Samenvatting Nederlands7
Begrijpend lezen & stellen
Begrippen van de kennisbasis is belangrijk voor het tentamen (punt 5 en 6).
Inhoudsopgave
Soorten teksten..................................................................................................................................3
Stellen.....................................................................................................................................................3
Het schrijfproces.................................................................................................................................4
De functies van schrijven....................................................................................................................4
Critical thinking skills..........................................................................................................................5
Denkstrategieën.................................................................................................................................5
Kennisbasis.............................................................................................................................................6
5.1.5. Leesmotivatie........................................................................................................................7
5.1.6 Reflecteren op leesgedrag.....................................................................................................7
5.1.7. Leestaken..............................................................................................................................7
5.1.8. Tekstsoorten.........................................................................................................................7
5.1.9 Tekstkenmerken....................................................................................................................7
5.1.10 Relaties in teksten................................................................................................................8
5.1.11 Tekstdoelen.........................................................................................................................8
5.3.1 Ontwikkeling van het jonge kind............................................................................................8
5.3.2 Informatieverwerking............................................................................................................8
5.3.3 Functies van taal....................................................................................................................8
5.3.4 Tekstbegrip............................................................................................................................8
5.3.5 Functionele geletterdheid......................................................................................................8
5.3.6 Digitale geletterdheid............................................................................................................9
Bottom-up model (phonics methode)
- Van beneden naar boven. Eerst letters, woorden dan woordgroepen en klanken.
- Letters aan klanken koppelen
Top-down model (whole language approach)
- Van boven naar beneden. Hoe je een tekst leest wordt beïnvloed door je verwachtingen en
waarnemingen.
Wat is lezen?
Interactieve model
- Lagere en hogere ordeprocessen beïnvloeden elkaar.
- Lagere ordeproces= bottom-up model
1
, - Hogere ordeproces= top-down model
- Een goed verlopend woordherkenningsproces zorgt dat begrip makkelijker tot stand komt,
terwijl door kennis van de wereld en de taal in te zetten die herkenning sneller tot stand
komt.
Dit model verklaart dat de cognitieve belasting bij het lezen van een moeilijke tekst: Je kan de
woorden wel lezen, maar als je niet weet wat ze betekenen en onvoldoende kennis van het
onderwerp hebt begrijp je het niet.
Begrijpend lezen
Tijdens begrijpend lezen focus je op het begrip.
Goede lezer gaat als parachutist te werk.
- Titel: Waar gaat deze tekst over?;
- Voorkennis activeren: Wat weet ik al over het onderwerp?;
- Inzoomen op de tekst: Leest een paar zinnen en past daar het tempo en leesstijl bij aan. Legt
nu verbanden tussen de woorden en zinnen, leidt info af uit de zinnen en stuurt eigen
leesgedrag;
- Tot slot: In gedachten een kleine samenvatting
Slechte lezer als bergbeklimmer.
- Begint bij regel één;
- Na een paar zinnen geen idee waar de tekst over gaat of de tekstsoort;
- Verbanden tussen woorden en zinnen leggen kost veel energie;
- Leidt niet tot begrip en motivatie neemt af.
Leesstrategieën
Vóór jaren ’90: ging het om vragen bij teksten beantwoorden. Dit ging meer om de handigheid die
leerlingen gekregen hadden dan het begrijpen van de tekst.
Begin jaren ’90: Verandering in begrijpend lezen, de leerlingen leren strategieën om de teksten te lijf
te gaan. Deze strategieën zijn voor ervaren gebruikers die ze min of meer onbewust toepassen.
Strategieën vóór het lezen:
- Voordat kinderen gaan lezen moeten ze hun leesdoel weten.
- Antwoord op de vraag ‘wat wil je weten/kunnen/doen na het lezen van de tekst?’ krijgen.
- Onderwerp bepalen, waar gaat de tekst over? Wat zal er in de tekst verteld worden? Wat weet ik er
al van?
Strategieën tijdens het lezen:
- Verloop van de tekst voorspellen (hoe gaat het verder?)
- Actief lezen (moeilijke passages of woorden invullen vanuit het bekende, begrijp ik het nog?,
leesmanier aanpassen). Hulpmiddelen bij actief lezen zijn signaalwoorden en onbekende woorden
afleiden uit de context.
Strategieën ná het lezen:
- Heb ik mijn doel behaald? Zo ja, hoe? Waar heb ik op gelet? Hoe heb ik gelezen? Zo nee, Waar lag
dat aan? Wat ga ik de volgende keer anders doen?
2
Begrijpend lezen & stellen
Begrippen van de kennisbasis is belangrijk voor het tentamen (punt 5 en 6).
Inhoudsopgave
Soorten teksten..................................................................................................................................3
Stellen.....................................................................................................................................................3
Het schrijfproces.................................................................................................................................4
De functies van schrijven....................................................................................................................4
Critical thinking skills..........................................................................................................................5
Denkstrategieën.................................................................................................................................5
Kennisbasis.............................................................................................................................................6
5.1.5. Leesmotivatie........................................................................................................................7
5.1.6 Reflecteren op leesgedrag.....................................................................................................7
5.1.7. Leestaken..............................................................................................................................7
5.1.8. Tekstsoorten.........................................................................................................................7
5.1.9 Tekstkenmerken....................................................................................................................7
5.1.10 Relaties in teksten................................................................................................................8
5.1.11 Tekstdoelen.........................................................................................................................8
5.3.1 Ontwikkeling van het jonge kind............................................................................................8
5.3.2 Informatieverwerking............................................................................................................8
5.3.3 Functies van taal....................................................................................................................8
5.3.4 Tekstbegrip............................................................................................................................8
5.3.5 Functionele geletterdheid......................................................................................................8
5.3.6 Digitale geletterdheid............................................................................................................9
Bottom-up model (phonics methode)
- Van beneden naar boven. Eerst letters, woorden dan woordgroepen en klanken.
- Letters aan klanken koppelen
Top-down model (whole language approach)
- Van boven naar beneden. Hoe je een tekst leest wordt beïnvloed door je verwachtingen en
waarnemingen.
Wat is lezen?
Interactieve model
- Lagere en hogere ordeprocessen beïnvloeden elkaar.
- Lagere ordeproces= bottom-up model
1
, - Hogere ordeproces= top-down model
- Een goed verlopend woordherkenningsproces zorgt dat begrip makkelijker tot stand komt,
terwijl door kennis van de wereld en de taal in te zetten die herkenning sneller tot stand
komt.
Dit model verklaart dat de cognitieve belasting bij het lezen van een moeilijke tekst: Je kan de
woorden wel lezen, maar als je niet weet wat ze betekenen en onvoldoende kennis van het
onderwerp hebt begrijp je het niet.
Begrijpend lezen
Tijdens begrijpend lezen focus je op het begrip.
Goede lezer gaat als parachutist te werk.
- Titel: Waar gaat deze tekst over?;
- Voorkennis activeren: Wat weet ik al over het onderwerp?;
- Inzoomen op de tekst: Leest een paar zinnen en past daar het tempo en leesstijl bij aan. Legt
nu verbanden tussen de woorden en zinnen, leidt info af uit de zinnen en stuurt eigen
leesgedrag;
- Tot slot: In gedachten een kleine samenvatting
Slechte lezer als bergbeklimmer.
- Begint bij regel één;
- Na een paar zinnen geen idee waar de tekst over gaat of de tekstsoort;
- Verbanden tussen woorden en zinnen leggen kost veel energie;
- Leidt niet tot begrip en motivatie neemt af.
Leesstrategieën
Vóór jaren ’90: ging het om vragen bij teksten beantwoorden. Dit ging meer om de handigheid die
leerlingen gekregen hadden dan het begrijpen van de tekst.
Begin jaren ’90: Verandering in begrijpend lezen, de leerlingen leren strategieën om de teksten te lijf
te gaan. Deze strategieën zijn voor ervaren gebruikers die ze min of meer onbewust toepassen.
Strategieën vóór het lezen:
- Voordat kinderen gaan lezen moeten ze hun leesdoel weten.
- Antwoord op de vraag ‘wat wil je weten/kunnen/doen na het lezen van de tekst?’ krijgen.
- Onderwerp bepalen, waar gaat de tekst over? Wat zal er in de tekst verteld worden? Wat weet ik er
al van?
Strategieën tijdens het lezen:
- Verloop van de tekst voorspellen (hoe gaat het verder?)
- Actief lezen (moeilijke passages of woorden invullen vanuit het bekende, begrijp ik het nog?,
leesmanier aanpassen). Hulpmiddelen bij actief lezen zijn signaalwoorden en onbekende woorden
afleiden uit de context.
Strategieën ná het lezen:
- Heb ik mijn doel behaald? Zo ja, hoe? Waar heb ik op gelet? Hoe heb ik gelezen? Zo nee, Waar lag
dat aan? Wat ga ik de volgende keer anders doen?
2
