Communicatieleer: samenvattingen
- Mensen communiceren de hele dag door zowel bewust als onbewust.
- Communicatie is een containerbegrip: Er wordt van alles onder verstaan en aan
opgehangen.
- Voorbeelden zijn kleding, gesprek, nieuwsbericht en een knipoog.
- Bij communicatie hoort zowel het zich uiten, waarnemen en interpreteren.
- Er kunnen verschillende hulpmiddelen worden gebruikt.
- Sommige vormen van informatie brengen je ergens van op de hoogte anderen zetten je aan
tot actie.
- Communicatie krijgt pas echt waarde als iemand anders haar waarneemt en er betekenis
aangeeft.
Communicatie en informatie:
- Stappers formuleerde vier ‘niet-nodig’ principes om van communicatie te spreken is het niet
nodig dat:
- -Het principe van intentionaliteit: de zender hoeft niet per se een bedoeling te hebben met
wat hij communiceert.
- Het principe van tijd en plaats: het waarnemen van uitingen in het “hier en nu”.
- Het principe van geslaagdheid: of de boodschap daadwerkelijk wordt waargenomen en
geïnterpreteerd door één of meer ontvangers.
- Het principe van wederkerigheid: de ontvanger reageert.
- In het communicatieproces doet iemand een mededeling (x) in een boodschap. De
boodschap is de klank, tekening, tekst die A typt. De mededeling is wat A wil duiden. De
mededeling is de betekenis wat A wil geven aan de boodschap.
- In het informatieproces neemt iemand anders (B) een informatiebron waar en haalt er
informatie en kennis uit. De door A geuite boodschappen zijn voor B informatiebronnen.
- Voorbeelden: flessenpost, poster en natuurlijke informatiebronnen zoals een donkere lucht.
Communicatie en massacommunicatie:
- Massacommunicatie: hij maakt zijn boodschap openbaar en daardoor kan iedereen
ontvanger worden. In principe is niemand van ontvangst uitgesloten.
- Masscommunicatie wordt dan ook wel openbare communicatie genoemd.
Informele communicatie en sociale media:
- Boodschappen kunnen ook openbaar raken doordat mensen informatie uitwisselen. Er is
dan geen duidelijke aanwijsbare ‘zender’.
Professionele communicatie in de context van organisaties:
- Het gaat over communicatie van, in, met en over organisaties. Professionele communicatie
is eerder een beroepsterrein of vakgebied.
, - Het communicatievakgebied is veelzijdig en divers.
- Voorbeelden: Redacteur, Strateeg, webdesigner en mediaplanner.
Hoofdomeinen van communicatie:
- Marketingcommunicatie: de vormen van communicatie waarbij de merken van de
organisatie en haar producten centraal staan. Het domein reclame, persoonlijke verkoop en
promotie. Het opbouwen van sterke merken en het aanprijzen van de producten en
diensten.
- Corporate communicatie: Alle interne en externe communicatie van de organisatie. Bij
externe communicatie draait het om het communiceren over de organisatie als geheel. Het
uitdragen van de eigenheid of identiteit van de organisatie: ‘dit zijn we en dit doen we’.
- Media: Het produceren van beelden en teksten die via media als televisie, kranten, internet
en sociale media verspreid worden. Het maken van de juiste keuzes bij het inzetten van
middelen en media, en wanneer dit waar wordt ingezet.
Modellen van communicatie:
- Een model is iemands persoonlijke, grafische weergave van de werkelijkheid.
- Het communicatiemodel van Laswell: Who (controls analysis) Says what (Content analysis) In
Which Channel (Media analysis) To whom (Audience analysis) With what effect (Effects
analysis).
- Shannon & Weaver hebben het communicatiemodel gemaakt dat heet ‘basismodel van
communicatie’. De verzamelterm is ‘ZMBO-model’. Zender, Medium, Boodschap en
ontvanger.
- Critici vinden dit communicatiemodel een te lineair proces. Boodschappen gaan van zenders
volgens vaste stappen linea recta naar ontvangers en komen daar relatief intact aan. Critici
vinden dat met feedback en terugkoppeling het proces opnieuw begint.
- Het model van Gerbner benadrukt dat ‘statement of the event’ niet hetzelfde is als de
gebeurtenis zelf.
- Boodschappen veranderen bij het doorvertellen. Dat komt omdat iemands waarneming
meedoet in de totstandkoming van de boodschap.
COMpositie: kernelementen van communicatie
- Is de samenstelling van de samenhang tussen de belangrijkste elementen die een
professional laat meewegen in zijn analyse en aanpak van communicatie.
- Visie op communicatie
- Relatie tussen organisatie en publieksgroepen
- Boodschappen en informatieverspreiding
- Context
- De aanpak van communicatie
- De kern van professionele communicatie is: het helpen realiseren van betekenisvolle
ontmoetingen, direct en gemedieerd, gericht op begrips- en relatievorming.
, Hoofdstuk 2: De organisatie
Jij en organisaties:
- Je hebt vaker te maken met organisaties dan je misschien denkt. Je vraagt een paspoort aan,
post foto’s op Instagram etc.
- Met al deze organisaties heb jij een relatie: als klant, bezoek, als lid etc.
- Deze organisaties houden contact met jou: brieven, E-mail of sociale media.
De organisatie als kernbegrip:
- Communicatieprofessionals werken mee aan het realiseren van de doelstellingen van een
organisatie.
- Ze moeten een goed zicht hebben op wat de organisatie wil, hoe ze in elkaar zit en wat ze
belangrijk vindt.
- Communicatieprofessionals maken over en voor organisaties boodschappen die precieze
informatiebronnen zijn voor anderen.
- Organisaties willen: steun, likes, een goed imago.
- Deze precieze boodschappen zijn voor bijvoorbeeld medewerkers, donateurs, omwonenden
of familieleden.
- Communicatieprofessionals zijn de mensen die de verhouding tussen de organisatie en alle
relevante publieksgroepen optimaliseren. Een vlogger om te promoten, praten met
medewerkers over de verbinding van de organisatie.
- Communicatieprofessionals zijn niet de enigen die in en vanuit de organisaties
boodschappen verspreiden.
Organisaties zijn in de kern communicatief:
- Organisaties zijn verbanden waarin mensen structureel samenwerken aan een gezamenlijk
doel.
- Organisaties hebben een communicatieve constitutie. Dit betekent dat organisaties in hun
aard communicatief zijn. Pas als er communicatie plaatsvindt, kan een organisatie ontstaan.
- Interne communicatie is het verzamelbegrip voor alle vormen van communicatie en
interactie binnen organisaties.
- Goede interne communicatie kan eraan bijdragen dat medewerkers weten wat ze moeten
doen, begrijpen waarom maatregelen worden genomen en kunnen meedenken.
- Interne communicatie werd voor een lange tijd gezien als intern mededelingen doen.
Geen organisaties zonder publieksgroepen: externe motieven om te communiceren:
- Een organisatie is afhankelijk van allemaal partijen en omstandigheden om het bereiken van
de doelstellingen en de koers.
- Een organisatie stelt doelstellingen op en ontwikkelt beleid op basis van de zwakke en sterke
punten. Organisaties gebruiken hierbij een SWOT-analyse.
- Bij het bepalen van doelstellingen en het realiseren spelen mogelijke standpunten,
behoeften van mensen binnen en buiten de organisatie een belangrijke rol. Zoals klanten,
leveranciers, concurrenten en omwonenden.
- Het succes van een organisatie hangt samen met de mate waarin de organisatie weet in te
spelen op de vragen, verwachtingen, meningen en ideeën.
- Mensen communiceren de hele dag door zowel bewust als onbewust.
- Communicatie is een containerbegrip: Er wordt van alles onder verstaan en aan
opgehangen.
- Voorbeelden zijn kleding, gesprek, nieuwsbericht en een knipoog.
- Bij communicatie hoort zowel het zich uiten, waarnemen en interpreteren.
- Er kunnen verschillende hulpmiddelen worden gebruikt.
- Sommige vormen van informatie brengen je ergens van op de hoogte anderen zetten je aan
tot actie.
- Communicatie krijgt pas echt waarde als iemand anders haar waarneemt en er betekenis
aangeeft.
Communicatie en informatie:
- Stappers formuleerde vier ‘niet-nodig’ principes om van communicatie te spreken is het niet
nodig dat:
- -Het principe van intentionaliteit: de zender hoeft niet per se een bedoeling te hebben met
wat hij communiceert.
- Het principe van tijd en plaats: het waarnemen van uitingen in het “hier en nu”.
- Het principe van geslaagdheid: of de boodschap daadwerkelijk wordt waargenomen en
geïnterpreteerd door één of meer ontvangers.
- Het principe van wederkerigheid: de ontvanger reageert.
- In het communicatieproces doet iemand een mededeling (x) in een boodschap. De
boodschap is de klank, tekening, tekst die A typt. De mededeling is wat A wil duiden. De
mededeling is de betekenis wat A wil geven aan de boodschap.
- In het informatieproces neemt iemand anders (B) een informatiebron waar en haalt er
informatie en kennis uit. De door A geuite boodschappen zijn voor B informatiebronnen.
- Voorbeelden: flessenpost, poster en natuurlijke informatiebronnen zoals een donkere lucht.
Communicatie en massacommunicatie:
- Massacommunicatie: hij maakt zijn boodschap openbaar en daardoor kan iedereen
ontvanger worden. In principe is niemand van ontvangst uitgesloten.
- Masscommunicatie wordt dan ook wel openbare communicatie genoemd.
Informele communicatie en sociale media:
- Boodschappen kunnen ook openbaar raken doordat mensen informatie uitwisselen. Er is
dan geen duidelijke aanwijsbare ‘zender’.
Professionele communicatie in de context van organisaties:
- Het gaat over communicatie van, in, met en over organisaties. Professionele communicatie
is eerder een beroepsterrein of vakgebied.
, - Het communicatievakgebied is veelzijdig en divers.
- Voorbeelden: Redacteur, Strateeg, webdesigner en mediaplanner.
Hoofdomeinen van communicatie:
- Marketingcommunicatie: de vormen van communicatie waarbij de merken van de
organisatie en haar producten centraal staan. Het domein reclame, persoonlijke verkoop en
promotie. Het opbouwen van sterke merken en het aanprijzen van de producten en
diensten.
- Corporate communicatie: Alle interne en externe communicatie van de organisatie. Bij
externe communicatie draait het om het communiceren over de organisatie als geheel. Het
uitdragen van de eigenheid of identiteit van de organisatie: ‘dit zijn we en dit doen we’.
- Media: Het produceren van beelden en teksten die via media als televisie, kranten, internet
en sociale media verspreid worden. Het maken van de juiste keuzes bij het inzetten van
middelen en media, en wanneer dit waar wordt ingezet.
Modellen van communicatie:
- Een model is iemands persoonlijke, grafische weergave van de werkelijkheid.
- Het communicatiemodel van Laswell: Who (controls analysis) Says what (Content analysis) In
Which Channel (Media analysis) To whom (Audience analysis) With what effect (Effects
analysis).
- Shannon & Weaver hebben het communicatiemodel gemaakt dat heet ‘basismodel van
communicatie’. De verzamelterm is ‘ZMBO-model’. Zender, Medium, Boodschap en
ontvanger.
- Critici vinden dit communicatiemodel een te lineair proces. Boodschappen gaan van zenders
volgens vaste stappen linea recta naar ontvangers en komen daar relatief intact aan. Critici
vinden dat met feedback en terugkoppeling het proces opnieuw begint.
- Het model van Gerbner benadrukt dat ‘statement of the event’ niet hetzelfde is als de
gebeurtenis zelf.
- Boodschappen veranderen bij het doorvertellen. Dat komt omdat iemands waarneming
meedoet in de totstandkoming van de boodschap.
COMpositie: kernelementen van communicatie
- Is de samenstelling van de samenhang tussen de belangrijkste elementen die een
professional laat meewegen in zijn analyse en aanpak van communicatie.
- Visie op communicatie
- Relatie tussen organisatie en publieksgroepen
- Boodschappen en informatieverspreiding
- Context
- De aanpak van communicatie
- De kern van professionele communicatie is: het helpen realiseren van betekenisvolle
ontmoetingen, direct en gemedieerd, gericht op begrips- en relatievorming.
, Hoofdstuk 2: De organisatie
Jij en organisaties:
- Je hebt vaker te maken met organisaties dan je misschien denkt. Je vraagt een paspoort aan,
post foto’s op Instagram etc.
- Met al deze organisaties heb jij een relatie: als klant, bezoek, als lid etc.
- Deze organisaties houden contact met jou: brieven, E-mail of sociale media.
De organisatie als kernbegrip:
- Communicatieprofessionals werken mee aan het realiseren van de doelstellingen van een
organisatie.
- Ze moeten een goed zicht hebben op wat de organisatie wil, hoe ze in elkaar zit en wat ze
belangrijk vindt.
- Communicatieprofessionals maken over en voor organisaties boodschappen die precieze
informatiebronnen zijn voor anderen.
- Organisaties willen: steun, likes, een goed imago.
- Deze precieze boodschappen zijn voor bijvoorbeeld medewerkers, donateurs, omwonenden
of familieleden.
- Communicatieprofessionals zijn de mensen die de verhouding tussen de organisatie en alle
relevante publieksgroepen optimaliseren. Een vlogger om te promoten, praten met
medewerkers over de verbinding van de organisatie.
- Communicatieprofessionals zijn niet de enigen die in en vanuit de organisaties
boodschappen verspreiden.
Organisaties zijn in de kern communicatief:
- Organisaties zijn verbanden waarin mensen structureel samenwerken aan een gezamenlijk
doel.
- Organisaties hebben een communicatieve constitutie. Dit betekent dat organisaties in hun
aard communicatief zijn. Pas als er communicatie plaatsvindt, kan een organisatie ontstaan.
- Interne communicatie is het verzamelbegrip voor alle vormen van communicatie en
interactie binnen organisaties.
- Goede interne communicatie kan eraan bijdragen dat medewerkers weten wat ze moeten
doen, begrijpen waarom maatregelen worden genomen en kunnen meedenken.
- Interne communicatie werd voor een lange tijd gezien als intern mededelingen doen.
Geen organisaties zonder publieksgroepen: externe motieven om te communiceren:
- Een organisatie is afhankelijk van allemaal partijen en omstandigheden om het bereiken van
de doelstellingen en de koers.
- Een organisatie stelt doelstellingen op en ontwikkelt beleid op basis van de zwakke en sterke
punten. Organisaties gebruiken hierbij een SWOT-analyse.
- Bij het bepalen van doelstellingen en het realiseren spelen mogelijke standpunten,
behoeften van mensen binnen en buiten de organisatie een belangrijke rol. Zoals klanten,
leveranciers, concurrenten en omwonenden.
- Het succes van een organisatie hangt samen met de mate waarin de organisatie weet in te
spelen op de vragen, verwachtingen, meningen en ideeën.
