Hoofdstuk 1
1.1 leven met water
Door de klimaatverandering zullen er warmere en drogere zomers en zachtere nattere winters
komen. Er zullen in de hoeveelheid neerslag meer en grotere schommelingen plaatsvinden.
Neerslagregiem is de schommeling van de neerslag in een jaar. Grotere schommelingen in de
neerslag zorgen voor een onregelmatiger neerslagregiem.
Natuurgebieden en landbouwgronden krijgen in de zomer meer last van droogte door:
- De verwachte stijging van de gemiddelde zomertemperatuur zal de verdamping toenemen.
- In het droge zomerseizoen zal de neerslag afnemen. Dat betekent dat er minder water in de
bodem kan zakken om de grondwaterspiegel aan te vullen.
- De snelle waterafvoer (bv kanalisatie) wordt de grondwatervoorraad minder aangevuld en
en zal de grondwaterspiegel dalen.
Door de verstedelijking en daardoor de verstening van het oppervlak wordt de water snel afgevoerd
naar riolen en grachten zodat er minder regenwater in de grond zakt.
De overheid heeft de drietrapsstrategie bedacht zodat er nooit te veel water maar ook nooit te
weinig water is de ruimtes in de wijken. De drietrapsstrategie houdt 3 stappen in:
1. Vasthouden (retentie) = water blijt op de plaats waar het blijft. Het wordt vastgehouden in
de grond
2. Bergen = water wordt geborgen in meren, plassen of kanalen. De plekken zijn speciaal
opgericht om overtollig water op te vangen.
3. Afvoeren = het water wordt naar een ander gebied gebracht via rivieren en kanalen. Als niet
alle overtollige water kan worden afgevoerd, dan is er sprake van wateroverlast.
De overheid heeft de watertoets bedacht zodat er bij de aanleg van woonwijken, infrastructuur etc
rekening wordt gehouden met het water. In de watertoets wordt duidelijk beschreven wat de
gevolgen van die gebouw zijn voor de veiligheid, de wateroverlast, de waterkwaliteit en de
verdroging.
Een waterschap is een regionale overheidsinstantie die tot taak heeft om de waterhuishouding te
regelen. Waterschappen zijn verantwoordelijk voor het beheer, de bescherming en het onderhoud
van dijken en duiken. Ze zorgen ook voor de beheersing van het grondwaterpeil ne voor de
waterkwaliteit. Bij de beoordeling van de bouwplannen wordt gele top 2 criteria:
1. Er mag geen gebouw of infrastructuur worden neergezet op een plaats die nodig is voor de
uitvoering van de drietrapsstrategie.
2. Waterproblemen mogen nooit worden afgewenteld in ruimte of in tijd. Dat betekent dat de
nieuwbouw geen waterproblemen mag veroorzaken bij de buren maar het probleem mag
ook niet op een later tijdstip worden opgelost.
, 1.2 water: vriend of vijand?
Door de temperatuurstijging verandert het klimaat (klimaatverandering). De verschillen van
scenario's hangen af van de temperatuurstijging en verandering in de overheersende windrichting.
De grootste bijdrage van de zeespiegelstijging komt van het uitzetten van het warmere oceaanwater.
Het komt ook door afsmelten van ijs.
De combinatie van bodemdaling en (absolute) zeespiegelstijging veroorzaakt een relatieve
zeespiegelstijging.
De daling van de Nederlandse bodem heeft verschillende oorzaken:
Doordat er geen overstromingen meer zijn is er ook geen sedimentatie op de bodem en
alleen in de uiterwaarden.
Water wordt weggepompt in overal aanwezige polders onder grond. Hierdoor komen de
bodemdeeltjes dichter bij elkaar te liggen en zakt de bodem in (inklinking).
Veenoxidatie
Aardgaswinning
De regering stelde de deltacommissie in om overstromingen te voorkomen. Deze commissie
adviseerde om de dijken te verhogen en deltawerken aan te leggen aan het zuiden om te
beschermen tegen overstroming vanuit de zee. Na deze commissie as Nederland steeds gevoelig
voor overstromingen.
Door de zeespiegelstijging, de bodemdaling en het onregelmatiger neerslagregiem is de kans op een
overstroming groter geworden. Daaro heeft het kabinet de Tweede deltacommissie ingesteld. Deze
commissie heeft 3 doelen gesteld om de waterveiligheid van NL te garanderen:
1. hetzelfde beschermingsniveau te beiden aan iedere Nederlander die achter de dijk woont.
2. meer bescherming bieden op plaatsen waar sprake kan zijn van grote groepen slachtoffers of
grote economische schade (bv aan de randstad).
3. meer bescherming beiden po plaatsen waar uitval van vitale pg kwetsbare infrastructuur grote
landelijke gevolgen kan hebben.
Om dat te garanderen zijn er 58 dijkringen ingesteld en elk dijkringgebied wordt omgegeven door
waterkeringen. Vaak bestaan die uit dijken of duinen.
Bij het vaststellen van de veiligheidsnormen per dijkringgebied let men op de mogelijke schade bij
een overstroming in dat gebied. Men kijkt ook naar het zeeniveau, de oppervlakte van het gebied,
het aantal inwoners en de waarde van de investeringen.
Nederlanders zijn vaak niet bewust van de overstromingsrisico's en daarom heeft de Tweede Delta
commissie besloten dat het overstromingsrisicobeswustzijn groter moet worden. Daarnaast heeft de
2e Deltacommissie de regering geadviseerd om op het integrale waterbeleid te letten.