Thema 1: Ritual Like Activities
Kort gezegd: de karakteristieken van menselijke handelingen die als ritueel kunnen
worden beschouwd. Deze zijn in 8 karakteristieken te onderscheiden:
Formalisme
Catherine Bell: Formaliteit is één van de meest genoemde kenmerken van een ritueel. De
formele activiteiten vormen vaak een expliciet verschil met informele alledaagse activiteiten.
Een activiteit kan ook geformaliseerd worden. Hoe formeler een reeks activiteiten is, hoe
meer een ritueel voorkomt. Hier zit een code aan verbonden van communicatie of gedrag in
contrast met een uitgebreide code.
Dit zijn voornamelijk gedragsregels waar je je aan dient te houden en die geven het een
bijzondere betekenis. Het zijn bepaalde handelingen die bij een ritueel van toepassing zijn.
Denk bijvoorbeeld aan de manier waarop mensen lopen, hun handen vouwen of knielen in een
ceremonie. Dit zijn vormen van formalisering.
Specifiek: Bell noemt het Japanse theeritueel. De manier waarop de thee wordt bereid,
geserveerd en gedronken. Elke beweging in dit ritueel wordt specifiek gereguleerd. Het heeft
een diepe betekenis en creëert een gevoel van orde, respect en symbolische verbondenheid
tussen de deelnemers. Er zijn dus specifieke codes aan verbonden die het formeel maken.
Quartier: Een voorbeeld hiervan kunnen interactierituelen zijn. Denk bijvoorbeeld aan dat
het normaal is in onze cultuur om elkaar een hand te geven bij begroeting. Je kan er niet
zomaar van afwijken en het is meteen herkenbaar en heeft een diepere betekenis. Een code
waarbij mensen meteen begrijpen wat er gebeurd is van belang.
Traditionalisme
Catherine Bell: Het pogen om een reeks activiteiten identiek te laten lijken of echt consistent
te maken. Dat kan bijvoorbeeld met oudere culturele dingen uit het verleden en dit kan dan
traditionalisering worden genoemd. Hierbij kan het nabootsen van een activiteit uit een eerder
tijdperk genoemd worden, en kunnen aangepast worden in een nieuwe setting en verbanden
uit het verleden oproepen.
Het aanbieden van offers aan voorouders en het uitvoeren van specifieke handelingen in
overeenstemming met oude tradities dienen te worden herhaald. De fundamenten blijven
hierdoor consistent. Ze houden een gevoel van continuïteit en behouden het verleden.
Specifiek: Bell noemt het Chinese Nieuwjaarsritueel als voorbeeld. Het wordt vaak gedaan
om continuïteit te benadrukken met het verleden en om cultureel erfgoed te legitimeren. Men
brengt offers aan voorouders en reinigen grondig het huis voor het komende jaar. Het wordt
strikt volgens de traditie uitgevoerd.
Quartier: Een mens verhoudt zich binnen ritueel handelen altijd binnen een bepaalde traditie.
Een open traditie is eigenlijk dat je de oude traditie over boort gooit en er iets compleet
nieuws van maakt. Mensen gaan dan kijken naar de eigen verhouding tot de
handelingswijzen die men heeft meegekregen en die men bij anderen of in het verleden
waarneemt.
, Onveranderlijkheid
Catherine Bell: Volgens Bell gaat het hier om nauwkeurige herhaling en fysieke controle.
Denk bijvoorbeeld het ritme van de herhaling en de reeks die daarmee het verleden en
toekomst verenigt. Invariantie of onveranderlijkheid heeft meer te maken met het negeren van
de tijd en het onderdrukken van individuele momenten. Het richt zich juist op de tijdloze
autoriteit van een groep of traditie. Het idee is dat deze herhaalde handelingen mensen
vormen volgens vast richtlijnen.
Specifiek: Bell noemt de Katholieke mis als voorbeeld. De mis wordt volgens vaststaande
reeks van handelingen, zoals het bidden, het aansteken van kaarsen en het uitvoeren van de
sacramenten, altijd op dezelfde manier herhaald. Deze handelingen zorgen voor een gevoel
van continuïteit en verbindt de gelovigen met een lange traditie die verder gaat dan het
individuele moment. De nadruk ligt hier op de precisie van de handelingen, die zorgen dat
een ritueel het tijdsverloop overstijgt.
Quartier: Menselijk handelen buiten de tijd bestaat niet. Het is juist een soort open traditie.
Ook al zit overal een onveranderlijkheid in en kan je niet zomaar per tijdgeest aangepast
worden. Maar de tijd waarin je leeft heeft wel degelijk invloeden op deze handelingen. Hoe
dan ook.
Regelbepaaldheid
Catherine Bell: Denk aan bepaalde regels die verbonden zijn aan wedstrijden, waarin chaos
wordt gecontroleerd door codes. Denk bijvoorbeeld ook aan autorijden, waarin je niet te hard
rijdt doordat er regels aan verbonden zijn en je geen bekeuring wilt. Er is dan ook meer
consensus over activiteiten die door regels worden beheerst en die de volle aandacht van een
publiek vereisen. Denk ook aan geritualiseerde gevechten.
Specifiek: Autorijden is een activiteit die door regels wordt beheerst. Het is een voorbeeld van
een regelgebonden activiteit waarin de chaos van verkeer en gevaarlijk gedrag wordt
gecontroleerd door een systeem van regels en voorschriften.
Quartier: Regelbepaaldheid is van toepassing op veel menselijk gedrag. De vraag is wie de
regels bedenkt en hoe strikt ze opgevat dienen te worden. Veel religies beschikken over
autoriteitsinstanties die de regulering hiervan op orde houdt. Autoriteit is hierbij van belang.
Sacrale symboliek
Catherine Bell: Dit zijn activiteiten die specifiek beroep doen op het bovennatuurlijke. Deze
activiteiten uiten een algemene overtuiging in het bestaan van een type heiligheid die een
menselijke respons vereisen. Het zijn symbolen die waarden, gevoelens en geschiedenissen
van bijvoorbeeld nationale idealen en loyaliteit belichamen. Denk bijvoorbeeld aan vlaggen
van landen.
Specifiek: Bell noemt de Wisseling van de wacht een ritueel die een beroep doet aan
symbolen van nationale identiteit en op de overtuiging in het belang van een collectief doel en
een bepaalde sacraliteit die aan de natie verbonden is. De nationale waarden, loyaliteit en
geschiedenis worden uitgedrukt door middel van symbolen. Deze ceremonie heeft een diepere
betekenis die verbonden is met de identiteit van de natie. Denk bijvoorbeeld aan de wisseling
van de wacht in Londen.
Kort gezegd: de karakteristieken van menselijke handelingen die als ritueel kunnen
worden beschouwd. Deze zijn in 8 karakteristieken te onderscheiden:
Formalisme
Catherine Bell: Formaliteit is één van de meest genoemde kenmerken van een ritueel. De
formele activiteiten vormen vaak een expliciet verschil met informele alledaagse activiteiten.
Een activiteit kan ook geformaliseerd worden. Hoe formeler een reeks activiteiten is, hoe
meer een ritueel voorkomt. Hier zit een code aan verbonden van communicatie of gedrag in
contrast met een uitgebreide code.
Dit zijn voornamelijk gedragsregels waar je je aan dient te houden en die geven het een
bijzondere betekenis. Het zijn bepaalde handelingen die bij een ritueel van toepassing zijn.
Denk bijvoorbeeld aan de manier waarop mensen lopen, hun handen vouwen of knielen in een
ceremonie. Dit zijn vormen van formalisering.
Specifiek: Bell noemt het Japanse theeritueel. De manier waarop de thee wordt bereid,
geserveerd en gedronken. Elke beweging in dit ritueel wordt specifiek gereguleerd. Het heeft
een diepe betekenis en creëert een gevoel van orde, respect en symbolische verbondenheid
tussen de deelnemers. Er zijn dus specifieke codes aan verbonden die het formeel maken.
Quartier: Een voorbeeld hiervan kunnen interactierituelen zijn. Denk bijvoorbeeld aan dat
het normaal is in onze cultuur om elkaar een hand te geven bij begroeting. Je kan er niet
zomaar van afwijken en het is meteen herkenbaar en heeft een diepere betekenis. Een code
waarbij mensen meteen begrijpen wat er gebeurd is van belang.
Traditionalisme
Catherine Bell: Het pogen om een reeks activiteiten identiek te laten lijken of echt consistent
te maken. Dat kan bijvoorbeeld met oudere culturele dingen uit het verleden en dit kan dan
traditionalisering worden genoemd. Hierbij kan het nabootsen van een activiteit uit een eerder
tijdperk genoemd worden, en kunnen aangepast worden in een nieuwe setting en verbanden
uit het verleden oproepen.
Het aanbieden van offers aan voorouders en het uitvoeren van specifieke handelingen in
overeenstemming met oude tradities dienen te worden herhaald. De fundamenten blijven
hierdoor consistent. Ze houden een gevoel van continuïteit en behouden het verleden.
Specifiek: Bell noemt het Chinese Nieuwjaarsritueel als voorbeeld. Het wordt vaak gedaan
om continuïteit te benadrukken met het verleden en om cultureel erfgoed te legitimeren. Men
brengt offers aan voorouders en reinigen grondig het huis voor het komende jaar. Het wordt
strikt volgens de traditie uitgevoerd.
Quartier: Een mens verhoudt zich binnen ritueel handelen altijd binnen een bepaalde traditie.
Een open traditie is eigenlijk dat je de oude traditie over boort gooit en er iets compleet
nieuws van maakt. Mensen gaan dan kijken naar de eigen verhouding tot de
handelingswijzen die men heeft meegekregen en die men bij anderen of in het verleden
waarneemt.
, Onveranderlijkheid
Catherine Bell: Volgens Bell gaat het hier om nauwkeurige herhaling en fysieke controle.
Denk bijvoorbeeld het ritme van de herhaling en de reeks die daarmee het verleden en
toekomst verenigt. Invariantie of onveranderlijkheid heeft meer te maken met het negeren van
de tijd en het onderdrukken van individuele momenten. Het richt zich juist op de tijdloze
autoriteit van een groep of traditie. Het idee is dat deze herhaalde handelingen mensen
vormen volgens vast richtlijnen.
Specifiek: Bell noemt de Katholieke mis als voorbeeld. De mis wordt volgens vaststaande
reeks van handelingen, zoals het bidden, het aansteken van kaarsen en het uitvoeren van de
sacramenten, altijd op dezelfde manier herhaald. Deze handelingen zorgen voor een gevoel
van continuïteit en verbindt de gelovigen met een lange traditie die verder gaat dan het
individuele moment. De nadruk ligt hier op de precisie van de handelingen, die zorgen dat
een ritueel het tijdsverloop overstijgt.
Quartier: Menselijk handelen buiten de tijd bestaat niet. Het is juist een soort open traditie.
Ook al zit overal een onveranderlijkheid in en kan je niet zomaar per tijdgeest aangepast
worden. Maar de tijd waarin je leeft heeft wel degelijk invloeden op deze handelingen. Hoe
dan ook.
Regelbepaaldheid
Catherine Bell: Denk aan bepaalde regels die verbonden zijn aan wedstrijden, waarin chaos
wordt gecontroleerd door codes. Denk bijvoorbeeld ook aan autorijden, waarin je niet te hard
rijdt doordat er regels aan verbonden zijn en je geen bekeuring wilt. Er is dan ook meer
consensus over activiteiten die door regels worden beheerst en die de volle aandacht van een
publiek vereisen. Denk ook aan geritualiseerde gevechten.
Specifiek: Autorijden is een activiteit die door regels wordt beheerst. Het is een voorbeeld van
een regelgebonden activiteit waarin de chaos van verkeer en gevaarlijk gedrag wordt
gecontroleerd door een systeem van regels en voorschriften.
Quartier: Regelbepaaldheid is van toepassing op veel menselijk gedrag. De vraag is wie de
regels bedenkt en hoe strikt ze opgevat dienen te worden. Veel religies beschikken over
autoriteitsinstanties die de regulering hiervan op orde houdt. Autoriteit is hierbij van belang.
Sacrale symboliek
Catherine Bell: Dit zijn activiteiten die specifiek beroep doen op het bovennatuurlijke. Deze
activiteiten uiten een algemene overtuiging in het bestaan van een type heiligheid die een
menselijke respons vereisen. Het zijn symbolen die waarden, gevoelens en geschiedenissen
van bijvoorbeeld nationale idealen en loyaliteit belichamen. Denk bijvoorbeeld aan vlaggen
van landen.
Specifiek: Bell noemt de Wisseling van de wacht een ritueel die een beroep doet aan
symbolen van nationale identiteit en op de overtuiging in het belang van een collectief doel en
een bepaalde sacraliteit die aan de natie verbonden is. De nationale waarden, loyaliteit en
geschiedenis worden uitgedrukt door middel van symbolen. Deze ceremonie heeft een diepere
betekenis die verbonden is met de identiteit van de natie. Denk bijvoorbeeld aan de wisseling
van de wacht in Londen.
