,Inhoud
Ademhalingsstelsel.................................................................................................................................3
Anatomie & fysiologie........................................................................................................................3
H9.......................................................................................................................................................3
Klinische pathologie..........................................................................................................................11
H7.....................................................................................................................................................11
Farmacologie....................................................................................................................................16
H9.3..................................................................................................................................................16
Spijsverteringsstelsel............................................................................................................................17
Anatomie en fysiologie.....................................................................................................................18
H7.....................................................................................................................................................18
Klinische pathologie..........................................................................................................................26
H13...................................................................................................................................................26
Farmacologie H7.3 t/m 7.3.6............................................................................................................31
Nieren en urinewegen..........................................................................................................................33
Anatomie en fysiologie.....................................................................................................................33
H8.....................................................................................................................................................33
Klinische pathologie..........................................................................................................................35
H14...................................................................................................................................................35
Endocrinologie......................................................................................................................................41
Anatomie en fysiologie.....................................................................................................................41
H11...................................................................................................................................................41
Klinische pathologie.........................................................................................................................46
H16...................................................................................................................................................46
Farmacologie....................................................................................................................................51
H10.1................................................................................................................................................51
Vegetatief zenuwstelsel........................................................................................................................53
Anatomie en fysiologie.....................................................................................................................53
H12.1/2/3/4.1/12.11........................................................................................................................53
Klinische pathologie..............................................................................................................................55
203 t/m 206 en 255 t/m 258............................................................................................................55
Glucosehuishouding alles.....................................................................................................................57
2
,Ademhalingsstelsel
Anatomie & fysiologie
H9
Lichaamscellen hebben een intensieve stofwisseling, waarvoor veel energie nodig is. Deze energie
wordt voornamelijk gehaald uit aerobe dissimilatie (celademhaling). Hierbij wordt zuurstof verbruikt
om glucose af te breken, waarna de chemische energie vrijkomt.
Aerobe dissimilatie verlangt naar een constante aanvoer van zuurstof.
De longen vormen de overgang van inwendig en uitwendig milieu.
De luchtwegen vormen een verbindingsweg tussen de buitenwereld en het longweefsel. Via de
luchtwegen wordt lucht met zuurstof naar het longweefsel getransporteerd.
-> de inhoud van de luchtwegen behoort tot het uitwendige milieu
Luchtwegen:
1. Neusholte
2. Mondholte
3. Keelholte
4. Strottenhoofd
5. Luchtpijp
6. Bronchiën
7. Longblaasjes
Neusholte
De meeste lucht die ingeademd wordt, gaat via de neus. De neus maakt deel uit van het aangezicht.
De neusrug bestaat bovenaan uit twee neusbeenderen. Deze gaan over in elastisch kraakbeen
(krachtig kraakbeen type).
Achter de neus zit de neusholte en wordt begrenst door botten:
Aan de bovenkant zijn dat: os sphenoidale (sfenoïd), os ethmoidale (etmoïd) (heeft een
groot aantal gaatjes waar zenuwvezels van de reukzenuw doorheen lopen), os frontale
(voorhoofdsbeen) en os nasale (neusbeen)
De laterale wanden van de neusholte bestaan uit delen van de maxilla (bovenkaak) en
uitlopers van het os ethmoidale. Ze hebben drie of vier uitstekende botranden, conchae
(neusschelpen) genoemd. Door deze botranden ontstaan er neusgangen. De onderste
neusgang is het wijdst, omdat deze gevormd wordt door uitlopers van de maxilla. Bij
neusademhaling stroomt het lucht hier voor het merendeel langs. De andere conchae,
gevormd door uitlopers van het os ethmoidale, zijn kleiner.
3
, De neusholte wordt in tweeën verdeeld door het medio-sagittaal verlopende septum nasi
(neustussenschot). Het achterste deel hiervan bestaat uit bot (os nasale) en het voorste deel
uit elastisch kraakbeen
De neusholte is bekleed met slijmvlies: eenlagig trilhaarepitheel met veel sereuze kliertjes en
slijmcellen.
Onder het epitheel zit een dicht capillairnetwerk.
Boven in de neusholte zit het reukepitheel. Bestaat uit: epitheelcellen met daartussen veel sensoren
die gevoelig zijn voor geurprikkels.
De sinus paranasales (neusbijholten) zijn holten in de aangrenzende schedelbeenderen die eigenlijk
geen deel uitmaken van de neusholte.
-> ze staan vaak via kleine openingen wel verbonden met de neusholte en zijn ook met
trilhaarepitheel bekleed.
De sinus paranasales zijn: sinus maxillaris, sinus sphenoidalis, sinus ethmoidales en sinus frontales.
-> respectievelijk gelegen in de maxilla, os sphenoidale enz.
Tijdens de neusademhaling komt de lucht intensief in contact met slijmvlies van de neusholte. De
conchae zijn hierbij functioneel. Zij vergroten het binnen oppervlak van de neusholte aanzienlijk en
doordat ze de doorgangen vernauwen, veroorzaken ze een werveling van de luchtstroom. Inademen
door de neus heeft vier functies:
1. Zuivering van de lucht: neusharen bij de ingang kunnen de neusholte beschermen tegen
grote deeltjes zand en stof. De trilharen vangen ook veel van de verontreinigingen op. In een
stoffige omgeving kan het trilhaarepitheel worden geprikkeld om meer slijm aan te maken.
Door de trilharen wordt het slijm met stof vanuit de neusholte naar de neus-keelholte
voortbewogen, twee derde hiervan slik je door, de rest gaat via snuiten het lichaam uit.
2. Verwarming van lucht: het oppervlakkig gelegen capillairnetwerk in de neusholte draagt de
warmte van het bloed over aan de ingeademde lucht. Door deze snelle warmteoverdracht
wordt verhinderd dat het longweefsel te veel afkoelt.
3. Bevochtiging van lucht: dit gaat uitdroging van het longweefsel tegen. Longweefsel moet
vochtig zijn om optimale gaswisseling mogelijk te maken. Gaswisseling kan alleen in een
vochtig milieu.
4. Keuring van lucht: het reukepitheel bovenin de neus geeft info over de kwaliteit van de
ingeademde lucht. De functie hiervan is beschermen, maar ook genieten.
Mondholte
Inademen via de neus is niet altijd mogelijk.
-> stevige inspanning, hijgen, verstopte neus of hoesten
Nadeel mond inademing: verminderde zuivering van de ingeademde lucht.
Klankvorming is een belangrijke functie van de mondholte. Klankvorming gebeurt voornamelijk bij de
uitademing. De uitgeademde lucht stroomt langs de stembanden, waardoor die in trilling worden
4
Ademhalingsstelsel.................................................................................................................................3
Anatomie & fysiologie........................................................................................................................3
H9.......................................................................................................................................................3
Klinische pathologie..........................................................................................................................11
H7.....................................................................................................................................................11
Farmacologie....................................................................................................................................16
H9.3..................................................................................................................................................16
Spijsverteringsstelsel............................................................................................................................17
Anatomie en fysiologie.....................................................................................................................18
H7.....................................................................................................................................................18
Klinische pathologie..........................................................................................................................26
H13...................................................................................................................................................26
Farmacologie H7.3 t/m 7.3.6............................................................................................................31
Nieren en urinewegen..........................................................................................................................33
Anatomie en fysiologie.....................................................................................................................33
H8.....................................................................................................................................................33
Klinische pathologie..........................................................................................................................35
H14...................................................................................................................................................35
Endocrinologie......................................................................................................................................41
Anatomie en fysiologie.....................................................................................................................41
H11...................................................................................................................................................41
Klinische pathologie.........................................................................................................................46
H16...................................................................................................................................................46
Farmacologie....................................................................................................................................51
H10.1................................................................................................................................................51
Vegetatief zenuwstelsel........................................................................................................................53
Anatomie en fysiologie.....................................................................................................................53
H12.1/2/3/4.1/12.11........................................................................................................................53
Klinische pathologie..............................................................................................................................55
203 t/m 206 en 255 t/m 258............................................................................................................55
Glucosehuishouding alles.....................................................................................................................57
2
,Ademhalingsstelsel
Anatomie & fysiologie
H9
Lichaamscellen hebben een intensieve stofwisseling, waarvoor veel energie nodig is. Deze energie
wordt voornamelijk gehaald uit aerobe dissimilatie (celademhaling). Hierbij wordt zuurstof verbruikt
om glucose af te breken, waarna de chemische energie vrijkomt.
Aerobe dissimilatie verlangt naar een constante aanvoer van zuurstof.
De longen vormen de overgang van inwendig en uitwendig milieu.
De luchtwegen vormen een verbindingsweg tussen de buitenwereld en het longweefsel. Via de
luchtwegen wordt lucht met zuurstof naar het longweefsel getransporteerd.
-> de inhoud van de luchtwegen behoort tot het uitwendige milieu
Luchtwegen:
1. Neusholte
2. Mondholte
3. Keelholte
4. Strottenhoofd
5. Luchtpijp
6. Bronchiën
7. Longblaasjes
Neusholte
De meeste lucht die ingeademd wordt, gaat via de neus. De neus maakt deel uit van het aangezicht.
De neusrug bestaat bovenaan uit twee neusbeenderen. Deze gaan over in elastisch kraakbeen
(krachtig kraakbeen type).
Achter de neus zit de neusholte en wordt begrenst door botten:
Aan de bovenkant zijn dat: os sphenoidale (sfenoïd), os ethmoidale (etmoïd) (heeft een
groot aantal gaatjes waar zenuwvezels van de reukzenuw doorheen lopen), os frontale
(voorhoofdsbeen) en os nasale (neusbeen)
De laterale wanden van de neusholte bestaan uit delen van de maxilla (bovenkaak) en
uitlopers van het os ethmoidale. Ze hebben drie of vier uitstekende botranden, conchae
(neusschelpen) genoemd. Door deze botranden ontstaan er neusgangen. De onderste
neusgang is het wijdst, omdat deze gevormd wordt door uitlopers van de maxilla. Bij
neusademhaling stroomt het lucht hier voor het merendeel langs. De andere conchae,
gevormd door uitlopers van het os ethmoidale, zijn kleiner.
3
, De neusholte wordt in tweeën verdeeld door het medio-sagittaal verlopende septum nasi
(neustussenschot). Het achterste deel hiervan bestaat uit bot (os nasale) en het voorste deel
uit elastisch kraakbeen
De neusholte is bekleed met slijmvlies: eenlagig trilhaarepitheel met veel sereuze kliertjes en
slijmcellen.
Onder het epitheel zit een dicht capillairnetwerk.
Boven in de neusholte zit het reukepitheel. Bestaat uit: epitheelcellen met daartussen veel sensoren
die gevoelig zijn voor geurprikkels.
De sinus paranasales (neusbijholten) zijn holten in de aangrenzende schedelbeenderen die eigenlijk
geen deel uitmaken van de neusholte.
-> ze staan vaak via kleine openingen wel verbonden met de neusholte en zijn ook met
trilhaarepitheel bekleed.
De sinus paranasales zijn: sinus maxillaris, sinus sphenoidalis, sinus ethmoidales en sinus frontales.
-> respectievelijk gelegen in de maxilla, os sphenoidale enz.
Tijdens de neusademhaling komt de lucht intensief in contact met slijmvlies van de neusholte. De
conchae zijn hierbij functioneel. Zij vergroten het binnen oppervlak van de neusholte aanzienlijk en
doordat ze de doorgangen vernauwen, veroorzaken ze een werveling van de luchtstroom. Inademen
door de neus heeft vier functies:
1. Zuivering van de lucht: neusharen bij de ingang kunnen de neusholte beschermen tegen
grote deeltjes zand en stof. De trilharen vangen ook veel van de verontreinigingen op. In een
stoffige omgeving kan het trilhaarepitheel worden geprikkeld om meer slijm aan te maken.
Door de trilharen wordt het slijm met stof vanuit de neusholte naar de neus-keelholte
voortbewogen, twee derde hiervan slik je door, de rest gaat via snuiten het lichaam uit.
2. Verwarming van lucht: het oppervlakkig gelegen capillairnetwerk in de neusholte draagt de
warmte van het bloed over aan de ingeademde lucht. Door deze snelle warmteoverdracht
wordt verhinderd dat het longweefsel te veel afkoelt.
3. Bevochtiging van lucht: dit gaat uitdroging van het longweefsel tegen. Longweefsel moet
vochtig zijn om optimale gaswisseling mogelijk te maken. Gaswisseling kan alleen in een
vochtig milieu.
4. Keuring van lucht: het reukepitheel bovenin de neus geeft info over de kwaliteit van de
ingeademde lucht. De functie hiervan is beschermen, maar ook genieten.
Mondholte
Inademen via de neus is niet altijd mogelijk.
-> stevige inspanning, hijgen, verstopte neus of hoesten
Nadeel mond inademing: verminderde zuivering van de ingeademde lucht.
Klankvorming is een belangrijke functie van de mondholte. Klankvorming gebeurt voornamelijk bij de
uitademing. De uitgeademde lucht stroomt langs de stembanden, waardoor die in trilling worden
4
