SAMENVATTING SOCIALE
WETENSCHAPPEN
,Inhoudsopgave
Van leertheorie naar onderwijspraktijk..................................................................................................3
Hoofdstuk 4 – handelingspsychologie en leren..................................................................................3
4.1 Ideologisch fundament.............................................................................................................3
4.2 Cultuurhistorische theorie van Vygotsky..................................................................................3
4.3 Trapsgewijs leren van Galperin.................................................................................................5
Hoofdstuk 7 – Geheugen en leren......................................................................................................7
7.1 Ontstaan en organisatie van het geheugen..............................................................................7
7.2 Relaties tussen geheugen en leren...........................................................................................8
7.3 Relatie tussen geheugen en lesgeven.....................................................................................11
Hoofdstuk 8 – leren probleemoplossen............................................................................................11
8.1 Probleemoplossen als hoogste vorm van leren......................................................................11
8.2 Probleem vanuit didactisch perspectief..................................................................................12
8.3 Oplossingsproces onder de loep.............................................................................................13
8.4 Probleemgestuurde onderwijsaanpak....................................................................................15
Ontwikkelingspsychologie voor leerkrachten basisonderwijs..............................................................16
Hoofdstuk 6 – Reflectie en portfolio met kinderen...........................................................................16
6.1 Reflecteren.............................................................................................................................16
6.2 Praten met kinderen...............................................................................................................19
6.1 Assessments en kinderen.......................................................................................................20
6.4 Leren met portfolio’s..............................................................................................................21
Artikel ´Omgaan met culturele diversiteit in het onderwijs´.................................................................23
Hoofdstuk 1: Inleiding.......................................................................................................................23
Achtergrond..................................................................................................................................23
Doel van het onderzoek................................................................................................................23
Vraagstelling.................................................................................................................................23
Hoofdstuk 2: visies op culturele diversiteit.......................................................................................24
Cultuur..........................................................................................................................................24
Cultuurverschillen.........................................................................................................................24
Diversiteit in de multiculturele samenleving................................................................................24
Hoofdstuk 3 – Beleid ten aanzien van culturele diversiteit...............................................................25
Etnische minderheden in het onderwijs: feiten en cijfers............................................................25
Ontwikkelingen in onderwijsbeleid gericht op minderheden.......................................................26
Huidige beleid..............................................................................................................................26
Hoofdstuk 4 - De school en het schoolbeleid...................................................................................27
, Toegenomen segregatie...............................................................................................................27
Visie en schoolcultuur...................................................................................................................27
Visie en praktijk op basisscholen..................................................................................................28
Taalbeleid.....................................................................................................................................29
Betrokkenheid met de buitenwereld............................................................................................29
Hoofdstuk 5 – De leerkracht.............................................................................................................31
Percepties van leerkrachten.........................................................................................................31
Competenties van leerkrachten....................................................................................................31
Leerlingen en leraargedrag...........................................................................................................32
Competenties in samenhang........................................................................................................32
Hoofdstuk 6 – De leerling.................................................................................................................33
Identiteit, leefstijl en geloofsbeleving bij moslim jongeren..........................................................33
Groepsidentificaties en sociale identiteit.....................................................................................34
Factoren voor schoolsucces..........................................................................................................34
Hoofdstuk 7 – Leren omgaan met culturele diversiteit in het onderwijs..........................................35
Kennis hebben van andere culturen.............................................................................................35
Kennismaken met andere culturen...............................................................................................35
, Van leertheorie naar onderwijspraktijk
Hoofdstuk 4 – handelingspsychologie en leren
4.1 Ideologisch fundament
Leren is een mentaal proces, dat gekenmerkt wordt door het gebruik van talige interactie met de
omgeving. Al handelend leer je handelingspsychologie.
Van Parreren - handelingsstructuren
1. Cognitieve: bewuste mentale activiteiten (tafels opzeggen)
2. Nog-cognitieve: automatisch handelen (gitaar spelen)
Leren volgens de Sovjet-Unie:
Een sociaal proces dat maatschappelijke bepaald was en gekleurd werd door sociaalhistorische
omstandigheden.
In de Russische leerpsychologie worden twee algemene principes zichtbaar:
Het activiteits- of handelingsprincipe
o Actief handelend doelen willen bereiken
o Gelaagdheid: materieel, verbaal of mentaal handelen
o Functiediversiteit: oriënterend, uitvoerend of controlerend handelen
Het ontwikkelingsprincipe
o Interactie door middel van taal
4.2 Cultuurhistorische theorie van Vygotsky
Hij probeert het marxisme-leninisme en de psychologie samen te laten komen, om de gedachte van
het bewustzijn als een natuurlijk gegeven functie te verwerpen. Het bewustzijn wordt gevormd
tijdens de ontwikkeling.
Interiorisatieproces
Ook wel verinnerlijking. Hiermee wordt bedoeld dat handelingen die eerst hardop gezegd moesten
worden zich nu in gedachten afspelen. Met dit proces probeer Vygtosky duidelijk te krijgen op welke
manier een kind ingroeit in de cultuur/samenleving. Taal is hierbij de scharnier van de verinnerlijking.
Lagere functies (biologische ontwikkelingslijn):
- Het waarnemen van zintuigelijke prikkels
- Het zich kunnen herinneren van basale zaken (geheugen)
Hogere functies (sociaal-culturele ontwikkelingslijn):
- Het denken
- Het geheugen
- De wil
- Taalgebruik
Je hebt lagere functies nodig om de hogere te bereiken. Ook wel van materiele niveau (praktisch
handelend) naar het mentale handelen (het denken). Hierbij is het van belang dat dit gebeurt op een
sociale en talige interactie tussen kinderen en volwassenen. Het onderwijs heeft een belangrijke
functie in deze ontwikkeling. Hierbij is ontwikkelend onderwijs (vooruit lopen op de ontwikkeling)
nodig en niet volgend onderwijs (ontwikkeling volgen).
WETENSCHAPPEN
,Inhoudsopgave
Van leertheorie naar onderwijspraktijk..................................................................................................3
Hoofdstuk 4 – handelingspsychologie en leren..................................................................................3
4.1 Ideologisch fundament.............................................................................................................3
4.2 Cultuurhistorische theorie van Vygotsky..................................................................................3
4.3 Trapsgewijs leren van Galperin.................................................................................................5
Hoofdstuk 7 – Geheugen en leren......................................................................................................7
7.1 Ontstaan en organisatie van het geheugen..............................................................................7
7.2 Relaties tussen geheugen en leren...........................................................................................8
7.3 Relatie tussen geheugen en lesgeven.....................................................................................11
Hoofdstuk 8 – leren probleemoplossen............................................................................................11
8.1 Probleemoplossen als hoogste vorm van leren......................................................................11
8.2 Probleem vanuit didactisch perspectief..................................................................................12
8.3 Oplossingsproces onder de loep.............................................................................................13
8.4 Probleemgestuurde onderwijsaanpak....................................................................................15
Ontwikkelingspsychologie voor leerkrachten basisonderwijs..............................................................16
Hoofdstuk 6 – Reflectie en portfolio met kinderen...........................................................................16
6.1 Reflecteren.............................................................................................................................16
6.2 Praten met kinderen...............................................................................................................19
6.1 Assessments en kinderen.......................................................................................................20
6.4 Leren met portfolio’s..............................................................................................................21
Artikel ´Omgaan met culturele diversiteit in het onderwijs´.................................................................23
Hoofdstuk 1: Inleiding.......................................................................................................................23
Achtergrond..................................................................................................................................23
Doel van het onderzoek................................................................................................................23
Vraagstelling.................................................................................................................................23
Hoofdstuk 2: visies op culturele diversiteit.......................................................................................24
Cultuur..........................................................................................................................................24
Cultuurverschillen.........................................................................................................................24
Diversiteit in de multiculturele samenleving................................................................................24
Hoofdstuk 3 – Beleid ten aanzien van culturele diversiteit...............................................................25
Etnische minderheden in het onderwijs: feiten en cijfers............................................................25
Ontwikkelingen in onderwijsbeleid gericht op minderheden.......................................................26
Huidige beleid..............................................................................................................................26
Hoofdstuk 4 - De school en het schoolbeleid...................................................................................27
, Toegenomen segregatie...............................................................................................................27
Visie en schoolcultuur...................................................................................................................27
Visie en praktijk op basisscholen..................................................................................................28
Taalbeleid.....................................................................................................................................29
Betrokkenheid met de buitenwereld............................................................................................29
Hoofdstuk 5 – De leerkracht.............................................................................................................31
Percepties van leerkrachten.........................................................................................................31
Competenties van leerkrachten....................................................................................................31
Leerlingen en leraargedrag...........................................................................................................32
Competenties in samenhang........................................................................................................32
Hoofdstuk 6 – De leerling.................................................................................................................33
Identiteit, leefstijl en geloofsbeleving bij moslim jongeren..........................................................33
Groepsidentificaties en sociale identiteit.....................................................................................34
Factoren voor schoolsucces..........................................................................................................34
Hoofdstuk 7 – Leren omgaan met culturele diversiteit in het onderwijs..........................................35
Kennis hebben van andere culturen.............................................................................................35
Kennismaken met andere culturen...............................................................................................35
, Van leertheorie naar onderwijspraktijk
Hoofdstuk 4 – handelingspsychologie en leren
4.1 Ideologisch fundament
Leren is een mentaal proces, dat gekenmerkt wordt door het gebruik van talige interactie met de
omgeving. Al handelend leer je handelingspsychologie.
Van Parreren - handelingsstructuren
1. Cognitieve: bewuste mentale activiteiten (tafels opzeggen)
2. Nog-cognitieve: automatisch handelen (gitaar spelen)
Leren volgens de Sovjet-Unie:
Een sociaal proces dat maatschappelijke bepaald was en gekleurd werd door sociaalhistorische
omstandigheden.
In de Russische leerpsychologie worden twee algemene principes zichtbaar:
Het activiteits- of handelingsprincipe
o Actief handelend doelen willen bereiken
o Gelaagdheid: materieel, verbaal of mentaal handelen
o Functiediversiteit: oriënterend, uitvoerend of controlerend handelen
Het ontwikkelingsprincipe
o Interactie door middel van taal
4.2 Cultuurhistorische theorie van Vygotsky
Hij probeert het marxisme-leninisme en de psychologie samen te laten komen, om de gedachte van
het bewustzijn als een natuurlijk gegeven functie te verwerpen. Het bewustzijn wordt gevormd
tijdens de ontwikkeling.
Interiorisatieproces
Ook wel verinnerlijking. Hiermee wordt bedoeld dat handelingen die eerst hardop gezegd moesten
worden zich nu in gedachten afspelen. Met dit proces probeer Vygtosky duidelijk te krijgen op welke
manier een kind ingroeit in de cultuur/samenleving. Taal is hierbij de scharnier van de verinnerlijking.
Lagere functies (biologische ontwikkelingslijn):
- Het waarnemen van zintuigelijke prikkels
- Het zich kunnen herinneren van basale zaken (geheugen)
Hogere functies (sociaal-culturele ontwikkelingslijn):
- Het denken
- Het geheugen
- De wil
- Taalgebruik
Je hebt lagere functies nodig om de hogere te bereiken. Ook wel van materiele niveau (praktisch
handelend) naar het mentale handelen (het denken). Hierbij is het van belang dat dit gebeurt op een
sociale en talige interactie tussen kinderen en volwassenen. Het onderwijs heeft een belangrijke
functie in deze ontwikkeling. Hierbij is ontwikkelend onderwijs (vooruit lopen op de ontwikkeling)
nodig en niet volgend onderwijs (ontwikkeling volgen).
