Samenvatting alles Financieel Economische Criminaliteit
Week 1
HC 1: Toezicht op financiële markten door AFM
Toezicht door de AFM – 4 pijlers
De Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt toezicht op de financiële sector om
integer gedrag en een stabiele markt te waarborgen. Dit toezicht is gebaseerd op vier
pijlers:
1. Financiële dienstverlening
a. Dienstverleners stellen het klantbelang centraal.
2. Kapitaalmarkten
a. Handelsgedrag op de kapitaalmarkt moet integer zijn.
b. Toezicht op machtsmisbruik.
3. Asset-management
a. Vermogensbeheerders moeten een integere en beheerste bedrijfsvoering
hanteren.
b. Nauwe samenwerking met De Nederlandsche Bank (DNB).
4. Accountancy & verslaggeving
a. Betrouwbare en relevante financiële en niet-financiële verslaggeving.
b. Aandacht voor frauderisico’s en duurzaamheidsverslaggeving.
Doel: Het tegengaan van crimineel gedrag in de financiële sector.
Toezichtproces – 4 stappen
1. Risico's identificeren
• AFM-strategie: Meerjarige strategie waarin prioriteiten worden bepaald.
• Risicoanalyse: Overzicht van trends en diepgaande analyses per onderwerp
(bijvoorbeeld crimineel gedrag).
• Agenda: Aankondiging van de focusgebieden en projecten voor het komende
jaar.
2. Risico’s begrijpen
• Thematisch onderzoek: Gericht onderzoek naar specifieke risico’s.
• Uitvragen: Informatie verzamelen bij marktpartijen.
• Wetenschappelijk onderzoek: Zelfstandig of in samenwerking met
universiteiten.
3. Risico’s aanpakken
, • Communicatie: Publicaties, waarschuwingen en voorlichting.
• Handhaving:
o Formeel: Bestuursrechtelijke maatregelen zoals waarschuwingen en
boetes.
o Informeel: Brieven en gesprekken met specifieke partijen om samen tot
een oplossing te komen.
• Ketensamenwerking: Samenwerking met de strafrechtelijke keten, zoals het
Openbaar Ministerie (OM), voor mogelijke vervolging.
4. Impact aantonen
• Jaarverslagen: Evaluatie en verantwoording.
• Communicatie: Publicaties, podcasts en televisie-optredens.
• Wetenschappelijk onderzoek: Bijvoorbeeld effectiviteitsanalyses van boetes.
Casus: Finfluencers
Finfluencers (financial influencers) zijn online influencers die zich richten op financiële
educatie en beleggingsadvies. Sinds 2018-2019 is er een sterke opkomst van
finfluencers, mede door de toenemende populariteit van zelfstandig beleggen. Dit trekt
de aandacht van media, politiek en toezichthouders zoals de AFM (Autoriteit Financiële
Markten).
Risico’s van Finfluencers
Waarom toezicht?
• Toename in execution-only beleggen: mensen beleggen zelfstandig en nemen
zelf de verantwoordelijkheid voor hun keuzes.
• Finfluencers richten zich op jonge en beginnende beleggers, die vaak vatbaar zijn
voor beloften van snelle rijkdom.
• Mogelijke overtredingen van regelgeving, zoals het geven van beleggingsadvies
zonder vergunning.
Onderzoek (2021):
• 150 grootste finfluencers onderzocht.
• Inzicht in volgers en gebruikte kanalen (website, social media).
• Finfluencers bieden vaak cursussen aan en voorzien in de behoefte aan
laagdrempelige informatie.
• Signaal van risico’s:
o Advies over risicovolle producten zonder transparantie.
o Mogelijke betaalde promotie van bepaalde beleggingen.
,Beïnvloeding & Regulering
Rapport “De valkuilen bij finfluencen”
• Bestaande regels gelden ook voor finfluencers.
• Bewustwording creëren bij zowel finfluencers als consumenten.
• AFM waarschuwt via hun website en andere kanalen, maar heeft moeite de
juiste doelgroep te bereiken.
Initiatieven:
• Webinar voor finfluencers om hen te informeren over wet- en regelgeving.
• Beantwoording van Kamervragen door AFM over finfluencing en
beleggersbescherming.
Handhaving & Sancties
Illegale partijen & boetes
• Finfluencers werken soms samen met illegale vermogensbeheerders en
promoten risicovolle producten.
• Hoge commissievergoedingen ondanks het provisieverbod.
• Boetes opgelegd, maar de afschrikkende werking is beperkt.
Onderzoek naar Finfluencers & Illegale Samenwerking
• Finfluencers hielpen klanten niet alleen met promotie, maar ook met installatie
en begeleiding.
• AFM verzamelt informatie via:
o Informatieverzoeken.
o Samenwerking met FIOD en politie.
o OSINT (Open Source Intelligence).
• Focus op:
o Communicatie tussen finfluencers en illegale partijen.
o Betalingsstromen (bankrekeningen).
o Kwalificatie van overtredingen (bijv. medeplegen van illegale activiteiten).
• Strafrechtelijke maatregelen moeilijk vast te stellen, maar samenwerking met
illegale platforms is aantoonbaar.
• Boetes als voornaamste sanctie.
Casus Grinta Invest:
, • Bedrijf verdwenen, uitgeschreven.
• Rechtspersoon niet meer te vervolgen.
Handhaving & samenwerking
Partners in de keten:
• Financieel Expertise Centrum: publiek-private samenwerking.
• Projecten rondom dividendstrippen, beleggingsfraude, en crypto-aanbieders.
• Infobox Crimineel & Onverklaarbaar Vermogen.
• Data-hub voor gestandaardiseerde gegevensanalyse.
• Weegploeg OM/FIOD/AFM: voorkomt ongeoorloofde samenloop van sancties.
Casus: Max R.
• November 2022: Banken melden verdachte activiteiten bij AFM.
• December 2022 - januari 2023: Informatieverzoeken in Nederland, Spanje,
Duitsland, Litouwen, Cyprus en Ierland.
• Maart 2023: Analyse en aangifte voor illegale beleggingsdiensten en
verduistering.
o 25 miljoen euro opgehaald.
o 14 miljoen belegd.
o 8 miljoen uitgegeven.
• April 2023: Aanhouding door de FIOD.
• September 2024: Rechtbank veroordeelt Max R. tot:
o 26 maanden gevangenisstraf.
o Beroepsverbod.
WG 1: Typen en daderprofielen van financieel-economische criminaliteit (hst 1 en 2)
Kennisclip 1: Witteboordencriminaliteit
Definitie door Edwin Sutherland (1930s):
• Criminaliteit gepleegd door personen van respectabele status in de uitoefening
van hun beroep.
• Elementen van de definitie:
o Hoge sociale status: Onderscheid tussen blauwe boorden
(arbeidersklasse) en witte boorden (maatschappelijke elite).
o Beroepsgebondenheid: Misdaden gepleegd binnen de professionele rol,
geen privézaken.
Week 1
HC 1: Toezicht op financiële markten door AFM
Toezicht door de AFM – 4 pijlers
De Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt toezicht op de financiële sector om
integer gedrag en een stabiele markt te waarborgen. Dit toezicht is gebaseerd op vier
pijlers:
1. Financiële dienstverlening
a. Dienstverleners stellen het klantbelang centraal.
2. Kapitaalmarkten
a. Handelsgedrag op de kapitaalmarkt moet integer zijn.
b. Toezicht op machtsmisbruik.
3. Asset-management
a. Vermogensbeheerders moeten een integere en beheerste bedrijfsvoering
hanteren.
b. Nauwe samenwerking met De Nederlandsche Bank (DNB).
4. Accountancy & verslaggeving
a. Betrouwbare en relevante financiële en niet-financiële verslaggeving.
b. Aandacht voor frauderisico’s en duurzaamheidsverslaggeving.
Doel: Het tegengaan van crimineel gedrag in de financiële sector.
Toezichtproces – 4 stappen
1. Risico's identificeren
• AFM-strategie: Meerjarige strategie waarin prioriteiten worden bepaald.
• Risicoanalyse: Overzicht van trends en diepgaande analyses per onderwerp
(bijvoorbeeld crimineel gedrag).
• Agenda: Aankondiging van de focusgebieden en projecten voor het komende
jaar.
2. Risico’s begrijpen
• Thematisch onderzoek: Gericht onderzoek naar specifieke risico’s.
• Uitvragen: Informatie verzamelen bij marktpartijen.
• Wetenschappelijk onderzoek: Zelfstandig of in samenwerking met
universiteiten.
3. Risico’s aanpakken
, • Communicatie: Publicaties, waarschuwingen en voorlichting.
• Handhaving:
o Formeel: Bestuursrechtelijke maatregelen zoals waarschuwingen en
boetes.
o Informeel: Brieven en gesprekken met specifieke partijen om samen tot
een oplossing te komen.
• Ketensamenwerking: Samenwerking met de strafrechtelijke keten, zoals het
Openbaar Ministerie (OM), voor mogelijke vervolging.
4. Impact aantonen
• Jaarverslagen: Evaluatie en verantwoording.
• Communicatie: Publicaties, podcasts en televisie-optredens.
• Wetenschappelijk onderzoek: Bijvoorbeeld effectiviteitsanalyses van boetes.
Casus: Finfluencers
Finfluencers (financial influencers) zijn online influencers die zich richten op financiële
educatie en beleggingsadvies. Sinds 2018-2019 is er een sterke opkomst van
finfluencers, mede door de toenemende populariteit van zelfstandig beleggen. Dit trekt
de aandacht van media, politiek en toezichthouders zoals de AFM (Autoriteit Financiële
Markten).
Risico’s van Finfluencers
Waarom toezicht?
• Toename in execution-only beleggen: mensen beleggen zelfstandig en nemen
zelf de verantwoordelijkheid voor hun keuzes.
• Finfluencers richten zich op jonge en beginnende beleggers, die vaak vatbaar zijn
voor beloften van snelle rijkdom.
• Mogelijke overtredingen van regelgeving, zoals het geven van beleggingsadvies
zonder vergunning.
Onderzoek (2021):
• 150 grootste finfluencers onderzocht.
• Inzicht in volgers en gebruikte kanalen (website, social media).
• Finfluencers bieden vaak cursussen aan en voorzien in de behoefte aan
laagdrempelige informatie.
• Signaal van risico’s:
o Advies over risicovolle producten zonder transparantie.
o Mogelijke betaalde promotie van bepaalde beleggingen.
,Beïnvloeding & Regulering
Rapport “De valkuilen bij finfluencen”
• Bestaande regels gelden ook voor finfluencers.
• Bewustwording creëren bij zowel finfluencers als consumenten.
• AFM waarschuwt via hun website en andere kanalen, maar heeft moeite de
juiste doelgroep te bereiken.
Initiatieven:
• Webinar voor finfluencers om hen te informeren over wet- en regelgeving.
• Beantwoording van Kamervragen door AFM over finfluencing en
beleggersbescherming.
Handhaving & Sancties
Illegale partijen & boetes
• Finfluencers werken soms samen met illegale vermogensbeheerders en
promoten risicovolle producten.
• Hoge commissievergoedingen ondanks het provisieverbod.
• Boetes opgelegd, maar de afschrikkende werking is beperkt.
Onderzoek naar Finfluencers & Illegale Samenwerking
• Finfluencers hielpen klanten niet alleen met promotie, maar ook met installatie
en begeleiding.
• AFM verzamelt informatie via:
o Informatieverzoeken.
o Samenwerking met FIOD en politie.
o OSINT (Open Source Intelligence).
• Focus op:
o Communicatie tussen finfluencers en illegale partijen.
o Betalingsstromen (bankrekeningen).
o Kwalificatie van overtredingen (bijv. medeplegen van illegale activiteiten).
• Strafrechtelijke maatregelen moeilijk vast te stellen, maar samenwerking met
illegale platforms is aantoonbaar.
• Boetes als voornaamste sanctie.
Casus Grinta Invest:
, • Bedrijf verdwenen, uitgeschreven.
• Rechtspersoon niet meer te vervolgen.
Handhaving & samenwerking
Partners in de keten:
• Financieel Expertise Centrum: publiek-private samenwerking.
• Projecten rondom dividendstrippen, beleggingsfraude, en crypto-aanbieders.
• Infobox Crimineel & Onverklaarbaar Vermogen.
• Data-hub voor gestandaardiseerde gegevensanalyse.
• Weegploeg OM/FIOD/AFM: voorkomt ongeoorloofde samenloop van sancties.
Casus: Max R.
• November 2022: Banken melden verdachte activiteiten bij AFM.
• December 2022 - januari 2023: Informatieverzoeken in Nederland, Spanje,
Duitsland, Litouwen, Cyprus en Ierland.
• Maart 2023: Analyse en aangifte voor illegale beleggingsdiensten en
verduistering.
o 25 miljoen euro opgehaald.
o 14 miljoen belegd.
o 8 miljoen uitgegeven.
• April 2023: Aanhouding door de FIOD.
• September 2024: Rechtbank veroordeelt Max R. tot:
o 26 maanden gevangenisstraf.
o Beroepsverbod.
WG 1: Typen en daderprofielen van financieel-economische criminaliteit (hst 1 en 2)
Kennisclip 1: Witteboordencriminaliteit
Definitie door Edwin Sutherland (1930s):
• Criminaliteit gepleegd door personen van respectabele status in de uitoefening
van hun beroep.
• Elementen van de definitie:
o Hoge sociale status: Onderscheid tussen blauwe boorden
(arbeidersklasse) en witte boorden (maatschappelijke elite).
o Beroepsgebondenheid: Misdaden gepleegd binnen de professionele rol,
geen privézaken.
