Swaab is hoogleraar neurobiologie en directeur van het Nederlands
Instituut voor Hersenonderzoek. Hij is van mening dat alles wat we
denken, doen en laten, wordt bepaald door onze hersenen. Wij zíjn
onze hersenen. Bijna alles is al genetisch bepaald voordat je geboren
bent. Gender en seksualiteit ook. Opvoeders kunnen eigenlijk nog
maar weinig doen. Volgens Swaab hebben ontspoorde jongeren geen
optimale ontwikkelingsgeschiedenis achter de rug. Dat kan in de
baarmoeder gebeurd zijn, door bijvoorbeeld een rokende moeder. Of
na de geboorte, door bijvoorbeeld verwaarlozing. Het brein is te
beïnvloeden via zintuigen of medicatie, maar ook door meditatie of
therapie.
Rien van IJzendoorn: over hechting en veerkracht
IJzendoorn is hoogleraar pedagogiek. Gehechtheidsrelaties – de
emotionele band van jonge kinderen met hun opvoeders – zijn volgens
Van IJzendoorn essentieel in de kinderlijke ontwikkeling. Ontwikkeling
is een proces waarbij kind en omgeving op elkaar inwerken. Ouders
zorgen voor een gedeelde en een unieke opvoedingsomgeving. Een
gedeelde omgeving is voor elk kind uit hetzelfde gezin gelijk: het
wonen bij dezelfde ouders, in dezelfde buurt, onder hetzelfde dak. Een
unieke omgeving is een kind-gebonden opvoeding. Ouders stemmen
hun opvoeding af op het individuele kind. Iedereen is namelijk anders.
Paul van Geert: over opvoeden van moment tot moment
Paul van Geert is hoogleraar ontwikkelingspsychologie en beeldend
kunstenaar. Hij kiest nooit voor één invalshoek, want dan verklaar je dat
perspectief tot waarheid. Culturele veranderingen beïnvloeden de
ontwikkeling van het kind. Hechting is complex: het idee dat onveilig
gehechte kinderen door een sjabloon in hun hoofd per definitie
gehechtsheidsproblemen zullen ontwikkelen, onderschat de mogelijkheden
dat zij in hun latere leven iemand ontmoeten met wie zij wel een goede
band opbouwen. Zo’n ontmoeting kan een positief keerpunt voor het
hechtingsproces betekenen en het vertrouwen in relaties helpen herstellen.
Proces denken: de dagelijkse werkelijkheid is het resultaat van een proces.