Hoorcollege 7 Aansprakelijkheidsrecht – Niet-financiële belangen in het aansprakelijkheidsrecht
Overzicht onderwerpen
1. De traditionele focus van het recht – en van juristen – op materiële belangen en motieven
2. Het belang van de niet-financiële behoeften van de slachtoffers van letselschade
3. De plaats van niet-financiële belangen in het privaatrecht
1. De traditionele focus van het recht – en van juristen – op materiële belangen en motieven
Traditionele visie op betekenis van emoties
• Burgerlijk recht en emoties twee grootheden die het beste zoveel mogelijk gescheiden
kunnen worden gehouden. Idee dat recht niet om emoties gaat ; zakelijke/efficiënte aanpak
• Emoties staan een efficiënte aanpak van problemen en conflicten alleen maar in de weg
• Materieel: houdt het ‘zakelijk’
• Procedureel: geen geschil over het geschil. In een procedure aan de orde stellen dat de
procedure niet passend is of niet aansluit bij hoe je vindt dat dingen moeten, dan maak je het
probleem alleen maar groter, ipv kleiner.
Brede visie op betekenis van emoties
• Aandacht voor het conflict achter het (juridische) geschil
• Recht en rechtstoepassing geen doel op zichzelf, maar een middel ter regeling en oplossing
van maatschappelijke problemen. Middel tot een doel. Problemen die je wilt aanpakken
hebben ook een emotionele dimensie.
• Problemen en conflicten hebben nu eenmaal ook een emotionele dimensie, soms is die in
werkelijkheid veel belangrijker dan de juridische ‘verpakking’ die erom heen zit
• Voor dienstbaarheid van recht en rechtstoepassing aan de maatschappij is een meer
omvattend perspectief noodzakelijk, we accepteren dat er ook een emotionele dimensie is.
(sinds kort ook smartengeld noodzakelijk, maatschappelijke opvatting was er erg aan toe)
• Niet financiële belangen zullen waarschijnlijk alleen maar in gewicht toenemen, brede
ontwikkeling.
Compensatie: meer dan geld alleen
• Onderzoek wijst steevast uit: motief voor claim niet alleen schadevergoeding, immateriële
behoeften spelen steeds een grote rol. Het ontvangen van schadevergoeding is ook een soort
erkenning, maar vaak ondergeschikt aan een hoger deel, je zoekt
, erkenning/rechtvaardigheid.
• Psychologisch onderzoek: normschending verstoort morele en emotionele evenwicht tussen
normschender en slachtoffer
• Slachtoffers ervaren morele en emotionele onrechtvaardigheid (beeldspraak: slachtoffer
staat door fout ook rood op zijn ‘emotionele bankrekening’)
Compensatie: meer dan geld alleen
• Tekort op emotionele bankrekening soms nog verergerd door ‘secundaire victimisatie’.
Probleem met procedure in de praktijk, procedure is zo belastend dat tekort op emotionele
bankrekening toeneemt. Idee dat mensen slachtoffer zijn en in een proces komen wat zo
frustrerend en belastend is dat ze voor de tweede keer slachtoffer worden. Het gaat vaak erg
mis in procedures, heel frustrerend, hun welzijn neemt hier ook echt door af.
• Compensatie op emotionele bankrekening onmisbaar voor optimaal herstel en beperking
van verdere schade, zeker bij letselschade. De manier waarop iemand omgaat met wat hem
is overkomen, heeft grote invloed op slachtoffer. Psycho-sociale factoren hebben veel
invloed op herstel.
• Afwikkelingsproces anno nu moet ook compensatie op emotionele bankrekening bevorderen
Tamara Relis, 2009
Vaak zijn juristen blind voor emoties, of minder wat mij kunnen. Daar is onderzoek naar gedaan door
Tamara Relis, context van medische fouten. Procedures van patiënten tegen artsen. Advocaten die
optreden voor dokters (verzekeraar dokter huurt advocaat in), zij denken dat het patiënten om geld
gaat, denken ze voor 90%. Antwoorden, opheldering over de toedracht 10%. Dat is het enige motief
dat zij zien.
Dan heeft ze ook gekeken naar de hospital lawyers. 67% geld.
En advocaten van patiënten zeggen 67% geld. Antwoorden 50%
Als je het cliënten zelf vraagt. Op 1. Erkennen van verantwoordelijkheid. 2. Never again, preventie. 3.
Antwoorden. Financiële belangen pas op het laatst genoemd.
2. Het belang van de niet-financiële behoeften van de slachtoffers van letselschade
Immateriële behoeften letselschadeslachtoffers
Onderzoek aan de VU. Interview met slachtoffers/nabestaanden letselschade.
Vaak wordt door mensen belang van erkenning genoemd. Specifiek door de wederpartij, of
buitenwereld en de eigen sociale omgeving of door het ontvangen van financiële compensatie.
Overzicht onderwerpen
1. De traditionele focus van het recht – en van juristen – op materiële belangen en motieven
2. Het belang van de niet-financiële behoeften van de slachtoffers van letselschade
3. De plaats van niet-financiële belangen in het privaatrecht
1. De traditionele focus van het recht – en van juristen – op materiële belangen en motieven
Traditionele visie op betekenis van emoties
• Burgerlijk recht en emoties twee grootheden die het beste zoveel mogelijk gescheiden
kunnen worden gehouden. Idee dat recht niet om emoties gaat ; zakelijke/efficiënte aanpak
• Emoties staan een efficiënte aanpak van problemen en conflicten alleen maar in de weg
• Materieel: houdt het ‘zakelijk’
• Procedureel: geen geschil over het geschil. In een procedure aan de orde stellen dat de
procedure niet passend is of niet aansluit bij hoe je vindt dat dingen moeten, dan maak je het
probleem alleen maar groter, ipv kleiner.
Brede visie op betekenis van emoties
• Aandacht voor het conflict achter het (juridische) geschil
• Recht en rechtstoepassing geen doel op zichzelf, maar een middel ter regeling en oplossing
van maatschappelijke problemen. Middel tot een doel. Problemen die je wilt aanpakken
hebben ook een emotionele dimensie.
• Problemen en conflicten hebben nu eenmaal ook een emotionele dimensie, soms is die in
werkelijkheid veel belangrijker dan de juridische ‘verpakking’ die erom heen zit
• Voor dienstbaarheid van recht en rechtstoepassing aan de maatschappij is een meer
omvattend perspectief noodzakelijk, we accepteren dat er ook een emotionele dimensie is.
(sinds kort ook smartengeld noodzakelijk, maatschappelijke opvatting was er erg aan toe)
• Niet financiële belangen zullen waarschijnlijk alleen maar in gewicht toenemen, brede
ontwikkeling.
Compensatie: meer dan geld alleen
• Onderzoek wijst steevast uit: motief voor claim niet alleen schadevergoeding, immateriële
behoeften spelen steeds een grote rol. Het ontvangen van schadevergoeding is ook een soort
erkenning, maar vaak ondergeschikt aan een hoger deel, je zoekt
, erkenning/rechtvaardigheid.
• Psychologisch onderzoek: normschending verstoort morele en emotionele evenwicht tussen
normschender en slachtoffer
• Slachtoffers ervaren morele en emotionele onrechtvaardigheid (beeldspraak: slachtoffer
staat door fout ook rood op zijn ‘emotionele bankrekening’)
Compensatie: meer dan geld alleen
• Tekort op emotionele bankrekening soms nog verergerd door ‘secundaire victimisatie’.
Probleem met procedure in de praktijk, procedure is zo belastend dat tekort op emotionele
bankrekening toeneemt. Idee dat mensen slachtoffer zijn en in een proces komen wat zo
frustrerend en belastend is dat ze voor de tweede keer slachtoffer worden. Het gaat vaak erg
mis in procedures, heel frustrerend, hun welzijn neemt hier ook echt door af.
• Compensatie op emotionele bankrekening onmisbaar voor optimaal herstel en beperking
van verdere schade, zeker bij letselschade. De manier waarop iemand omgaat met wat hem
is overkomen, heeft grote invloed op slachtoffer. Psycho-sociale factoren hebben veel
invloed op herstel.
• Afwikkelingsproces anno nu moet ook compensatie op emotionele bankrekening bevorderen
Tamara Relis, 2009
Vaak zijn juristen blind voor emoties, of minder wat mij kunnen. Daar is onderzoek naar gedaan door
Tamara Relis, context van medische fouten. Procedures van patiënten tegen artsen. Advocaten die
optreden voor dokters (verzekeraar dokter huurt advocaat in), zij denken dat het patiënten om geld
gaat, denken ze voor 90%. Antwoorden, opheldering over de toedracht 10%. Dat is het enige motief
dat zij zien.
Dan heeft ze ook gekeken naar de hospital lawyers. 67% geld.
En advocaten van patiënten zeggen 67% geld. Antwoorden 50%
Als je het cliënten zelf vraagt. Op 1. Erkennen van verantwoordelijkheid. 2. Never again, preventie. 3.
Antwoorden. Financiële belangen pas op het laatst genoemd.
2. Het belang van de niet-financiële behoeften van de slachtoffers van letselschade
Immateriële behoeften letselschadeslachtoffers
Onderzoek aan de VU. Interview met slachtoffers/nabestaanden letselschade.
Vaak wordt door mensen belang van erkenning genoemd. Specifiek door de wederpartij, of
buitenwereld en de eigen sociale omgeving of door het ontvangen van financiële compensatie.
