AARDRIJKSKUNDE H2 EXOGENE EN ENDOGENE PROCESSEN
2.1 OPBOUW VAN DE AARDE EN PLATENTOCTONIEK
Endogene krachten krachten vanuit binnen de aarde, zoals aardbevingen of vulkanisme
Exogene krachten krachten die van buitenaf het uiterlijk van de aarde veranderen, zoals verwering
of erosie
Van kern tot korst
o Aardkern in het midden
- Heel warm (5000 graden C)
- Bestaat vooral uit nikkel en ijzer
Binnenkern is vast en buitenkern is “vloeibaar”
- Zorgt voor gedeeltelijk smelten van de aardmantel
o Aardmantel tussen de kern en de korst
- Deel waarop de aardkorst drijft
- Taai en vloeibaar
o Aardkorst buitenste laag
- Continentale korst
- Oceanische korst
Lithosfeer aardkorst en bovenste laag van de mantel
Oceanische plaat
o 8km dik
o Bestaat uit basalt (zwaar) stollingsgesteente
o 2/3 van de aardkorst
Continentale plaat
o 40 tot 80km dik
o Bestaat uit graniet (licht) dieptegesteente
Aardplaten delen van de aardkorst die als geheel bewegen ten opzichte van andere platen ze
passen als een puzzel in elkaar
Verschillende plaatbewegingen
o Convergente plaatbeweging = plaatgrens waarbij aardplaten naar elkaar toe bewegen
- Als twee continentale platen tegen elkaar bewegen krijg je een plooiingsgebergte
- Als twee oceanische platen tegen elkaar bewegen duikt de zwaardere (oudere) onder de
jonger er vindt dan subductie plaats
- Als een oceanische en een continentale plaat tegen elkaar bewegen duikt de oceanische
onder de continentale plaat er vindt dan subductie plaats
o Divergente plaatbeweging = plaatgrens waarbij aardplaten van elkaar af bewegen
- Op deze plekken zien we vulkanisme en eiland vormingen
- Midoceanische rug
o Transforme plaatbeweging = plaatgrens waarbij platen langs elkaar bewegen
- Er kunnen breuken of scheuren in de aardplaten ontstaan, er zijn hier veel aardbevingen
Midoceanische rug onderwatergebergte op de oceaanbodem, ontstaan doordat oceanische platen uit
elkaar drijven
, Belangrijke motoren voor plaatbeweging
o Slab pull wanneer een aardplaat de mantel ingaat trekt hij de rest mee
o Ridge push bij het ontstaan van aardplaten worden de platen een stukje over de rand geduwd
Subductie
subductie = de zwaardere plaat duikt onder de
andere. (8% smelt)
Gevolgen
o Ontstaan gebergte
o Ontstaan stratovulkaan
o Ontstaan zware aardbevingen
o Ontstaan diepzeetrog
Hoe weten we dat aardplaten bewegen door Alfred Wegener
o Op verschillende continenten komen dezelfde plantensoorten, dieren en fossielen voor
o Continenten passen als puzzel stukken in elkaar
2.2 VULKANISME EN AARDBEVINGEN
Vulkanisme
Hoe ontstaan vulkanen
o Divergente plaatgrens
o Subductie
o Midden op een plaat hotspot
Hotspot plekken op aarde waar in de aardmantel pluimen van zeer heet magma opstijgen
Bij een hotspot is de aardkorst zwak, deze breekt waardoor er lava naar buiten kan stromen. Er
ontstaan dan vulkanische eilanden. de aardplaat verschuift langzaam over de hotspot er ontstaan
dan een eilandenrij.
2.1 OPBOUW VAN DE AARDE EN PLATENTOCTONIEK
Endogene krachten krachten vanuit binnen de aarde, zoals aardbevingen of vulkanisme
Exogene krachten krachten die van buitenaf het uiterlijk van de aarde veranderen, zoals verwering
of erosie
Van kern tot korst
o Aardkern in het midden
- Heel warm (5000 graden C)
- Bestaat vooral uit nikkel en ijzer
Binnenkern is vast en buitenkern is “vloeibaar”
- Zorgt voor gedeeltelijk smelten van de aardmantel
o Aardmantel tussen de kern en de korst
- Deel waarop de aardkorst drijft
- Taai en vloeibaar
o Aardkorst buitenste laag
- Continentale korst
- Oceanische korst
Lithosfeer aardkorst en bovenste laag van de mantel
Oceanische plaat
o 8km dik
o Bestaat uit basalt (zwaar) stollingsgesteente
o 2/3 van de aardkorst
Continentale plaat
o 40 tot 80km dik
o Bestaat uit graniet (licht) dieptegesteente
Aardplaten delen van de aardkorst die als geheel bewegen ten opzichte van andere platen ze
passen als een puzzel in elkaar
Verschillende plaatbewegingen
o Convergente plaatbeweging = plaatgrens waarbij aardplaten naar elkaar toe bewegen
- Als twee continentale platen tegen elkaar bewegen krijg je een plooiingsgebergte
- Als twee oceanische platen tegen elkaar bewegen duikt de zwaardere (oudere) onder de
jonger er vindt dan subductie plaats
- Als een oceanische en een continentale plaat tegen elkaar bewegen duikt de oceanische
onder de continentale plaat er vindt dan subductie plaats
o Divergente plaatbeweging = plaatgrens waarbij aardplaten van elkaar af bewegen
- Op deze plekken zien we vulkanisme en eiland vormingen
- Midoceanische rug
o Transforme plaatbeweging = plaatgrens waarbij platen langs elkaar bewegen
- Er kunnen breuken of scheuren in de aardplaten ontstaan, er zijn hier veel aardbevingen
Midoceanische rug onderwatergebergte op de oceaanbodem, ontstaan doordat oceanische platen uit
elkaar drijven
, Belangrijke motoren voor plaatbeweging
o Slab pull wanneer een aardplaat de mantel ingaat trekt hij de rest mee
o Ridge push bij het ontstaan van aardplaten worden de platen een stukje over de rand geduwd
Subductie
subductie = de zwaardere plaat duikt onder de
andere. (8% smelt)
Gevolgen
o Ontstaan gebergte
o Ontstaan stratovulkaan
o Ontstaan zware aardbevingen
o Ontstaan diepzeetrog
Hoe weten we dat aardplaten bewegen door Alfred Wegener
o Op verschillende continenten komen dezelfde plantensoorten, dieren en fossielen voor
o Continenten passen als puzzel stukken in elkaar
2.2 VULKANISME EN AARDBEVINGEN
Vulkanisme
Hoe ontstaan vulkanen
o Divergente plaatgrens
o Subductie
o Midden op een plaat hotspot
Hotspot plekken op aarde waar in de aardmantel pluimen van zeer heet magma opstijgen
Bij een hotspot is de aardkorst zwak, deze breekt waardoor er lava naar buiten kan stromen. Er
ontstaan dan vulkanische eilanden. de aardplaat verschuift langzaam over de hotspot er ontstaan
dan een eilandenrij.
