Samenvatting - Inleiding Bestuursrecht ()

Week 1
Video - wat is bestuursrecht?

Gaat over verhouding overheid burger en overheid bedrijf
Kern bestuursrecht
 Overheid kan eenzijdig de rechtspositie van burgers vaststellen, kan je
iets verbieden of toestaan
 De overheid voert macht uit
– Hoe wordt die begrensd?
– Aan welke rechtsnormen moet de overheid zich houden?
– En welke rechtsbescherming staat tegen overheidshandelen
open?
Is heel relevant voor de samenleving

Algemene Wet Bestuursrecht = staan hele algemene regels in, uniforme
regels
Bijzonder Bestuursrecht = gaat over een specifiek deel van de relatie
tussen overheid en burger:
 Omgevingsrecht
 Vreemdelingenrecht
 Sociale zekerheid
 Gezondheidsrecht
 Onderwijsrecht
 Mededingsrecht

Functies van het bestuursrecht
'bestuursrecht is recht van, voor en tegen het bestuur'
 Van: instrumentele functie, aan bestuur bepaalde bevoegdheden
(instrumenten) opgelegd, moet democratisch gedaan worden, het
creëert de bevoegdheden
 Voor: normerende functie, wetgeving bevat namelijk ook normen
waar het bestuur zich aan moet houden, gelijkheidsbeginsel, macht
wordt begrenst
 Tegen: waarborgfunctie, rechtsbescherming, grenzen gesteld

Ontstaansgeschiedenis AWB
 Bestuursrecht vooral bijzonder bestuursrecht
 Gebeurde vanaf 1994 in allerlei tranches (fases)
Doelen AWB:
 Bevorderen eenheid
 Systematiseren en vereenvoudigen
 Codificeren van jurisprudentie
 Regelen van algemene onderwerpen die niet goed passen bij
bijzondere regelgeving

Verschillende soorten regels AWB
1. Dwingend recht = afwijking van de AWB in beginsel niet mogelijk,
zitten allerlei normen in die erg belangrijk zijn, soms in een

, bijzondere wet wel een mogelijkheid tot uitwijking, kan soms als het
door de Staten-Generaal besproken wordt, democratisch
2. Regelend recht = AWB bevat de hoofdregel maar staat afwijking
uitdrukkelijk toe,
3. Aanvullend recht = bijzondere wet bevat hoofdregel maar wanneer
daarin niets staat, geldt AWB, soort vangnet
4. Facultatief recht = de bijzondere wetgever kan een bepaling uit de
AWB van toepassing verklaren

Video - de drie B's: belanghebbende introductie

Art. 8:1 AWB: alleen een belanghebbende kan tegen een besluit beroep
instellen bij bestuursrechter
Evenredigheidsbeginsel (art. 3:4 AWB), horen (art 7:2 AWB)

Je hebt altijd belanghebbende van alle soorten en maten
De AWB moest een keuze maken wie tegen een besluit op mag komen?
 Iedereen mag opkomen tegen een besluit ook al raakt dat besluit de
betrokkenen in geheel niet = actio popularis
– Voordeel: kan bestuursrechter allerlei verschillende meningen
horen en toetsen aan de rechtvaardigheid
– Nadeel: zou wel het proces erg lang maken voor je gehoord kan
worden door een rechter
 Alleen geadresseerden (naam van de gene boven het besluiten) van
een besluit mogen daarentegen opkomen
– Voordeel: je kan voor jezelf opkomen
– Nadeel: bij bijvoorbeeld omgevingsrecht, gaat het vaak om meer
mensen die ergens een nadeel van kunnen ondervinden en die er
dan dus niks van mogen zeggen
 Iedereen met een 'feitelijk' belang bij een besluit = de
belanghebbende = je moet geraakt worden door een besluit dat
genomen is > dit is de tussenweg tussen de bovenste twee

Derde-belanghebbende
Bij een procedure bij de bestuursrechter kunnen meerdere partijen
betrokken zijn, zoals omwonende of concurrenten, zij zijn dan de eisers als
ze het niet eens zijn met dat er bijv. een nieuwe supermarkt komt
 Supermarkt is vergunningshouder (= geadresseerde van het besluit),
blij met vergunningsverlening = derde-belanghebbende
 Verweerder = bestuursorgaan dat het besluit genomen heeft
Art. 1:2 AWB gaat hierover

Video - de drie B's: belanghebbende (art. 1:2 lid 1 AWB)

Art. 1:2 lid 1 AWB: Onder belanghebbende wordt verstaan: degene wiens
belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken.
Degene:
 Natuurlijk persoon
 Rechtspersoon

,  Andere entiteiten > rechtspersoon in oprichting of informele
wijkverenigingen, mits:
– Er een ledenbestand is
– Het om een organisatorisch verband moet gaan dat is opgericht
voor een bepaald doel, zodat sprake moet zijn van regelmatige
ledenvergaderingen, een bestuur en een samenwerking die op
enige continuïteit is gericht
– De organisatie als een eenheid dient deel te nemen aan het
rechtsverkeer
Wiens belang rechtstreeks
 De geadresseerde van een besluit is altijd belanghebbenden
 Maar voor anderen is dat soms minder duidelijk, bijv. omwonenden:
– Zij moeten een feitelijk belang hebben maar wat is dat dan?
Woont de buurman niet te ver
– Voldoen aan OPERA-criterium, moeten aan alle 5 voldaan
worden

OPERA-criterium:
1. opkomen voor zijn eigen belang. En dus niet voor andermans belang,
dat mag alleen met een machtiging.

2. een persoonlijk belang hebben. Dat is een bijzonder belang waarmee hij
zich onderscheidt van willekeurige andere burgers. Moet zich in voldoende
maten onderscheiden van andere personen die ook gevolgen zouden
kunnen ondervinden, onderscheiden van de massa. Gebeurt vaak in
omgevingsrecht
 AAJ Mestbassin Mechelen: agrarisch bedrijf heeft al jaren lang
zwembad vol met mest, dat ruik je, omwonende hebben gezegd dat
het illegaal is door de grootte en wouden dat het mestbassin zou
verdwijnen. Deze omwonende woonde erg ver weg, 600m is te ver,
iedereen buiten de 250m zien wij niet meer als belanghebbende.
Deze 250m is jarenlang als maatstaaf gebruikt.
 Raad van State: je moet meer inhoudelijk kijken. Degene die
rechtstreeks feitelijke gevolgen ondervindt van een activiteit die het
besluit toestaat, in beginsel belanghebbende is bij dat besluit. Je
moet het dus wel ervaren
 Zit een ondergrens aan: gevolgen van enige betekenis, gevolgen
van enige betekenis ontbreken indien de gevolgen wel vast te
stellen, maar de gevolgen van de activiteit voor de woon-, leef-, of
bedrijfssituatie van betrokkene dermate gering zijn dat een
persoonlijk belang bij het besluit ontbreekt
 Daarbij wordt acht geslagen op de factoren afstand, zicht,
planologische uitstraling van en milieugevolgen van de activiteit die
het besluit toestaat, waarbij die factoren zo nodig in onderlinge
samenhang worden bezien. Ook aard, intensiteit en frequentie van
de feitelijke gevolgen kunnen van belang zijn

 Je kan het ook hebben over concurrenten: AAJ minicamping 'de
heksenketel', als er een concurrent komt in de buurt van jouw bedrijf

, kan je angst hebben dat je failliet gaat en dan is de vraag of je
belanghebbende bent
 AAJ minicamping 'de heksenketel': AGRAforce zei dat zijn concurrent
speelautomaten op de verkeerde plek was gebouwd, in de hoop dat
hij dan kan zeggen dat hij daardoor schade gaat leiden en dus nu
moeten die speeltoestellen afgebroken worden
 Raad van State: niet bij elke afstand zal je schade ondervinden van
het krijgen van een concurrent
 Wanneer is een concurrent belanghebbende? Verstoort het besluit
de concurrentieverhoudingen?
a. Is de ondernemer werkzaam (a) in het zelfde marksegment
(dezelfde producten, doelgroep) en (b) binnen hetzelfde
verzorgingsgebied (kan afhangen van wat je verkoopt); en
b. Ondervindt de ondernemer gevolgen van het besluit, gelet op
de aard van het besluit? Is het wel relevant?
 Heeft de concurrerende partij echt schade ondervonden van
plaatsen van de glijbaan op een illegale plek?
 Raad van State: nee, als het over iets anders zou gaan zoals
campeerplekken is dat een ander verhaal


3. een objectief bepaalbaar belang hebben. Je moet het belang dus
kunnen meten. Zoals financiële belangen als immateriële belangen
(prettige leefomgeving, geurhinder etc.), kan allebei gemeten worden
 Mag niet slechts in de subjectieve belevingswereld van iemand
bestaan

4. een actueel belang hebben. Het mag dus niet gaan om een onzeker
belang dat in de toekomst ligt.

5. een belang hebben dat rechtstreeks wordt geraakt door de gevolgen
van het besluit. Mag niet gaan om een afgeleid belang: het belang wordt
dan niet direct maar indirect geraakt, zoals bij contractuele relatie, het is
echter niet altijd zo dat als een contractuele relatie leidt tot afgeleid
belang, namelijk:
 Heeft de derde los van de contractuele relatie een zelfstandig eigen
belang om tegen het besluit te zijn?
 Loopt het belang van de derde niet-parallel (is het tegengesteld aan)
het belang van de ander?
 Wordt de derde geraakt in een fundamenteel verdragsrecht
(grondrecht)?

Video - de drie B's: belanghebbende (art. 1:2 lid 2 AWB)

Art. 1:2 lid 2 AWB: Ten aanzien van bestuursorganen worden de hun
toevertrouwde belangen als hun belangen beschouwd.
 Soms heb je dat twee bestuursorganen tegen elkaar gaan
procederen

Video - de drie B's: belanghebbende (art. 1:2 lid 3 AWB)