De zeven eigenschappen van effectief leiderschap -
Stephen R. Covey
Eigenschap 1: Wees proactief
De sociale spiegel:
Zelfbewustzijn is het vermogen om na te denken over je eigen denkproces. Door
zelfbewust te zijn leer je hoe jezelf en anderen zichzelf en hun omgeving zien. Als je je
visie op jezelf ontleent aan een sociale spiegel, het gangbare sociale paradigma en de
meningen van mensen om je heen ben je niet zelfbewust. We kennen drie algemeen
geaccepteerde deterministische theorieën die samen of los de aard van de mens zouden
verklaren:
1. Het genetische determinisme, leert dat het de schuld van grootouders is (DNA).
2. Het psychologische determinisme, leert dat het de schuld van je ouders is
(opvoeding).
3. Het omgevingsdeterminisme, leert dat het de schuld van je baas, partner, lastige
puber, economische situatie of politieke situatie is.
Tussen stimulus en respons:
Volgens Frankl wordt je persoonlijkheid gevormd door ervaringen in je kinderjaren. Je
mogelijkheden en beperkingen liggen in feite al vast. Hij ontdekte een fundamenteel
principe van de menselijke natuur: tussen de stimulus en respons ligt de menselijke
vrijheid om te kiezen. Door zijn innerlijke kracht te ontwikkelen had hij meer vrijheid.
Naast zelfbewustzijn hebben wij ook voorstellingsvermogen. Daarmee kunnen we in onze
geest een wereld scheppen los van onze huidige situatie. Ook hebben we een
onafhankelijke wil. We kunnen handelen op basis van ons zelfbewustzijn, onafhankelijk
van allerlei invloeden van buitenaf. Keuzevrijheid is onze grootste kracht.
De definitie van pro activiteit:
Frankl ontwikkelde de belangrijkste effectieve eigenschap voor elke situatie: pro
activiteit. Pro activiteit is meer dan initiatieven nemen. Het betekend dat je
verantwoordelijk bent voor je eigen leven. Gedrag is afhankelijk van onze beslissingen,
niet van onze omstandigheden. Kiezen bij verstek maakt ons reactief. Reactieve mensen
worden sterk beïnvloed door hun omstandigheden (sociale omgeving). Proactieve
mensen bepalen zelf of ze een goede bui hebben of niet. Proactieve mensen laten zich
leiden door hun waarden, reactieve mensen door hun gevoelens. Of iets wat je overkomt
kwetsend is, hangt af van je eigen reactie. Moeilijke omstandigheden kunnen je karakter
innerlijke kracht en vrijheid geven om in de toekomst lastige situaties te hanteren.
Volgens Frankl gelden er in ons leven drie hoofdwaarden:
1. De waarde die bepaalt wordt door wat wij meemaken.
2. De creatieve waarde, dat wat we in het leven roepen.
3. De waarde waarop we onze houding baseren (de manier waarop we reageren in
moeilijke omstandigheden).
, Het is belangrijk hoe wij op onze ervaringen reageren. Moeilijke omstandigheden brengen
vaak een paradigmaverschuiving teweeg. Er wordt een nieuw referentiekader gevormd.
Het initiatief nemen:
De mens wil niet alles lijdzaam ondergaan. Het ligt in onze aard om zelf handelend op te
treden. Mensen die proactief zijn scheppen geen problemen, ze zijn zelf de oplossing. Bij
onverantwoordelijke acties kan inventiviteit en initiatief toegepast worden.
Zelf handelen of laten gebeuren:
Wil je effectief zijn in je leven, dan vereist het initiatief om de p/p.m. balans op dat gebied
te vinden. Het vereist ook initiatief om de zeven eigenschappen te ontwikkelen. Stuk voor
stuk stellen deze de eis om te handelen. Pro activiteit en positief denken is niet hetzelfde.
Luisteren naar de manier van spreken:
Houdingen en gedrag zijn gebaseerd op paradigma’s. Als we ons zelfbewustzijn gebruiken
om ons gedrag te onderzoeken, kunnen we zien wat voor paradigma’s we hanteren. We
kennen een reactieve taal en proactieve taal. Reactieve taal kent zinnen als: ‘zo ben ik nu
eenmaal’ & ‘ik kan er niets aan doen’. Proactieve taal kent zinnen als: ‘laat ik eens kijken
of er alternatieven zijn’ & ‘ik kan kiezen’. Het ergste van een reactieve uitspraak is dat
het vaak een selffulfilling prophecy is. Mensen vinden bevestiging voor hun
deterministische paradigma. Ze wijten hun situatie aan krachten van buitenaf. Ze laten
zich leiden door gevoelens. Proactieve mensen maken hun gevoelens ondergeschikt aan
hun waarden.
Cirkel van betrokkenheid/cirkel van invloed:
Je kunt je ook meer van je pro activiteit bewust worden door te kijken naar die dingen
waar je de meeste tijd en energie in steekt. Door een ‘cirkel van betrokkenheid’ te
trekken kun je afstand nemen van dingen waar je mentaal of emotioneel niet zoveel mee
te maken hebt. Zaken waar we war over te zeggen hebben, kunnen we binnen een
kleinere cirkel plaatsen: een cirkel van invloed. Proactieve mensen richten zich vooral op
hun cirkel van invloed. Ze spannen zich in voor zaken waar ze echt iets aan kunnen doen.
Reactieve mensen richten zich vooral op de cirkel van betrokkenheid. Ze beschuldigen
anderen en voelen zich steeds meer slachtoffer. Ze verwaarlozen dingen waar ze invloed
op kunnen uitoefenen. Soms kan iemand door zijn positie, rijkdom, rol of relatie een cirkel
van invloed hebben die groter is dan zijn cirkel van betrokkenheid.
Directe en indirecte invloed en geen invloed:
De problemen waar we mee te maken krijgen, vallen in drie categorieën:
1. Directe invloed (problemen die betrekking hebben op ons eigen gedrag). Deze
problemen zijn op te lossen door aan onze eigenschappen te werken.
2. Indirecte invloed (problemen die betrekking hebben op het gedrag van anderen).
Deze problemen zijn op te lossen door verandering te brengen in de methoden
waarop we invloed uitoefenen.
3. Geen invloed (problemen waaraan we niets kunnen doen, zoals verleden of
bepaalde aspecten omgeving). Deze problemen zijn op te lossen door er te mee
leren leven.
De cirkel van invloed vergroten:
Het is inspirerend om te beseffen dat je je respons op een bepaalde situatie kunt kiezen
en daardoor je situatie sterk kunt beïnvloeden. Reactieve mensen zijn van aard om
zichzelf te ontslaan van elke verantwoordelijkheid. Proactieve mensen zijn slim, laten zich
leiden door hun waarden, hebben oog voor de realiteit en weten waaraan behoefte
Stephen R. Covey
Eigenschap 1: Wees proactief
De sociale spiegel:
Zelfbewustzijn is het vermogen om na te denken over je eigen denkproces. Door
zelfbewust te zijn leer je hoe jezelf en anderen zichzelf en hun omgeving zien. Als je je
visie op jezelf ontleent aan een sociale spiegel, het gangbare sociale paradigma en de
meningen van mensen om je heen ben je niet zelfbewust. We kennen drie algemeen
geaccepteerde deterministische theorieën die samen of los de aard van de mens zouden
verklaren:
1. Het genetische determinisme, leert dat het de schuld van grootouders is (DNA).
2. Het psychologische determinisme, leert dat het de schuld van je ouders is
(opvoeding).
3. Het omgevingsdeterminisme, leert dat het de schuld van je baas, partner, lastige
puber, economische situatie of politieke situatie is.
Tussen stimulus en respons:
Volgens Frankl wordt je persoonlijkheid gevormd door ervaringen in je kinderjaren. Je
mogelijkheden en beperkingen liggen in feite al vast. Hij ontdekte een fundamenteel
principe van de menselijke natuur: tussen de stimulus en respons ligt de menselijke
vrijheid om te kiezen. Door zijn innerlijke kracht te ontwikkelen had hij meer vrijheid.
Naast zelfbewustzijn hebben wij ook voorstellingsvermogen. Daarmee kunnen we in onze
geest een wereld scheppen los van onze huidige situatie. Ook hebben we een
onafhankelijke wil. We kunnen handelen op basis van ons zelfbewustzijn, onafhankelijk
van allerlei invloeden van buitenaf. Keuzevrijheid is onze grootste kracht.
De definitie van pro activiteit:
Frankl ontwikkelde de belangrijkste effectieve eigenschap voor elke situatie: pro
activiteit. Pro activiteit is meer dan initiatieven nemen. Het betekend dat je
verantwoordelijk bent voor je eigen leven. Gedrag is afhankelijk van onze beslissingen,
niet van onze omstandigheden. Kiezen bij verstek maakt ons reactief. Reactieve mensen
worden sterk beïnvloed door hun omstandigheden (sociale omgeving). Proactieve
mensen bepalen zelf of ze een goede bui hebben of niet. Proactieve mensen laten zich
leiden door hun waarden, reactieve mensen door hun gevoelens. Of iets wat je overkomt
kwetsend is, hangt af van je eigen reactie. Moeilijke omstandigheden kunnen je karakter
innerlijke kracht en vrijheid geven om in de toekomst lastige situaties te hanteren.
Volgens Frankl gelden er in ons leven drie hoofdwaarden:
1. De waarde die bepaalt wordt door wat wij meemaken.
2. De creatieve waarde, dat wat we in het leven roepen.
3. De waarde waarop we onze houding baseren (de manier waarop we reageren in
moeilijke omstandigheden).
, Het is belangrijk hoe wij op onze ervaringen reageren. Moeilijke omstandigheden brengen
vaak een paradigmaverschuiving teweeg. Er wordt een nieuw referentiekader gevormd.
Het initiatief nemen:
De mens wil niet alles lijdzaam ondergaan. Het ligt in onze aard om zelf handelend op te
treden. Mensen die proactief zijn scheppen geen problemen, ze zijn zelf de oplossing. Bij
onverantwoordelijke acties kan inventiviteit en initiatief toegepast worden.
Zelf handelen of laten gebeuren:
Wil je effectief zijn in je leven, dan vereist het initiatief om de p/p.m. balans op dat gebied
te vinden. Het vereist ook initiatief om de zeven eigenschappen te ontwikkelen. Stuk voor
stuk stellen deze de eis om te handelen. Pro activiteit en positief denken is niet hetzelfde.
Luisteren naar de manier van spreken:
Houdingen en gedrag zijn gebaseerd op paradigma’s. Als we ons zelfbewustzijn gebruiken
om ons gedrag te onderzoeken, kunnen we zien wat voor paradigma’s we hanteren. We
kennen een reactieve taal en proactieve taal. Reactieve taal kent zinnen als: ‘zo ben ik nu
eenmaal’ & ‘ik kan er niets aan doen’. Proactieve taal kent zinnen als: ‘laat ik eens kijken
of er alternatieven zijn’ & ‘ik kan kiezen’. Het ergste van een reactieve uitspraak is dat
het vaak een selffulfilling prophecy is. Mensen vinden bevestiging voor hun
deterministische paradigma. Ze wijten hun situatie aan krachten van buitenaf. Ze laten
zich leiden door gevoelens. Proactieve mensen maken hun gevoelens ondergeschikt aan
hun waarden.
Cirkel van betrokkenheid/cirkel van invloed:
Je kunt je ook meer van je pro activiteit bewust worden door te kijken naar die dingen
waar je de meeste tijd en energie in steekt. Door een ‘cirkel van betrokkenheid’ te
trekken kun je afstand nemen van dingen waar je mentaal of emotioneel niet zoveel mee
te maken hebt. Zaken waar we war over te zeggen hebben, kunnen we binnen een
kleinere cirkel plaatsen: een cirkel van invloed. Proactieve mensen richten zich vooral op
hun cirkel van invloed. Ze spannen zich in voor zaken waar ze echt iets aan kunnen doen.
Reactieve mensen richten zich vooral op de cirkel van betrokkenheid. Ze beschuldigen
anderen en voelen zich steeds meer slachtoffer. Ze verwaarlozen dingen waar ze invloed
op kunnen uitoefenen. Soms kan iemand door zijn positie, rijkdom, rol of relatie een cirkel
van invloed hebben die groter is dan zijn cirkel van betrokkenheid.
Directe en indirecte invloed en geen invloed:
De problemen waar we mee te maken krijgen, vallen in drie categorieën:
1. Directe invloed (problemen die betrekking hebben op ons eigen gedrag). Deze
problemen zijn op te lossen door aan onze eigenschappen te werken.
2. Indirecte invloed (problemen die betrekking hebben op het gedrag van anderen).
Deze problemen zijn op te lossen door verandering te brengen in de methoden
waarop we invloed uitoefenen.
3. Geen invloed (problemen waaraan we niets kunnen doen, zoals verleden of
bepaalde aspecten omgeving). Deze problemen zijn op te lossen door er te mee
leren leven.
De cirkel van invloed vergroten:
Het is inspirerend om te beseffen dat je je respons op een bepaalde situatie kunt kiezen
en daardoor je situatie sterk kunt beïnvloeden. Reactieve mensen zijn van aard om
zichzelf te ontslaan van elke verantwoordelijkheid. Proactieve mensen zijn slim, laten zich
leiden door hun waarden, hebben oog voor de realiteit en weten waaraan behoefte
