Hoorcolleges commerciële contracten
Week 1A Bijzonder karakter en uitleg van commerciële contracten
Typering commercieel contractenrecht
B2B, dus tussen 2 professionele partijen. Er is een grote behoefte aan
rechtszekerheid, daarvoor is het erg belangrijk, denk aan risicoverdeling of
eigen wijze van geschilbeslechting.
NNC, daar kun je in het Engels procederen er wordt wel Nederlands recht
gebruikt. Ander kenmerk van veel en grote contracten is dat die partijen
vaak internationaal opereren en daardoor veel invloed komt uit Anglo-
Amerikaans recht.
Behoefte aan rechtszekerheid
Ondernemen is iedere dag weer risico’s nemen, dus risico’s moet je zo
goed mogelijk managen. Dit betekent wel dat je het ook kan inschatten,
dat is kwestie van techniek. Woorden zijn nooit 100 procent duidelijk,
zeker als verhoudingen in de wereld zijn veranderd (denk aan Covid). Wat
kun je doen voor risico’s waarvan je niet zeker bent. Je kunt zeggen ik wil
een vrijwaring, je wil dat andere partij zegt dat als hier ellende van komt is
dat voor mijn risico (denk aan belastingschuld dat nog niet helemaal
duidelijk is), je zegt dus dat iemand die schuld betaalt. Bij een garantie ga
je een risico van een partij die koopt en onderzoek plicht heeft, zegt ik heb
geen zin om te onderzoeken, ga jij maar garanderen dat dingen in bijv.
jaarrekening/balans juist zijn. Koopprijsbetalingen in
aandelenkoopovereenkomsten zijn ook een manier om duidelijk te krijgen
wat heb ik nou precies willen betalen voor deze aandelen op basis
waarvan (waar is die prijs op gebaseerd). Wat je koopt is een optie op de
toekomst, je wil dat het bedrijf geld gaat opleveren, maar dat weet je niet.
*due diligence onderzoek om te kijken of alles wel klopt
Anglo-Amerikaans recht (Engelse Amerikanen)
Dat is overkomen waaien, zeker in overname praktijk, omdat veel
buitenlandse partijen actief zijn, zij investeren in Nederlandse bedrijven.
Zij zijn groot en hebben veel invloed, dus hebben invloed waaronder wordt
gecontracteerd. Wat is zo bijzonder aan dat recht? zij hechten enorm wat
er aan papier staat, dus het geschreven contract is héél belangrijk voor de
uitleg. Daarom krijg je zulke dikke contracten, dus iedere voorziene
mogelijkheid wordt in zo’n contract uitgesplitst. In NL werken we meer met
open normen zoals redelijk en billijkheid. Maar ook in Amerika en Engeland
kan niet alles duidelijk zijn, sommige dingen zijn er implied, d.m.v. bijv. e-
mails die over en weer zijn gegaan voorafgaand aan het contract.
Veel contracten worden vaak in het Engels opgesteld, maar sommige
Engelse termen hebben andere NL betekenis. In het NL wordt dan niet
duidelijk genoeg aangegeven wat er mee wordt bedoeld.
TIP: zet in NL tussen haakjes wat je precies bedoelt.
,Uitleg van een contract
Vastlegging van de juridische betekenis van de door contracten afgelegde
verklaringen en de daardoor ontstane rechtsgevolgen voor partijen.
BELANGRIJK: HR Meyer Europe/Pont Meyer r.o. 3.3.3 onder (a) belangrijk
arrest geweest voor aandelenkoopovereenkomst. Het geschil ging over de
vraag wie de aanslag vennootschapsbelasting over boekjaar 1998/1999
moet betalen. Meer specifiek gaat het om wat is uitgezonderd was van de
vrijwaring voor Vpb en BTW: “to the extent not paid prior to the Economic
Transfer Date or included in the provision [= voorziening, LL] in the
Interim Accounts [=interim-jaarrekening, LL] for corporate income tax
covering the period as of April 1 1998, up to and including (tot en met)
the Economic Transfer Date.” Zie r.o. 3.2 arrest HR*provision =
voorziening, want je weet dat belasting betaald moet worden. As of.
Geschil gaat over de betekenis van as of = per of vanaf? Dus wat is
nou uitgezonderd? Gaat het om vrijwaring vpb en btw over periode
vanaf 1 april 1998 of moet je zeggen ook de belasting die daarvoor
nog verschuldigd was (per), valt daar ook onder.
HR gaat mee met uitleg dat je moet lezen vanaf, bestaande valt er
dus niet onder
AG ging andere kant op, want er is een voorziening getroffen op de
balans en dan is het niet gebruikelijk om daar ook nog een vrijwaring
te verlenen.
*Voorziening = verplichtingen die al zijn voorzien, maar waarvoor de
uitgaven pas in de toekomst zullen plaatsvinden
Moet je hier Haviltex-maatstaf toepassen? Aan ene kant heb je
volledig taalkundig, maar rechter kijkt ook wel met schuinoog naar
partijbedoelingen. Hier zet rechter de tekst voorop. = Beide partijen
hebben uitvoerend onderhandeld en laten bijstaan door
deskundigen, zijn veel versies over en weer gegaan; dan is het niet
overtuigend als je alleen maar komt met het is niet overtuigend,
terwijl de tekst in 1 bepaalde richting wijst.
ME mag tegenbewijs leveren, maar rechter kan wel zeggen dat het
niet overtuigend is om af te wijken van de tekst van het contract.
Uit dit arrest blijkt ook dat NL rechter veel waarde hecht aan uitleg
van contract.
**noot van Wissink onder Pont Meyer is handig om te lezen.
EAC was ook opgenomen waar de HR gewicht aan toe kende. Daarmee
zeg je eigenlijk dat de rechtsverhouding geheel is neergelegd in het
schriftelijk contract, zodat niet betoogd kan worden dat er ook nog
mondelingen toezeggingen zijn gedaan die afwijken van en gelden naast
het schriftelijke contract.
Dus alsnog haviltexen, maar die 4 omstandigheden zijn medebepalend
voor de verwachtingen die partijen volgens de Haviltex-maatstaf over en
weer aan de overeenkomst redelijkerwijs kunnen ontlenen. Dat kan ertoe
,leiden – en zal dat veelal ook inderdaad doen – dat aan de taalkundige
betekenis van de gekozen bewoordingen van de overeenkomst grote
betekenis toekomt
EXTRA:
Rechtbank en hof wijzen de vordering van Meyer Europe af. In cassatie
wordt geklaagd dat het hof de Haviltex-maatstaf heeft miskend door
beslissend gewicht toe te kennen aan de taalkundige aspecten zonder in
zijn overwegingen in het bijzonder de volgende omstandigheden te
betrekken. Het hof heeft terecht als uitgangspunt genomen dat beslissend
gewicht dient te worden toegekend aan de meest voor de hand liggende
taalkundige betekenis van de omstreden woorden as of, gelezen in het
licht van de overige bepalingen van de SPA
Lundiform/Mexx zegt ook iets over uitleg, was ook een B&B contract.
Ging over contract tot inrichting van winkels van Mexx en vooral voor
Lundiform was van belang over hoeveel m2 ging het ect. Daar was gedoe
over. Mexx krabbelde terug, het was niet zoveel m2, het was veel minder
en dan doen zij beroep op belang in de ovk; dat Lundiform alleen recht had
op afname obv forecast (voorspellingen die ze moesten doen) die moesten
worden bevestigd door Mexx. Dus ze zeiden van het gaat wel ongeveer om
zoveel m2, maar wel moet je iedere keer die verwachtingen op sturen als
Lundiform, en Lundiform heeft die procedure niet precies gevolgd, dus zei
Mexx dat ze er onderuit konden komen. Hier ging het anders dan
Pontmeyer niet om een contract dat vanaf de start door beide partijen
door op gelijkwaardige basis is uit onderhandeld, maar hier ging het op
een modelcontract dat eenzijdig door Mexx is opgezegd. Eigenlijk had
Luniform niets te zeggen, want er is niets in gewijzigd en niet uitvoerig
onderhandelt over dit contract. De uitvoering is gegeven aan de ovk,
voordat ie is getekend die duidelijk afwijkt dan wat er in de ovk stond, dus
dat bevestigen van wat ze gingen doen door Mexx. Maar dat ging gewoon
goed. En Lundiform heeft contract onder tijdsdruk getekend.
Andere verhouding tussen partijen dus andere uitkomst.
HOF wil taalkundig uitleggen zoals pont Meyer.
HR: Lundiform had toch wel dingen aangevoerd over
partijbedoelingen en HOF heeft daar helemaal niets meegedaan, in
dit geval kan dat niet. HOF had het bewijsaanbod niet mogen
passeren. En ook belangrijk is dat de HR nog zegt ook al komt entire
agreement clause in, dat niet verhindert dat eerder gedane
toezegging van belang kunnen zijn voor de uitleg van de ovk; hier
waren toch bepaalde verwachtingen gewekt, ondanks entire
agreement clause.
* Entire Agreement Clause = een beding in een overeenkomst,
waarin staat dat de schriftelijke overeenkomst alle afspraken bevat
die tussen partijen zijn gemaakt.
HR Valerbosch hier ging het om vastgoed koop. Pand in Amsterdam,
gebouwd op palen en kan probleem vormen als dat droog komt te staan.
, Dus je wil bij zo’n koop zekerheid dat die fundering nog wel deugt. Hier in
contract garantie dat pand volledig nieuw is onderheid met palen. De
datum waarop dat zou zijn gebeurd, daar staat PM (pro memori, dus ‘dat
moeten we nog doen’ staat er eigenlijk). Dat is gek en dat wordt gewoon
getekend. Dan blijkt het pand niet opnieuw te zijn onderheid, en
funderingsherstel kost 260k. Hij eist schadevergoeding. HOF wijst dit toe,
hij legt zo uit dat het toch is gegarandeerd is dat er is onderheid, en gaat
niet moeilijk doen dat datum niet is ingevuld. Verkoper gaat in cassatie en
de vraag rijst: kun je hier voorshands taalkundig uitleggen? Is dat dan zo’n
contract?
Partijen hebben over dit contract niet uitvoerig gehandeld, er zijn
geen gewijzigde versies over en weer gegaan
Voorshandstaalkundig uitleggen mag eigenlijk altijd als daar goede
aanwijzingen voor zijn, niet nodig is dat uitvoerig is gehandeld of
gelijkwaardige partijen.
TENTAMEN:
Als op tentamen dat wel zo is, dus wel onderhandelt ect.? dan zit je bij
Pont-Meyer ga dan kijken dat clausule die je moet uitleggen. Dan begin
je met er is een taalkundig meer voor de hand liggende uitleg. Mag je
voorhandstaalkundig gaan uitleggen? Dat hangt af waar de andere partij
nog mee komt. Als partij nog dingen aangevoerd, wordt hij toegelaten tot
tegenbewijs, dan hangt het ervan af waar hij allemaal mee komt. Dus het
gaan om de redenering. Wat komt er bij kijken?
Voorshandse taalkundige uitleg van de rechter is een manier om de
letterlijke tekst
van bepalingen uit een contract uit te leggen
*Garantie = Over het algemeen betreft een garantie de toezegging van de
verkoper of andere partij dat een bepaalde gebeurtenis zal plaatsvinden
dan wel uitblijven en dat, indien dit niet het geval is, de koper bepaalde
rechten kan uitoefenen (zoals ontbinden).
** De zin "Dan blijkt het pand niet opnieuw te zijn onderheid" betekent dat
het gebouw (het pand) niet is voorzien van nieuwe funderingspalen of een
vernieuwde fundering door middel van heien.
Stand van zaken na Valerbosch
- Haviltex is nog steeds uitgangspunt
- Alle omstandigheden moeten worden meegewogen bij de uitleg van
B2B-contracten
- Dus nog steeds zijn de omstandigheden genoemd in ME/Pontmeyer
en Lundiform/Mexx van groot belang (waarbij betekenis EAC
enigszins is gerelativeerd)
- Maar ook als die omstandigheden zich niet voordoen kan er reden
zijn voor een voorshands taalkundige uitleg
- De partij die zich op de partijbedoelingen beroept moet tot
tegenbewijs worden toegelaten, mits daartoe voldoende is gesteld.
Week 1A Bijzonder karakter en uitleg van commerciële contracten
Typering commercieel contractenrecht
B2B, dus tussen 2 professionele partijen. Er is een grote behoefte aan
rechtszekerheid, daarvoor is het erg belangrijk, denk aan risicoverdeling of
eigen wijze van geschilbeslechting.
NNC, daar kun je in het Engels procederen er wordt wel Nederlands recht
gebruikt. Ander kenmerk van veel en grote contracten is dat die partijen
vaak internationaal opereren en daardoor veel invloed komt uit Anglo-
Amerikaans recht.
Behoefte aan rechtszekerheid
Ondernemen is iedere dag weer risico’s nemen, dus risico’s moet je zo
goed mogelijk managen. Dit betekent wel dat je het ook kan inschatten,
dat is kwestie van techniek. Woorden zijn nooit 100 procent duidelijk,
zeker als verhoudingen in de wereld zijn veranderd (denk aan Covid). Wat
kun je doen voor risico’s waarvan je niet zeker bent. Je kunt zeggen ik wil
een vrijwaring, je wil dat andere partij zegt dat als hier ellende van komt is
dat voor mijn risico (denk aan belastingschuld dat nog niet helemaal
duidelijk is), je zegt dus dat iemand die schuld betaalt. Bij een garantie ga
je een risico van een partij die koopt en onderzoek plicht heeft, zegt ik heb
geen zin om te onderzoeken, ga jij maar garanderen dat dingen in bijv.
jaarrekening/balans juist zijn. Koopprijsbetalingen in
aandelenkoopovereenkomsten zijn ook een manier om duidelijk te krijgen
wat heb ik nou precies willen betalen voor deze aandelen op basis
waarvan (waar is die prijs op gebaseerd). Wat je koopt is een optie op de
toekomst, je wil dat het bedrijf geld gaat opleveren, maar dat weet je niet.
*due diligence onderzoek om te kijken of alles wel klopt
Anglo-Amerikaans recht (Engelse Amerikanen)
Dat is overkomen waaien, zeker in overname praktijk, omdat veel
buitenlandse partijen actief zijn, zij investeren in Nederlandse bedrijven.
Zij zijn groot en hebben veel invloed, dus hebben invloed waaronder wordt
gecontracteerd. Wat is zo bijzonder aan dat recht? zij hechten enorm wat
er aan papier staat, dus het geschreven contract is héél belangrijk voor de
uitleg. Daarom krijg je zulke dikke contracten, dus iedere voorziene
mogelijkheid wordt in zo’n contract uitgesplitst. In NL werken we meer met
open normen zoals redelijk en billijkheid. Maar ook in Amerika en Engeland
kan niet alles duidelijk zijn, sommige dingen zijn er implied, d.m.v. bijv. e-
mails die over en weer zijn gegaan voorafgaand aan het contract.
Veel contracten worden vaak in het Engels opgesteld, maar sommige
Engelse termen hebben andere NL betekenis. In het NL wordt dan niet
duidelijk genoeg aangegeven wat er mee wordt bedoeld.
TIP: zet in NL tussen haakjes wat je precies bedoelt.
,Uitleg van een contract
Vastlegging van de juridische betekenis van de door contracten afgelegde
verklaringen en de daardoor ontstane rechtsgevolgen voor partijen.
BELANGRIJK: HR Meyer Europe/Pont Meyer r.o. 3.3.3 onder (a) belangrijk
arrest geweest voor aandelenkoopovereenkomst. Het geschil ging over de
vraag wie de aanslag vennootschapsbelasting over boekjaar 1998/1999
moet betalen. Meer specifiek gaat het om wat is uitgezonderd was van de
vrijwaring voor Vpb en BTW: “to the extent not paid prior to the Economic
Transfer Date or included in the provision [= voorziening, LL] in the
Interim Accounts [=interim-jaarrekening, LL] for corporate income tax
covering the period as of April 1 1998, up to and including (tot en met)
the Economic Transfer Date.” Zie r.o. 3.2 arrest HR*provision =
voorziening, want je weet dat belasting betaald moet worden. As of.
Geschil gaat over de betekenis van as of = per of vanaf? Dus wat is
nou uitgezonderd? Gaat het om vrijwaring vpb en btw over periode
vanaf 1 april 1998 of moet je zeggen ook de belasting die daarvoor
nog verschuldigd was (per), valt daar ook onder.
HR gaat mee met uitleg dat je moet lezen vanaf, bestaande valt er
dus niet onder
AG ging andere kant op, want er is een voorziening getroffen op de
balans en dan is het niet gebruikelijk om daar ook nog een vrijwaring
te verlenen.
*Voorziening = verplichtingen die al zijn voorzien, maar waarvoor de
uitgaven pas in de toekomst zullen plaatsvinden
Moet je hier Haviltex-maatstaf toepassen? Aan ene kant heb je
volledig taalkundig, maar rechter kijkt ook wel met schuinoog naar
partijbedoelingen. Hier zet rechter de tekst voorop. = Beide partijen
hebben uitvoerend onderhandeld en laten bijstaan door
deskundigen, zijn veel versies over en weer gegaan; dan is het niet
overtuigend als je alleen maar komt met het is niet overtuigend,
terwijl de tekst in 1 bepaalde richting wijst.
ME mag tegenbewijs leveren, maar rechter kan wel zeggen dat het
niet overtuigend is om af te wijken van de tekst van het contract.
Uit dit arrest blijkt ook dat NL rechter veel waarde hecht aan uitleg
van contract.
**noot van Wissink onder Pont Meyer is handig om te lezen.
EAC was ook opgenomen waar de HR gewicht aan toe kende. Daarmee
zeg je eigenlijk dat de rechtsverhouding geheel is neergelegd in het
schriftelijk contract, zodat niet betoogd kan worden dat er ook nog
mondelingen toezeggingen zijn gedaan die afwijken van en gelden naast
het schriftelijke contract.
Dus alsnog haviltexen, maar die 4 omstandigheden zijn medebepalend
voor de verwachtingen die partijen volgens de Haviltex-maatstaf over en
weer aan de overeenkomst redelijkerwijs kunnen ontlenen. Dat kan ertoe
,leiden – en zal dat veelal ook inderdaad doen – dat aan de taalkundige
betekenis van de gekozen bewoordingen van de overeenkomst grote
betekenis toekomt
EXTRA:
Rechtbank en hof wijzen de vordering van Meyer Europe af. In cassatie
wordt geklaagd dat het hof de Haviltex-maatstaf heeft miskend door
beslissend gewicht toe te kennen aan de taalkundige aspecten zonder in
zijn overwegingen in het bijzonder de volgende omstandigheden te
betrekken. Het hof heeft terecht als uitgangspunt genomen dat beslissend
gewicht dient te worden toegekend aan de meest voor de hand liggende
taalkundige betekenis van de omstreden woorden as of, gelezen in het
licht van de overige bepalingen van de SPA
Lundiform/Mexx zegt ook iets over uitleg, was ook een B&B contract.
Ging over contract tot inrichting van winkels van Mexx en vooral voor
Lundiform was van belang over hoeveel m2 ging het ect. Daar was gedoe
over. Mexx krabbelde terug, het was niet zoveel m2, het was veel minder
en dan doen zij beroep op belang in de ovk; dat Lundiform alleen recht had
op afname obv forecast (voorspellingen die ze moesten doen) die moesten
worden bevestigd door Mexx. Dus ze zeiden van het gaat wel ongeveer om
zoveel m2, maar wel moet je iedere keer die verwachtingen op sturen als
Lundiform, en Lundiform heeft die procedure niet precies gevolgd, dus zei
Mexx dat ze er onderuit konden komen. Hier ging het anders dan
Pontmeyer niet om een contract dat vanaf de start door beide partijen
door op gelijkwaardige basis is uit onderhandeld, maar hier ging het op
een modelcontract dat eenzijdig door Mexx is opgezegd. Eigenlijk had
Luniform niets te zeggen, want er is niets in gewijzigd en niet uitvoerig
onderhandelt over dit contract. De uitvoering is gegeven aan de ovk,
voordat ie is getekend die duidelijk afwijkt dan wat er in de ovk stond, dus
dat bevestigen van wat ze gingen doen door Mexx. Maar dat ging gewoon
goed. En Lundiform heeft contract onder tijdsdruk getekend.
Andere verhouding tussen partijen dus andere uitkomst.
HOF wil taalkundig uitleggen zoals pont Meyer.
HR: Lundiform had toch wel dingen aangevoerd over
partijbedoelingen en HOF heeft daar helemaal niets meegedaan, in
dit geval kan dat niet. HOF had het bewijsaanbod niet mogen
passeren. En ook belangrijk is dat de HR nog zegt ook al komt entire
agreement clause in, dat niet verhindert dat eerder gedane
toezegging van belang kunnen zijn voor de uitleg van de ovk; hier
waren toch bepaalde verwachtingen gewekt, ondanks entire
agreement clause.
* Entire Agreement Clause = een beding in een overeenkomst,
waarin staat dat de schriftelijke overeenkomst alle afspraken bevat
die tussen partijen zijn gemaakt.
HR Valerbosch hier ging het om vastgoed koop. Pand in Amsterdam,
gebouwd op palen en kan probleem vormen als dat droog komt te staan.
, Dus je wil bij zo’n koop zekerheid dat die fundering nog wel deugt. Hier in
contract garantie dat pand volledig nieuw is onderheid met palen. De
datum waarop dat zou zijn gebeurd, daar staat PM (pro memori, dus ‘dat
moeten we nog doen’ staat er eigenlijk). Dat is gek en dat wordt gewoon
getekend. Dan blijkt het pand niet opnieuw te zijn onderheid, en
funderingsherstel kost 260k. Hij eist schadevergoeding. HOF wijst dit toe,
hij legt zo uit dat het toch is gegarandeerd is dat er is onderheid, en gaat
niet moeilijk doen dat datum niet is ingevuld. Verkoper gaat in cassatie en
de vraag rijst: kun je hier voorshands taalkundig uitleggen? Is dat dan zo’n
contract?
Partijen hebben over dit contract niet uitvoerig gehandeld, er zijn
geen gewijzigde versies over en weer gegaan
Voorshandstaalkundig uitleggen mag eigenlijk altijd als daar goede
aanwijzingen voor zijn, niet nodig is dat uitvoerig is gehandeld of
gelijkwaardige partijen.
TENTAMEN:
Als op tentamen dat wel zo is, dus wel onderhandelt ect.? dan zit je bij
Pont-Meyer ga dan kijken dat clausule die je moet uitleggen. Dan begin
je met er is een taalkundig meer voor de hand liggende uitleg. Mag je
voorhandstaalkundig gaan uitleggen? Dat hangt af waar de andere partij
nog mee komt. Als partij nog dingen aangevoerd, wordt hij toegelaten tot
tegenbewijs, dan hangt het ervan af waar hij allemaal mee komt. Dus het
gaan om de redenering. Wat komt er bij kijken?
Voorshandse taalkundige uitleg van de rechter is een manier om de
letterlijke tekst
van bepalingen uit een contract uit te leggen
*Garantie = Over het algemeen betreft een garantie de toezegging van de
verkoper of andere partij dat een bepaalde gebeurtenis zal plaatsvinden
dan wel uitblijven en dat, indien dit niet het geval is, de koper bepaalde
rechten kan uitoefenen (zoals ontbinden).
** De zin "Dan blijkt het pand niet opnieuw te zijn onderheid" betekent dat
het gebouw (het pand) niet is voorzien van nieuwe funderingspalen of een
vernieuwde fundering door middel van heien.
Stand van zaken na Valerbosch
- Haviltex is nog steeds uitgangspunt
- Alle omstandigheden moeten worden meegewogen bij de uitleg van
B2B-contracten
- Dus nog steeds zijn de omstandigheden genoemd in ME/Pontmeyer
en Lundiform/Mexx van groot belang (waarbij betekenis EAC
enigszins is gerelativeerd)
- Maar ook als die omstandigheden zich niet voordoen kan er reden
zijn voor een voorshands taalkundige uitleg
- De partij die zich op de partijbedoelingen beroept moet tot
tegenbewijs worden toegelaten, mits daartoe voldoende is gesteld.
