Samenvatting Aan Assurance
Verwante Opdrachten
Markus Verbeek Preahep - Juni 2020
,Les 1 - Fraude en ongebruikelijke transacties
Leerdoelen:
1. De kenmerken van fraude herkennen en benoemen.
2. De kenmerken van ongebruikelijke transacties herkennen en benoemen.
3. COS 240 toepassen op een fraude-casus.
4. De handelswijze van de accountant bij signalering van ongebruikelijke transacties
beschrijven.
5. De toepassing van COS 240 bij aan assurance verwante opdrachten verklaren op basis van
de VGBA.
Kenmerken fraude herkennen en benoemen
Fraude is te kenmerken door drie elementen; er moet sprake zijn van
1. Opzet;
2. Misleiding; en
3. Wederrechtelijk voordeel
Er wordt in de NV COS 240 niet gesproken over een definitie van fraude. Ook stellen zij dat er
geen fraude is, er is alleen vermoeden van indien de drie elementen worden aangetikt. Fraude kan
bestaan uit directie fraude en werknemers fraude.
Kenmerken van ongebruikelijke transacties herkennen en benoemen
Een ongebruikelijke transactie is de aanleiding om te veronderstellen dat de transactie verband
kan houden met witwassen of de financiering van terrorisme. Deze transacties moeten worden
gemeld bij de FIU (Financiële inlichtingen eenheid). Die beoordelen vervolgens of deze transactie
verdacht is. Zo ja, worden ze doorgebeld naar opsporingsinstanties of veiligheidsdiensten.
Indicatoren van een ongebruikelijke transactie (art. 15 WWFT) zijn onder te verdelen in objectieve
en subjectieve indicatoren. Is een objectieve indicator van toepassing op de transactie, dan moet
deze gemeld worden. Er is dan geen ruimte voor een eigen beoordeling van de transactie. Bij een
subjectieve indicator wordt alleen gemeld als de ontdekker (zijnde accountant) dit zo beoordeeld.
De objectieve indicator is een transactie van € 10.000 of meer betaald aan of door tussenkomst
van de instelling in contanten, met cheques aan toonder of soortgelijke betaalmiddelen. Het gaat
hierbij alleen om een contante betaling of contante storting op een rekening. Indien het geld wordt
gestort bij een financiële of juridische dienstverlener of handelaar is er niet per direct een
objectieve meldplicht.
De subjectieve indicator is een transactie waarbij de meldingsplichtige aanleiding heeft om te
veronderstellen dat ze verband kunnen houden met witwassen of financiering van terrorisme. Het
gaat hierbij vaak om complexe of ongewoon grote transacties en alle ongebruikelijke
transactiepatronen zonder een duidelijk economisch of merkbaar rechtmatig doel. Bij het
beoordelen hiervan wordt gekeken naar:
a) Type cliënt;
b) Soort dienstverlening dat normaal wordt gevraagd door een dergelijke cliënt;
c) Soort dienstverlening dat in dat geval gevraagd wordt;
d) Of er een logische verklaring zou kunnen zijn voor de op het eerste gezicht ongebruikelijke
transactie; en
e) Deze logische verklaring aannemelijk en verifieerbaar is.
Omdat melden een wettelijke verplichting is, wordt de accountant ontheven van zijn
geheimhoudingsplicht zoals opgenomen in de VGBA.
COS 240 toepassen op een fraudecasus
Duidelijk moet zijn dat de NV Cos 240 enkel van toepassing is op wettelijke controles en niet op
aan assurance verwante opdrachten. Wel betreft het een goede richtlijn voor de stappen die je
moet maken als je vermoeden van fraude hebt bij een aan assurance verwante opdracht. De drie
hoofdlijnen van de NV COS 240 zijn:
, 1) Het behandelen van de term fraude. Wat is het? Fraude is een opzettelijke handeling waarbij
gebruik wordt gemaakt van misleiding teneinde een onrechtmatig of onwettig voordeel te
verkrijgen.
2) Frauderisicofactoren (bijlage 1 van NV COS 240) zijn gebeurtenissen of omstandigheden die
wijzen op 1) een stimulans of druk om fraude te plegen of die 2) een gelegenheid scheppen
om te frauderen. Een derde element is tevens de mogelijkheid hebben om de daad te
rationaliseren of onder (bedrijfs)cultuur te kunnen verantwoorden. Dit vormt de zogenaamde
fraudedriehoek.
3) Er is sprake van directie- en werknemersfraude. De accountant heeft op dit gebied drie
doelstellingen:
1) Het identificeren en inschatten van risico’s op afwijkingen van materieel belang als gevolg
van fraude;
2) Het verzamelen van voldoende en geschikte controle informatie over hoe in wordt
gespeeld op dit soort risico’s
3) Het gepast inspelen op geïdentificeerde risico’s op fraude of vermoeden van fraude.
In bijlage 1 van de NV COS 240 staan frauderisicofactoren benoemd, in bijlage 2 voorbeelden van
mogelijke controlewerkzaamheden om in te spelen op de ingeschatte risico’s op een afwijking van
materieel belang die het gevolg is van fraude en in bijlage 3 voorbeelden van omstandigheden die
wijzen op de mogelijkheid van fraude.
De handelswijze van de accountant bij signalering van ongebruikelijke transacties beschrijven
Er kan bij dit doel sprake zijn van ongebruikelijke transacties van onder de € 10.000 of boven de €
10.000.
Onder de 10.000 euro
1. Navraag doen bij het management (inzicht verkrijgen en bespreken)
2. Nagaan of de transactie verklaard kan worden in het beeld van de normale bedrijfsvoering
1. Ja —> maatregelen treffen om het risico van fraude terug te nemen. Dit kunnen
repressieve of prospectieve maatregelen zijn
2. Nee —> Melding doen bij de FIU en opdracht teruggeven omdat de integriteit van de klant
niet meer gewaarborgd kan worden.
Boven de 10.000 euro
1. Melding doen bij de FIU zonder dat inlichting van de klant. Doe je dit wel dan is dit strafbaar.
2. Er kan bepaald worden of de opdracht teruggegeven wordt. Aangezien je de transactie moet
melden zonder navraag te doen of de klant in te lichten, zal je op korte termijn nooit weten of
de melding verdacht is ja of nee.
Zie ook NV COS 240 art. 29 en verder
Zodra gemeld is wordt de melding gecontroleerd door de FIU.
De toepassing van NV COS 240 bij aan assurance verwante opdrachten verklaren op basis van de
VGBA.
De VGBA speelt vanzelfsprekend een grote rol bij alles wat een accountant doet. Zo ook bij fraude
en ongebruikelijke transacties. Bij deze twee elementen spelen vooral de beginselen integriteit en
objectiviteit een rol. Tevens is er iets veranderd in de VGBA: er moet nu verplicht collegiaal overleg
plaatsvinden.
Bij het tegenkomen van een conflict met een van de fundamentele beginselen kan het zeven
stappenplan worden toegepast:
1. Beschrijven van de situatie (er is fraude of een ongebruikelijke transactie geconstateerd door
jou)
2. Welke fundamentele beginselen zijn er in het geding?
3. Welke bedreiging komt hierbij?
4. Is dit van te verwaarlozen betekenis?
5. Zijn er waarborgen te treffen?
6. Zijn die waarborgen voldoende t.o.v. een objectieve derde?
Verwante Opdrachten
Markus Verbeek Preahep - Juni 2020
,Les 1 - Fraude en ongebruikelijke transacties
Leerdoelen:
1. De kenmerken van fraude herkennen en benoemen.
2. De kenmerken van ongebruikelijke transacties herkennen en benoemen.
3. COS 240 toepassen op een fraude-casus.
4. De handelswijze van de accountant bij signalering van ongebruikelijke transacties
beschrijven.
5. De toepassing van COS 240 bij aan assurance verwante opdrachten verklaren op basis van
de VGBA.
Kenmerken fraude herkennen en benoemen
Fraude is te kenmerken door drie elementen; er moet sprake zijn van
1. Opzet;
2. Misleiding; en
3. Wederrechtelijk voordeel
Er wordt in de NV COS 240 niet gesproken over een definitie van fraude. Ook stellen zij dat er
geen fraude is, er is alleen vermoeden van indien de drie elementen worden aangetikt. Fraude kan
bestaan uit directie fraude en werknemers fraude.
Kenmerken van ongebruikelijke transacties herkennen en benoemen
Een ongebruikelijke transactie is de aanleiding om te veronderstellen dat de transactie verband
kan houden met witwassen of de financiering van terrorisme. Deze transacties moeten worden
gemeld bij de FIU (Financiële inlichtingen eenheid). Die beoordelen vervolgens of deze transactie
verdacht is. Zo ja, worden ze doorgebeld naar opsporingsinstanties of veiligheidsdiensten.
Indicatoren van een ongebruikelijke transactie (art. 15 WWFT) zijn onder te verdelen in objectieve
en subjectieve indicatoren. Is een objectieve indicator van toepassing op de transactie, dan moet
deze gemeld worden. Er is dan geen ruimte voor een eigen beoordeling van de transactie. Bij een
subjectieve indicator wordt alleen gemeld als de ontdekker (zijnde accountant) dit zo beoordeeld.
De objectieve indicator is een transactie van € 10.000 of meer betaald aan of door tussenkomst
van de instelling in contanten, met cheques aan toonder of soortgelijke betaalmiddelen. Het gaat
hierbij alleen om een contante betaling of contante storting op een rekening. Indien het geld wordt
gestort bij een financiële of juridische dienstverlener of handelaar is er niet per direct een
objectieve meldplicht.
De subjectieve indicator is een transactie waarbij de meldingsplichtige aanleiding heeft om te
veronderstellen dat ze verband kunnen houden met witwassen of financiering van terrorisme. Het
gaat hierbij vaak om complexe of ongewoon grote transacties en alle ongebruikelijke
transactiepatronen zonder een duidelijk economisch of merkbaar rechtmatig doel. Bij het
beoordelen hiervan wordt gekeken naar:
a) Type cliënt;
b) Soort dienstverlening dat normaal wordt gevraagd door een dergelijke cliënt;
c) Soort dienstverlening dat in dat geval gevraagd wordt;
d) Of er een logische verklaring zou kunnen zijn voor de op het eerste gezicht ongebruikelijke
transactie; en
e) Deze logische verklaring aannemelijk en verifieerbaar is.
Omdat melden een wettelijke verplichting is, wordt de accountant ontheven van zijn
geheimhoudingsplicht zoals opgenomen in de VGBA.
COS 240 toepassen op een fraudecasus
Duidelijk moet zijn dat de NV Cos 240 enkel van toepassing is op wettelijke controles en niet op
aan assurance verwante opdrachten. Wel betreft het een goede richtlijn voor de stappen die je
moet maken als je vermoeden van fraude hebt bij een aan assurance verwante opdracht. De drie
hoofdlijnen van de NV COS 240 zijn:
, 1) Het behandelen van de term fraude. Wat is het? Fraude is een opzettelijke handeling waarbij
gebruik wordt gemaakt van misleiding teneinde een onrechtmatig of onwettig voordeel te
verkrijgen.
2) Frauderisicofactoren (bijlage 1 van NV COS 240) zijn gebeurtenissen of omstandigheden die
wijzen op 1) een stimulans of druk om fraude te plegen of die 2) een gelegenheid scheppen
om te frauderen. Een derde element is tevens de mogelijkheid hebben om de daad te
rationaliseren of onder (bedrijfs)cultuur te kunnen verantwoorden. Dit vormt de zogenaamde
fraudedriehoek.
3) Er is sprake van directie- en werknemersfraude. De accountant heeft op dit gebied drie
doelstellingen:
1) Het identificeren en inschatten van risico’s op afwijkingen van materieel belang als gevolg
van fraude;
2) Het verzamelen van voldoende en geschikte controle informatie over hoe in wordt
gespeeld op dit soort risico’s
3) Het gepast inspelen op geïdentificeerde risico’s op fraude of vermoeden van fraude.
In bijlage 1 van de NV COS 240 staan frauderisicofactoren benoemd, in bijlage 2 voorbeelden van
mogelijke controlewerkzaamheden om in te spelen op de ingeschatte risico’s op een afwijking van
materieel belang die het gevolg is van fraude en in bijlage 3 voorbeelden van omstandigheden die
wijzen op de mogelijkheid van fraude.
De handelswijze van de accountant bij signalering van ongebruikelijke transacties beschrijven
Er kan bij dit doel sprake zijn van ongebruikelijke transacties van onder de € 10.000 of boven de €
10.000.
Onder de 10.000 euro
1. Navraag doen bij het management (inzicht verkrijgen en bespreken)
2. Nagaan of de transactie verklaard kan worden in het beeld van de normale bedrijfsvoering
1. Ja —> maatregelen treffen om het risico van fraude terug te nemen. Dit kunnen
repressieve of prospectieve maatregelen zijn
2. Nee —> Melding doen bij de FIU en opdracht teruggeven omdat de integriteit van de klant
niet meer gewaarborgd kan worden.
Boven de 10.000 euro
1. Melding doen bij de FIU zonder dat inlichting van de klant. Doe je dit wel dan is dit strafbaar.
2. Er kan bepaald worden of de opdracht teruggegeven wordt. Aangezien je de transactie moet
melden zonder navraag te doen of de klant in te lichten, zal je op korte termijn nooit weten of
de melding verdacht is ja of nee.
Zie ook NV COS 240 art. 29 en verder
Zodra gemeld is wordt de melding gecontroleerd door de FIU.
De toepassing van NV COS 240 bij aan assurance verwante opdrachten verklaren op basis van de
VGBA.
De VGBA speelt vanzelfsprekend een grote rol bij alles wat een accountant doet. Zo ook bij fraude
en ongebruikelijke transacties. Bij deze twee elementen spelen vooral de beginselen integriteit en
objectiviteit een rol. Tevens is er iets veranderd in de VGBA: er moet nu verplicht collegiaal overleg
plaatsvinden.
Bij het tegenkomen van een conflict met een van de fundamentele beginselen kan het zeven
stappenplan worden toegepast:
1. Beschrijven van de situatie (er is fraude of een ongebruikelijke transactie geconstateerd door
jou)
2. Welke fundamentele beginselen zijn er in het geding?
3. Welke bedreiging komt hierbij?
4. Is dit van te verwaarlozen betekenis?
5. Zijn er waarborgen te treffen?
6. Zijn die waarborgen voldoende t.o.v. een objectieve derde?
