Samenvatting ontwikkelingspsychologie 2
(2024)
Inhoudsopgave
Samenvatting ontwikkelingspsychologie 2 (2024).......................................1
Hoofdstuk 1: Lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de
jongvolwassenheid.......................................................................................4
Lichamelijke ontwikkeling, fitheid en gezondheid.....................................4
Gezondheid...............................................................................................4
Eetstoornissen..........................................................................................4
Stress........................................................................................................5
Stressmodel van Lazarus & Folkman.....................................................5
Coping.......................................................................................................5
7-factoren model.......................................................................................6
Cognitieve ontwikkeling............................................................................6
Perry......................................................................................................6
Labouvie-Vief.........................................................................................7
Schaies stadia van ontwikkeling............................................................7
Intelligentie...............................................................................................8
Triarchische theorie over intelligentie van Sternberg............................8
Praktische en emotionele intelligentie (Sternberg)................................8
Creativiteit, leren en student zijn...........................................................9
Uitval.........................................................................................................9
Hoofdstuk 2: Sociale en persoonlijke ontwikkeling tijdens de
jongvolwassenheid.....................................................................................10
Op zoek naar intimiteit: Eriksons visie op jongvolwassenheid................11
Vriendschap............................................................................................11
De theorie van psycholoog Murstein over de Stimulus Waarde Rol
theorie.................................................................................................11
Gepassioneerde en kameraadschappelijke liefde................................12
Sternbergs driedimensionale theorie: de drie gezichten van de liefde12
Hechtingspatronen en romantische relaties (Ainsworth).....................13
1 | Pagina
, Ouderschap: voor kinderen kiezen.........................................................14
Gottman...............................................................................................14
Werk: een beroep kiezen en aan de slag gaan. Identiteit tijdens de
jongvolwassenheid: de rol van werk.......................................................14
Valliant.................................................................................................14
Ginzbergs theorie over beroepskeuze.................................................15
Hollands theorie over persoonlijkheidskenmerken..............................15
Intrinsieke en extrinsieke motivatie.....................................................16
Hoofdstuk 3: De lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de
middelbare leeftijd.....................................................................................16
Lichamelijke ontwikkeling.......................................................................16
De zintuigen: zien en horen tijdens de middelbare leeftijd.....................17
3.2 Gezondheid.......................................................................................18
3.3 Cognitieve ontwikkeling....................................................................20
Hoofdstuk 4 Sociale en persoonlijke ontwikkeling tijdens de middelbare
leeftijd........................................................................................................21
4.1 Persoonlijke ontwikkeling..................................................................21
4.1.3 Stabiliteit of veranderingen in de persoonlijkheid......................22
4.2 Relaties: familie tijdens de middelbare leeftijd.................................23
4.2.1 Huwelijk en scheiding.................................................................23
4.2.2 Ontwikkeling in het gezin: van vol huis tot leeg nest.................25
4.2.3 Grootouder worden: wie, ik?.......................................................25
4.2.4 Huiselijk geweld: de verborgen epidemie...................................25
4.3 Werk en vrije tijd...............................................................................27
4.3.1 werk en carrière: werken tijdens de middelbare leeftijd.............27
4.3.2 uitdagingen in het werk: ontevredenheid met de baan..............27
4.3.3 werkloosheid: het uiteenspatten van de droom.........................27
4.3.4 een andere – of eerste – loopbaan tijdens de middelbare leeftijd
.............................................................................................................27
4.3.5 vrije tijd: leven buiten het werk..................................................28
Hoofdstuk 5 lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de
volwassenheid............................................................................................28
5.1 Lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de volwassenheid. .28
5.1.2 Lichamelijke veranderingen bij ouderen.....................................29
2 | Pagina
, 5.1.4 Zintuigen....................................................................................31
5.2 Gezondheid en welzijn tijdens de late volwassenheid...................32
5.2.1 Gezondheidsproblemen bij ouderen: lichamelijke en psychische
aandoeningen......................................................................................33
5.2.2 Behoud van gezondheid: sociaal-economische factoren, attitude
en leefstijl............................................................................................37
5.2.3 Seksualiteit tijdens late volwassenheid: rust roest.....................37
5.2.4 Visies op veroudering: waarom is de dood onvermijdelijk?........37
5.3 Cognitieve ontwikkeling tijdens de late volwassenheid....................40
5.3.1 Intelligentie bij ouderen..............................................................41
5.3.3 Geheugen: herinneringen van vroeger en nu.............................42
5.3.4 Leren op later leeftijd: je bent nooit te oud om te leren.............43
Hoofdstuk 6 Sociale en persoonlijke ontwikkeling tijdens de late
volwassenheid............................................................................................43
6.1 Persoonlijke ontwikkeling en gelukkig oud worden...........................43
6.1.2 Leeftijdsstratificatie en late volwassenheid................................45
6.1.3 Komt wijsheid met de jaren?.......................................................45
6.1.4 Succesvol en gelukkig ouder worden: wat is het geheim?.............46
6.2.2 Financiële kwesties.....................................................................48
6.2.3 Werk en pensionering.................................................................49
6.3 Relaties: in ziekte en gezondheid.....................................................50
6.3.1 Partnerrelaties op hoge leeftijd...................................................50
6.3.3 Familiebanden.............................................................................53
6.3.4 Mishandeling van ouderen..........................................................54
Hoofdstuk 7 Het einde: dood en sterven....................................................54
7.1 Sterven en dood tijdens het leven....................................................54
7.1.2 De dood tijdens verschillende levensstadia................................55
7.1.3 Verschillende opvattingen over de dood.....................................57
7.1.4 Voorlichting over de dood...........................................................57
7.2.2 Zelf het moment van overlijden kiezen......................................59
7.3 Zorgen voor mensen die terminaal ziek zijn.....................................60
7.4 Rouw om het verlies van een dierbare..............................................61
3 | Pagina
, Hoofdstuk 1: Lichamelijke en cognitieve
ontwikkeling tijdens de jongvolwassenheid
Lichamelijke ontwikkeling, fitheid en gezondheid
In de meeste opzichten zijn de lichamelijke ontwikkeling en rijping ergens aan het
begin van de jongvolwassenheid, rond het twintigste levensjaar, voltooid. De
meeste mensen zijn op deze leeftijd op het hoogtepunt van hun lichamelijke
mogelijkheden. Mensen van begin 20 zijn over het algemeen gezond, sterk en
energiek. De veroudering wordt ingezet, maar de lichamelijke ontwikkeling gaat
nog steeds door.
De prefrontale cortex: één deel van de hersenen dat verantwoordelijk is voor
hersenfuncties zoals plannen, besluiten nemen en impulsen onder controle
houden (pas volgroeid als mensen enige jaren volwassen zijn)
Myeline/myelinisering: een vettige substantie die de neuronen beschermt en
de overdracht van zenuwsignalen versnelt.
De psychomotorische vermogens zijn tijdens de jongvolwassenheid op hun best.
De reactietijd is korter, spierkracht groter en de oog-hand coördinatie is beter dan
in andere leeftijdsfasen.
Osteoporose: aandoening waarbij botten broos, breekbaar en dun worden.
Een jongvolwassene moet 150 tot 300 minuten matige intensieve
beweging of 75 tot 150 minuten intensieve beweging per week.
Gezondheid
Doodsoorzaak nummer 1 bij 20 tot 40-jarigen is suïcide, daarna is dit een
ongeval, vooral in het verkeer. Vanaf de leeftijd van 35 jaar zijn ziekten en
aandoeningen doodsoorzaak nummer 1.
Primaire veroudering: de natuurlijke lichamelijke achteruitgang die wordt
veroorzaakt door het ouder worden.
Secundaire veroudering: lichamelijke aftakeling die wordt veroorzaakt door
omgevingsfactoren of individueel gedrag. (bijv. gebruik verdovende middelen)
Eetstoornissen
Anorexia nervosa: Ernstig en mogelijk levensbedreigende eetstoornis waarbij
mensen weigeren (voldoende) te eten, terwijl ze ontkennen dat hun gedrag of
skeletachtige uiterlijk abnormaal is.
Boulimia nervosa: Eetstoornis die zich kenmerkt door eetbuien, gevolgd door
overgeven of het gebruik van laxeermiddelen om het voedsel weer kwijt te raken.
Eetbuistoornis: Eetstoornis waarbij personen grote hoeveelheden voedsel naar
binnen werken, vaak heel snel en tot het moment dat ze misselijk worden, en
vervolgens controleverlies en schaamte ervaren.
4 | Pagina
(2024)
Inhoudsopgave
Samenvatting ontwikkelingspsychologie 2 (2024).......................................1
Hoofdstuk 1: Lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de
jongvolwassenheid.......................................................................................4
Lichamelijke ontwikkeling, fitheid en gezondheid.....................................4
Gezondheid...............................................................................................4
Eetstoornissen..........................................................................................4
Stress........................................................................................................5
Stressmodel van Lazarus & Folkman.....................................................5
Coping.......................................................................................................5
7-factoren model.......................................................................................6
Cognitieve ontwikkeling............................................................................6
Perry......................................................................................................6
Labouvie-Vief.........................................................................................7
Schaies stadia van ontwikkeling............................................................7
Intelligentie...............................................................................................8
Triarchische theorie over intelligentie van Sternberg............................8
Praktische en emotionele intelligentie (Sternberg)................................8
Creativiteit, leren en student zijn...........................................................9
Uitval.........................................................................................................9
Hoofdstuk 2: Sociale en persoonlijke ontwikkeling tijdens de
jongvolwassenheid.....................................................................................10
Op zoek naar intimiteit: Eriksons visie op jongvolwassenheid................11
Vriendschap............................................................................................11
De theorie van psycholoog Murstein over de Stimulus Waarde Rol
theorie.................................................................................................11
Gepassioneerde en kameraadschappelijke liefde................................12
Sternbergs driedimensionale theorie: de drie gezichten van de liefde12
Hechtingspatronen en romantische relaties (Ainsworth).....................13
1 | Pagina
, Ouderschap: voor kinderen kiezen.........................................................14
Gottman...............................................................................................14
Werk: een beroep kiezen en aan de slag gaan. Identiteit tijdens de
jongvolwassenheid: de rol van werk.......................................................14
Valliant.................................................................................................14
Ginzbergs theorie over beroepskeuze.................................................15
Hollands theorie over persoonlijkheidskenmerken..............................15
Intrinsieke en extrinsieke motivatie.....................................................16
Hoofdstuk 3: De lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de
middelbare leeftijd.....................................................................................16
Lichamelijke ontwikkeling.......................................................................16
De zintuigen: zien en horen tijdens de middelbare leeftijd.....................17
3.2 Gezondheid.......................................................................................18
3.3 Cognitieve ontwikkeling....................................................................20
Hoofdstuk 4 Sociale en persoonlijke ontwikkeling tijdens de middelbare
leeftijd........................................................................................................21
4.1 Persoonlijke ontwikkeling..................................................................21
4.1.3 Stabiliteit of veranderingen in de persoonlijkheid......................22
4.2 Relaties: familie tijdens de middelbare leeftijd.................................23
4.2.1 Huwelijk en scheiding.................................................................23
4.2.2 Ontwikkeling in het gezin: van vol huis tot leeg nest.................25
4.2.3 Grootouder worden: wie, ik?.......................................................25
4.2.4 Huiselijk geweld: de verborgen epidemie...................................25
4.3 Werk en vrije tijd...............................................................................27
4.3.1 werk en carrière: werken tijdens de middelbare leeftijd.............27
4.3.2 uitdagingen in het werk: ontevredenheid met de baan..............27
4.3.3 werkloosheid: het uiteenspatten van de droom.........................27
4.3.4 een andere – of eerste – loopbaan tijdens de middelbare leeftijd
.............................................................................................................27
4.3.5 vrije tijd: leven buiten het werk..................................................28
Hoofdstuk 5 lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de
volwassenheid............................................................................................28
5.1 Lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de volwassenheid. .28
5.1.2 Lichamelijke veranderingen bij ouderen.....................................29
2 | Pagina
, 5.1.4 Zintuigen....................................................................................31
5.2 Gezondheid en welzijn tijdens de late volwassenheid...................32
5.2.1 Gezondheidsproblemen bij ouderen: lichamelijke en psychische
aandoeningen......................................................................................33
5.2.2 Behoud van gezondheid: sociaal-economische factoren, attitude
en leefstijl............................................................................................37
5.2.3 Seksualiteit tijdens late volwassenheid: rust roest.....................37
5.2.4 Visies op veroudering: waarom is de dood onvermijdelijk?........37
5.3 Cognitieve ontwikkeling tijdens de late volwassenheid....................40
5.3.1 Intelligentie bij ouderen..............................................................41
5.3.3 Geheugen: herinneringen van vroeger en nu.............................42
5.3.4 Leren op later leeftijd: je bent nooit te oud om te leren.............43
Hoofdstuk 6 Sociale en persoonlijke ontwikkeling tijdens de late
volwassenheid............................................................................................43
6.1 Persoonlijke ontwikkeling en gelukkig oud worden...........................43
6.1.2 Leeftijdsstratificatie en late volwassenheid................................45
6.1.3 Komt wijsheid met de jaren?.......................................................45
6.1.4 Succesvol en gelukkig ouder worden: wat is het geheim?.............46
6.2.2 Financiële kwesties.....................................................................48
6.2.3 Werk en pensionering.................................................................49
6.3 Relaties: in ziekte en gezondheid.....................................................50
6.3.1 Partnerrelaties op hoge leeftijd...................................................50
6.3.3 Familiebanden.............................................................................53
6.3.4 Mishandeling van ouderen..........................................................54
Hoofdstuk 7 Het einde: dood en sterven....................................................54
7.1 Sterven en dood tijdens het leven....................................................54
7.1.2 De dood tijdens verschillende levensstadia................................55
7.1.3 Verschillende opvattingen over de dood.....................................57
7.1.4 Voorlichting over de dood...........................................................57
7.2.2 Zelf het moment van overlijden kiezen......................................59
7.3 Zorgen voor mensen die terminaal ziek zijn.....................................60
7.4 Rouw om het verlies van een dierbare..............................................61
3 | Pagina
, Hoofdstuk 1: Lichamelijke en cognitieve
ontwikkeling tijdens de jongvolwassenheid
Lichamelijke ontwikkeling, fitheid en gezondheid
In de meeste opzichten zijn de lichamelijke ontwikkeling en rijping ergens aan het
begin van de jongvolwassenheid, rond het twintigste levensjaar, voltooid. De
meeste mensen zijn op deze leeftijd op het hoogtepunt van hun lichamelijke
mogelijkheden. Mensen van begin 20 zijn over het algemeen gezond, sterk en
energiek. De veroudering wordt ingezet, maar de lichamelijke ontwikkeling gaat
nog steeds door.
De prefrontale cortex: één deel van de hersenen dat verantwoordelijk is voor
hersenfuncties zoals plannen, besluiten nemen en impulsen onder controle
houden (pas volgroeid als mensen enige jaren volwassen zijn)
Myeline/myelinisering: een vettige substantie die de neuronen beschermt en
de overdracht van zenuwsignalen versnelt.
De psychomotorische vermogens zijn tijdens de jongvolwassenheid op hun best.
De reactietijd is korter, spierkracht groter en de oog-hand coördinatie is beter dan
in andere leeftijdsfasen.
Osteoporose: aandoening waarbij botten broos, breekbaar en dun worden.
Een jongvolwassene moet 150 tot 300 minuten matige intensieve
beweging of 75 tot 150 minuten intensieve beweging per week.
Gezondheid
Doodsoorzaak nummer 1 bij 20 tot 40-jarigen is suïcide, daarna is dit een
ongeval, vooral in het verkeer. Vanaf de leeftijd van 35 jaar zijn ziekten en
aandoeningen doodsoorzaak nummer 1.
Primaire veroudering: de natuurlijke lichamelijke achteruitgang die wordt
veroorzaakt door het ouder worden.
Secundaire veroudering: lichamelijke aftakeling die wordt veroorzaakt door
omgevingsfactoren of individueel gedrag. (bijv. gebruik verdovende middelen)
Eetstoornissen
Anorexia nervosa: Ernstig en mogelijk levensbedreigende eetstoornis waarbij
mensen weigeren (voldoende) te eten, terwijl ze ontkennen dat hun gedrag of
skeletachtige uiterlijk abnormaal is.
Boulimia nervosa: Eetstoornis die zich kenmerkt door eetbuien, gevolgd door
overgeven of het gebruik van laxeermiddelen om het voedsel weer kwijt te raken.
Eetbuistoornis: Eetstoornis waarbij personen grote hoeveelheden voedsel naar
binnen werken, vaak heel snel en tot het moment dat ze misselijk worden, en
vervolgens controleverlies en schaamte ervaren.
4 | Pagina
