdstuk 2: Methode .............................................................................................................................15
2.1 Participatief actieonderzoek...........................................................................................................15
2.2 Methode voor dataverzameling en analyse ..................................................................................17
2.2.1 Deelvraag 1...............................................................................................................................17
2.2.2 Deelvraag 2...............................................................................................................................19
2.2.3 Deelvraag 3...............................................................................................................................20
2.3 Validiteit, betrouwbaarheid en bruikbaarheid ..............................................................................20
2.3.1 Validiteit ....................................................................................................................................20
2.3.2 Betrouwbaarheid ......................................................................................................................21
2.4.3 Bruikbaarheid............................................................................................................................21
Hoofdstuk 3: Communicatie en Evaluatie ...............................................................................................22
3.1 Communicatieplan ..........................................................................................................................22
, Scriptie dementie voorbeeld ouderen en omgeving mobiliteit
3.2 Betrokkenen ...................................................................................................................................22
3.3 Evaluatie .........................................................................................................................................22
Hoofdstuk 4: Juridische en Ethische overwegingen ................................................................................23
Hoofdstuk 5: Resultaten...........................................................................................................................24
5.1 Resultaten bij deelvraag 1..............................................................................................................24
5.2 Resultaten bij deelvraag 2..............................................................................................................30
5.3 Resultaten bij deelvraag 3..............................................................................................................34
Hoofdstuk 6: Conclusie ............................................................................................................................39
Hoofdstuk 7: Discussie .............................................................................................................................41
7.1 Validiteit en betrouwbaarheid.......................................................................................................41
7.2 Discussie van methoden................................................................................................................. 41
7.2.1 Vooronderzoek .........................................................................................................................41
7.2.2 Literatuurstudie ........................................................................................................................42
7.2.3 Semigestructureerde Interviews ..............................................................................................42
7.2.4 Focusgroep................................................................................................................................43
7.2.5 Gebiedsanalyse in de vorm van observaties en bezoeken ......................................................43
7.3 Nieuwe inzichten ............................................................................................................................43
Hoofdstuk 8: Aanbevelingen ....................................................................................................................44
8.1 Deskundigheidsbevordering............................................................................................................44
8.1.1 Zorgprofessionals ......................................................................................................................44
8.1.2 Gemeente .................................................................................................................................44
8.1.3 Preventie...................................................................................................................................44
8.2 NAAM Noord Nederland ................................................................................................................44
8.3 Vervolg onderzoek..........................................................................................................................45
8.3.1 Maatregelen..............................................................................................................................45
8.3.2 Belanghebbenden .....................................................................................................................45
Hoofdstuk 11: Bijlage .................................................................................................................................51
Bijlage 1: Zoekstrategie Literatuuronderzoek ........................................................................................51
Bijlage 2: Beoordeling bronnen, Level of Evidence ...............................................................................53
Bijlage 3: Proces- en effectevaluatie ......................................................................................................73
Bijlage 4: Randvoorwaarden en tijdsplanning .......................................................................................74
Bijlage 5: Woordelijke transcriptie interview met Respondent 1.........................................................76
Bijlage 6: Woordelijke transcriptie Focusgroep.....................................................................................86
, Scriptie dementie voorbeeld ouderen en omgeving mobiliteit
Voorwoord
Voor u ligt het adviesrapport ten behoeve van de module ‘Zorgverbetering’ voor de opleiding HBO-
verpleegkunde aan Christelijke Hogeschool X te PLAATS. Dit adviesrapport is geschreven voor het
project NAAM Noord Nederland met als doel kwaliteitsverbetering door middel van het uitvoeren van
kwaliteitsonderzoek. Het adviesrapport is geschreven in de periode van oktober 2024 tot en met
december 2024.
In dit adviesrapport staat het thema ‘dementie en een logische omgeving’ centraal. Dit adviesrapport
wordt geschreven met tweeledig doel:
1. Om de opdrachtgever en andere belangstellenden op de hoogte te stellen van het proces en de
uitkomsten van het uitgevoerde onderzoek en verbetertraject.
2. Om examinatoren van de opleiding in de gelegenheid te stellen het uitgevoerde onderzoek en
verbetertraject en de verslaggeving daarover te beoordelen en vast te stellen of er is voldaan aan de
eisen die gesteld worden aan onderzoek op bachelorniveau.
Het schrijven van dit adviesrapport is door de onderzoekers als een leerzame periode ervaren. De
onderzoekers hebben zich kunnen ontwikkelen in hun kwaliteiten en de samenwerking. Hierdoor zijn de
onderzoekers geslaagd in het schrijven van het adviesrapport. De onderzoekers willen graag de
volgende mensen bedanken voor de bijdrage die ze hebben geleverd bij de totstandkoming van ons
adviesrapport.
, Scriptie dementie voorbeeld ouderen en omgeving mobiliteit
Samenvatting
Dementie is een hersenaandoening, er bestaan vele verschillende vormen van dementie. Ten gevolge
van dementie treden veranderingen op in de hersencellen, dit tast het functioneren aan en heeft
ziekteverschijnselen tot gevolg (Tilro & Vries, 2011). Dementie is een veel voorkomende progressieve
hersenziekte, waarvan de prevalentie in Nederland zal toenemen. Zo ook in PLAATS in de gemeente
PLAATS. Er is onderzoek gedaan naar wat er nodig is om het dorp PLAATSdementievriendelijker in te
richten. In een dementievriendelijke omgeving worden mensen met dementie instaat gesteld om deel
te blijven nemen aan het sociale leven.
Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het project NAAM Noord Nederland. De NAAM methode is
een werkwijze waarin stapsgewijs onderzocht wordt met de lokale stakeholders hoe de leefomgeving
gezonder ingericht kan worden, door slimme aanpassingen te doen in de buurt. Bij het NAAM project
wordt nauw samengewerkt met andere organisaties (NAAM Noord Nederland, sd).
Het doel van dit adviesrapport is het schrijven van een advies voor een dorp als PLAATS in de gemeente
PLAATS. Het praktijkonderzoek is uitgevoerd in het dorp X in dezelfde gemeente. In het advies worden
aanbevelingen gegeven voor het creëren van een dementievriendelijke omgeving gegeven.
De volgende hoofdvraag is geformuleerd: Op welke manier kunnen de professionals de leefomgeving
van het dorp PLAATS in de gemeente PLAATS dementievriendelijker inrichten voor ouderen boven de 65
jaar oud die de diagnose dementie hebben?
Tijdens de dataverzameling is er wetenschappelijk literatuuronderzoek gedaan om de deelvragen te
kunnen beantwoorden. Vervolgens zijn er semigestructureerde individuele interviews en een
focusgroep interview afgenomen. De uitkomsten van deze interviews zijn getranscribeerd en vervolgens
is er een coderingslijst opgesteld. Daarnaast is er een bezoek gebracht aan het dorp X en is er tijdens dit
bezoek geobserveerd op een dementievriendelijke fysieke leefomgeving.
De belangrijkste resultaten zijn als volgt de fysieke leefomgeving draagt bij aan de kwaliteit van leven
van de mensen met dementie. Echter blijkt dat de zorgprofessionals hier nog onvoldoende kennis over
hebben. Het ziektebeeld dementie wordt bewust en onbewust gestigmatiseerd door de sociale
leefomgeving. In het literatuuronderzoek zijn verschillende interventies gevonden, hier zijn de
zorgprofessionals al actief mee bezig. Daarnaast is dementie is een maatschappelijk probleem, waarin
de wijkverpleegkundige en de casemanager een rol kunnen spelen in de zorg voor de thuiswonende
oudere met dementie.
In de discussie wordt besproken wat de validiteit en betrouwbaarheid heeft kunnen belemmeren en
worden de methoden kritisch besproken. Het vooronderzoek heeft vertraging opgelopen, door het
coronavirus heeft het onderzoek een ander verloop gekregen dan in vooraf was beoogd.
In de aanbevelingen wordt benoemd dat er nog vervolgonderzoek dient te worden uitgevoerd over de
wensen, behoeften en belangen van mensen met dementie en hun mantelzorgers.
, Scriptie dementie voorbeeld ouderen en omgeving mobiliteit
Inhoudsopgave
Titelpagina.........................................................................................................................................................1
Voorwoord ........................................................................................................................................................2
Samenvatting ....................................................................................................................................................3
Hoofdstuk 1: Inleiding ................................................................................................................................7
1.1 Aanleiding .........................................................................................................................................7
1.1.1 NAAM Noord Nederland ............................................................................................................7
1.2 Dementie en een Dementievriendelijke leefomgeving ...................................................................8
1.2.1 Dementie ....................................................................................................................................8
1.2.2 Dementievriendelijke omgeving ................................................................................................8
1.2.3 Gemeente .................................................................................................................................10
1.2.4 Cijfers dementie .......................................................................................................................10
1.3 Probleemstelling .............................................................................................................................11
1.4 Doelstelling .....................................................................................................................................12
1.4.1 Korte termijn doel ....................................................................................................................12
1.4.2 Lange termijn doel.................................................................................................................... 12
1.5 Vraagstelling ...................................................................................................................................13
1.5.1 Hoofdvraag ...............................................................................................................................13
1.5.2 Deelvragen ................................................................................................................................13
1.6 Leeswijzer .......................................................................................................................................13
1.7 Begripsdefiniëring ...........................................................................................................................14
Hoofdstuk 2: Methode .............................................................................................................................15
2.1 Participatief actieonderzoek...........................................................................................................15
2.2 Methode voor dataverzameling en analyse ..................................................................................17
2.2.1 Deelvraag 1...............................................................................................................................17
2.2.2 Deelvraag 2...............................................................................................................................19
2.2.3 Deelvraag 3...............................................................................................................................20
2.3 Validiteit, betrouwbaarheid en bruikbaarheid ..............................................................................20
2.3.1 Validiteit ....................................................................................................................................20
2.3.2 Betrouwbaarheid ......................................................................................................................21
2.4.3 Bruikbaarheid............................................................................................................................21
Hoofdstuk 3: Communicatie en Evaluatie ...............................................................................................22
3.1 Communicatieplan ..........................................................................................................................22
, Scriptie dementie voorbeeld ouderen en omgeving mobiliteit
3.2 Betrokkenen ...................................................................................................................................22
3.3 Evaluatie .........................................................................................................................................22
Hoofdstuk 4: Juridische en Ethische overwegingen ................................................................................23
Hoofdstuk 5: Resultaten...........................................................................................................................24
5.1 Resultaten bij deelvraag 1..............................................................................................................24
5.2 Resultaten bij deelvraag 2..............................................................................................................30
5.3 Resultaten bij deelvraag 3..............................................................................................................34
Hoofdstuk 6: Conclusie ............................................................................................................................39
Hoofdstuk 7: Discussie .............................................................................................................................41
7.1 Validiteit en betrouwbaarheid.......................................................................................................41
7.2 Discussie van methoden................................................................................................................. 41
7.2.1 Vooronderzoek .........................................................................................................................41
7.2.2 Literatuurstudie ........................................................................................................................42
7.2.3 Semigestructureerde Interviews ..............................................................................................42
7.2.4 Focusgroep................................................................................................................................43
7.2.5 Gebiedsanalyse in de vorm van observaties en bezoeken ......................................................43
7.3 Nieuwe inzichten ............................................................................................................................43
Hoofdstuk 8: Aanbevelingen ....................................................................................................................44
8.1 Deskundigheidsbevordering............................................................................................................44
8.1.1 Zorgprofessionals ......................................................................................................................44
8.1.2 Gemeente .................................................................................................................................44
8.1.3 Preventie...................................................................................................................................44
8.2 NAAM Noord Nederland ................................................................................................................44
8.3 Vervolg onderzoek..........................................................................................................................45
8.3.1 Maatregelen..............................................................................................................................45
8.3.2 Belanghebbenden .....................................................................................................................45
Hoofdstuk 11: Bijlage .................................................................................................................................51
Bijlage 1: Zoekstrategie Literatuuronderzoek ........................................................................................51
Bijlage 2: Beoordeling bronnen, Level of Evidence ...............................................................................53
Bijlage 3: Proces- en effectevaluatie ......................................................................................................73
Bijlage 4: Randvoorwaarden en tijdsplanning .......................................................................................74
Bijlage 5: Woordelijke transcriptie interview met Respondent 1.........................................................76
Bijlage 6: Woordelijke transcriptie Focusgroep.....................................................................................86
