Communicatietheorie
Hoorcollege 1
——————————————————————————————
Wat is communicatie?
= a social process in which individuals employ symbols to establish and interpret meaning in
their environment
Proces Definitie Deelgebieden
Zender Sociaal Interpersoonlijk
Boodschap Proces Relationeel
Kanaal Symbolen Reclame/retorisch
Ontvanger Betekenis Media
Ruis Omgeving Maatschappij
Feedback Invloed Groeps/cultureel
1. Sociaal
- Tussen mensen of gemedieerd
Zender
Weinig Veel
Ontvanger Weinig 1-op-1 Blog
Veel TV/krant Instagram
Controle over informatie
Centraal Individueel
Controle over Centraal Allocutie Registratie
tijd/plaats
Individueel Consultatie Conversatie
2. Proces
- Continu proces
- Communicatieproces is een soort helix
- Communicatie heeft geen definieerbaar begin/einde
- Communicatie is dynamisch en complex
- Communicatie wordt beïnvloed door ervaringen in het verleden
- Communicatie is cumulatief
- Communicatie is continu aan verandering onderhevig
- Communicatie is individueel bepaald en, cultuur en tijdsbeeld afhankelijk
3. Symbolen
, - Symbool = arbitrair label gegeven aan een fenomeen
- Via verschillende kanalen: verbaal, non-verbaal, visueel, etc.
- Abstract versus concreet (maar onderscheid is niet altijd duidelijk)
4. Betekenis
- Wat mensen uit een boodschap halen
- Ogden & Richards (1923): elements of meaning →
5. Omgeving
- Symbolen zijn buiten een bepaalde groep vaak niet duidelijk
- Interpretatie afhankelijk van eerdere ervaringen, interesses,
context, etc.
6. Beïnvloeding
- Communicatie heeft een doel (bv. iemand overtuigen)
(hoeft niet altijd zo te zijn)
Intentionaliteitsdebat = alleen intentionele gedragingen zijn communicatief
● Wat is communicatie en wat niet?
- Andersen’s (1991) communicatiematrix:
Gedrag zender
Onbewust - niet Onbewust - Bewust -
intentioneel intentioneel intentioneel
Niet ontvangen Geen Niet opgevangen Niet ontvangen
communicatie communicatie communicatie
Gedrag
ontvanger Onbewust Onbewuste Intuïtieve Incidentele
ontvangen perceptie communicatie communicatie
Bewust Bewuste perceptie Interpretatieve Expliciete
ontvangen communicatie communicatie
Verschillende theorieën over wat dan communicatie is?
- Oranje: all interactive behavior is communication
- Rood: only intentional acts are communication
,Hoorcollege 2
——————————————————————————————
Communicatiemodel van Lasswell (1948)
- Who (sender) → says what (message) → channel (medium) → to whom (receiver) → what
effect (feedback)
- Verouderd, maar wel grote rol met communicatie en overtuiging (reclame)
- Ruis en omgeving zitten hier nog niet bij!
3 communicatiemodellen:
● Actie (→ Lasswell)
● Interactie
● Transactie
Actie:
● Lineair model of communicatie (Shannon & Weaver)
- Geen sprake van feedback
- Wel toevoeging van ruis
- Informatiewetenschappers → artikel is heel technisch → minimaliseren van ruis
○ Vormen van ruis:
- Semantisch (elkaar taals wordt niet begrepen)
- Fysiek (ander ruis dan geluid, bv. zonnebril)
- Psychologisch (persoonlijkheid, stereotypen, attitudes (opvoeding))
- Fysiologisch (bv.: ziekte, aandacht, stress)
○ Kritiek:
- Passieve ontvanger
- Gericht op 1 boodschap
- Geen aandacht voor proces
- Heel mechanisch
Interactie:
, ● Interactional model (Schramm)
3 toevoegingen
- Feedback → proces
- Field of experience (wat nemen de zender en ontvanger mee in de interactie → bv.
achtergrond, persoonlijkheid)
- Encoderen/decoderen (betekenis/interpretatie verschilt door field of experience)
○ Kritiek
- Heel mechanisch
- Sequentieel
(communicatie niet tegelijkertijd)
- Feedback na ontvangen boodschap
- Alle communicatie is intentioneel
Transactie:
● Interactional model (Schramm)
Belangrijke toevoeging:
- Aandacht voor shared field of experience:
- Noodzakelijk voor communicatie
- Vereist bewuste en onbewuste
onderhandeling en aftasting
- Zender en ontvanger zijn samen
verantwoordelijk voor het opbouwen
van shared field of experience
○ Voordelen van het model
- Aandacht voor shared field of experience
- Gelijktijdig zenden en ontvangen
- Communicatie = continu proces
○ Nadelen van het model
- Moeilijk te bestuderen
- Niet overal op van toepassing (bv.: massamedia)
Theorie = een abstract systeem van concepten en hun onderlinge relaties die ons helpen een
fenomeen te begrijpen
Hoorcollege 1
——————————————————————————————
Wat is communicatie?
= a social process in which individuals employ symbols to establish and interpret meaning in
their environment
Proces Definitie Deelgebieden
Zender Sociaal Interpersoonlijk
Boodschap Proces Relationeel
Kanaal Symbolen Reclame/retorisch
Ontvanger Betekenis Media
Ruis Omgeving Maatschappij
Feedback Invloed Groeps/cultureel
1. Sociaal
- Tussen mensen of gemedieerd
Zender
Weinig Veel
Ontvanger Weinig 1-op-1 Blog
Veel TV/krant Instagram
Controle over informatie
Centraal Individueel
Controle over Centraal Allocutie Registratie
tijd/plaats
Individueel Consultatie Conversatie
2. Proces
- Continu proces
- Communicatieproces is een soort helix
- Communicatie heeft geen definieerbaar begin/einde
- Communicatie is dynamisch en complex
- Communicatie wordt beïnvloed door ervaringen in het verleden
- Communicatie is cumulatief
- Communicatie is continu aan verandering onderhevig
- Communicatie is individueel bepaald en, cultuur en tijdsbeeld afhankelijk
3. Symbolen
, - Symbool = arbitrair label gegeven aan een fenomeen
- Via verschillende kanalen: verbaal, non-verbaal, visueel, etc.
- Abstract versus concreet (maar onderscheid is niet altijd duidelijk)
4. Betekenis
- Wat mensen uit een boodschap halen
- Ogden & Richards (1923): elements of meaning →
5. Omgeving
- Symbolen zijn buiten een bepaalde groep vaak niet duidelijk
- Interpretatie afhankelijk van eerdere ervaringen, interesses,
context, etc.
6. Beïnvloeding
- Communicatie heeft een doel (bv. iemand overtuigen)
(hoeft niet altijd zo te zijn)
Intentionaliteitsdebat = alleen intentionele gedragingen zijn communicatief
● Wat is communicatie en wat niet?
- Andersen’s (1991) communicatiematrix:
Gedrag zender
Onbewust - niet Onbewust - Bewust -
intentioneel intentioneel intentioneel
Niet ontvangen Geen Niet opgevangen Niet ontvangen
communicatie communicatie communicatie
Gedrag
ontvanger Onbewust Onbewuste Intuïtieve Incidentele
ontvangen perceptie communicatie communicatie
Bewust Bewuste perceptie Interpretatieve Expliciete
ontvangen communicatie communicatie
Verschillende theorieën over wat dan communicatie is?
- Oranje: all interactive behavior is communication
- Rood: only intentional acts are communication
,Hoorcollege 2
——————————————————————————————
Communicatiemodel van Lasswell (1948)
- Who (sender) → says what (message) → channel (medium) → to whom (receiver) → what
effect (feedback)
- Verouderd, maar wel grote rol met communicatie en overtuiging (reclame)
- Ruis en omgeving zitten hier nog niet bij!
3 communicatiemodellen:
● Actie (→ Lasswell)
● Interactie
● Transactie
Actie:
● Lineair model of communicatie (Shannon & Weaver)
- Geen sprake van feedback
- Wel toevoeging van ruis
- Informatiewetenschappers → artikel is heel technisch → minimaliseren van ruis
○ Vormen van ruis:
- Semantisch (elkaar taals wordt niet begrepen)
- Fysiek (ander ruis dan geluid, bv. zonnebril)
- Psychologisch (persoonlijkheid, stereotypen, attitudes (opvoeding))
- Fysiologisch (bv.: ziekte, aandacht, stress)
○ Kritiek:
- Passieve ontvanger
- Gericht op 1 boodschap
- Geen aandacht voor proces
- Heel mechanisch
Interactie:
, ● Interactional model (Schramm)
3 toevoegingen
- Feedback → proces
- Field of experience (wat nemen de zender en ontvanger mee in de interactie → bv.
achtergrond, persoonlijkheid)
- Encoderen/decoderen (betekenis/interpretatie verschilt door field of experience)
○ Kritiek
- Heel mechanisch
- Sequentieel
(communicatie niet tegelijkertijd)
- Feedback na ontvangen boodschap
- Alle communicatie is intentioneel
Transactie:
● Interactional model (Schramm)
Belangrijke toevoeging:
- Aandacht voor shared field of experience:
- Noodzakelijk voor communicatie
- Vereist bewuste en onbewuste
onderhandeling en aftasting
- Zender en ontvanger zijn samen
verantwoordelijk voor het opbouwen
van shared field of experience
○ Voordelen van het model
- Aandacht voor shared field of experience
- Gelijktijdig zenden en ontvangen
- Communicatie = continu proces
○ Nadelen van het model
- Moeilijk te bestuderen
- Niet overal op van toepassing (bv.: massamedia)
Theorie = een abstract systeem van concepten en hun onderlinge relaties die ons helpen een
fenomeen te begrijpen
