Toelatingstoets Erasmus psychologie samenvatting alle stof (rangnummer 186 in 2025)

Klinische psychologie

Normaal of abnormaal?
Geen universeel overeenkomst over wat er wordt bedoeld met
abnormaliteit/disorder, wel definities, maar bevredigde definitie zal
waarschijnlijk onbegrijpbaar blijven
 Waarom levert het definiëren van een mentale stoornis problemen
op?: er is geen bepaald gedrag wat iemand abnormaal maakt, wel
elementen/indicatoren
 Ieder mens is uniek en heeft eigen idee of gedrag abnormaal of
normaal is
3 studenten:
 Henry: zelfverzekerd, blij, doet het goed op school -> veel mensen
vinden dit normaal gedrag
 Tim: onzeker, gebruikt drugs, hopeloos over toekomst -> veel
mensen vinden dit abnormaal gedrag
 Gregory: soms onzeker, kritisch op zichzelf, gebruikt soms drugs ->
mensen hebben moete met bepalen of dit abnormaal of normaal is

Continuum model of behavior: bepaalt waar bepaald gedrag ligt op een
schaal van normaal-abnormaal ->

Normaal
Abnormaal


Henry Gregory
Tim

Elementen/indicatoren van abnormaliteit:
 Deviance, distress, dysfunction, dangerousness
 Geen enkele indicator is op zichzelf voldoende om te definiëren of
bepalen of iets abnormaal is

Deviance from the norm/ statistical deviancy (afwijking van de norm)

Gemiddelde = 100
Standaardafwijking=
15


55 70 85 100 115 130 145

 Jack’s IQ: 62 -> abnormaal
 Davids IQ: 138 -> ook abnormaal, terwijl veel mensen dit zonder de
statistieke norm waarschijnlijk niet zouden zeggen

,  Genialiteit is dus statistisch gezien net zo zeldzaam als een laag IQ
 Beschouwen van zeldzaam gedrag als abnormaal biedt geen
oplossing voor definiëren van abnormaal
*Zeldzame talenten zijn statistisch gezien abnormaal, maar zo worden
deze niet beschouwd
*Als iets statistisch gezien normaal is hoeft dit niet ook echt zo te zijn
*Er wordt ook gekeken naar sociale normen -> ‘violation of the
standards of society’
*Statistisch gezien zeldzaam & onwenselijk: wordt sneller als abnormaal
beschouwd
*Statistisch gezien zeldzaam & wenselijk: wordt sneller als normaal
beschouwd
*Statistisch gezien voorkomend & onwenselijk: wordt sneller als
normaal beschouwd

Subjective distress (psychische nood)
 Gedrag/gevoelens zorgen voor emotionele of fysieke pijn
 Subjectief: erg persoonlijk
 Vaak een element van abnormaliteit (niet noodzakelijk), maar
distress op zichzelf is niet voldoende
*Manische patiënten ervaren soms geen distress
*Distress kan ervaren worden als je geen psychische stoornis hebt

Dysfunction/maladaptiveness (disfunctie)
 Gedrag/gevoelens die mogelijkheid van functioneren of van welzijn
van de persoon verstoort
 Niet alle stoornissen hebben hiermee te maken
 Willekeurig en subjectief
*Baan verliezen door problemen, maar nog wel in staat tot ander werk
*Voor een huurmoordenaar is gedrag niet maladaptief, want diegene
verdient zo geld. Voor de maatschappij is dit gedrag abnormaal, dus
wordt het als abnormaal beschouwd

Dangerousness (gevaarlijkheid)
 Gedrag/gevoelens die mogelijk schadelijk zijn voor persoon zelf of
anderen
 Komt minder vaak voor in stoornissen
 Willekeurig
*Soldaat is niet geestelijk ziek
*slechte bestuurder: gevaar voor zichzelf en anderen -> niet abnormaal

Meer criteria:

Violation of the standards of society (overtreding maatschappelijke
normen)
 Als mensen sociale/morele regels van cultuur overtreden kan dit
binnen de cultuur als abnormaal beschouwd worden
*Amish: televisiekijken abnormaal, voor anderen normaal

,  Hangt af van de omvang van de overtreding en hoevaak anderen
het overtreden
 Gedrag wordt meest waarschijnlijk abnormaal beschouwd als het
normen van de maatschappij schendt & statistisch zeldzaam is
*Illegaal parkeren: normaal
*kind verdrinken: abnormaal


Irritational/unpredictable (irrationeel/onvoorspelbaar)
 Irrationeel: besluitvorming op een niet logische redenering
gebaseerd
 Er is een punt waarop mensen gedrag als abnormaal gaan
beschouwen
*iemand schreeuwt heel hard uit het niks in het openbaar
 Belangrijkste factor: kan persoon zich beheersen
*kamergenoot noemt uit het niks Shakespeare op, maar heeft
binnenkort toneelstuk
*kamergenoot ligt wild te doen op de grond Shakespeare op te noemen

Social discomfort (openbare ongemakkelijkheid)
 Als iemand ongeschreven regels overschrijdt kunnen mensen een
oncomfortabel gevoel krijgen
 Geen formele regels! -> alsnog als abnormaal beschouwd
 Veel hangt af van omstandigheden (ken je diegene?)
*Onbekende gaat naast je zitten in een lege bioscoopzaal

Misperceptions of reality (misvatting van de werkelijkheid)
 Waanideeën, stemmen, hallucinaties, dingen zien die er niet zijn

Hoe wordt abnormaal gedrag gedefinieerd?
 Beslissingen over abnormaal gedrag hebben altijd betrekking op
sociale oordelen en zijn gebaseerd op waarden en verwachtingen
van de maatschappij
 Cultuur en tijd spelen een rol (nu normaal, vroeger abnormaal)
 Criteria vertegenwoordigen continuum met willekeurige
grenswaarden
 Elke genoemde criteria is op zichzelf niet sufficient (voldoende) of
necessary (noodzakelijk)
- Not sufficient (voldoende): niet iedereen die zoiets voelt heeft
stoornis
- Not necessary (noodzakelijk): niet iedereen met die stoornis
heeft daar last van

Anxiety disorders
 Angst: een algemeen gevoel van bezorgdheid over mogelijke
toekomstige gevaren, ook is het een alarmreactie die optreedt op
onmiddellijk gevaar
 DSM: groep van stoornissen geïdentificeerd (angststoornissen)