Samenvatting privaatrecht
Theorie uit boek, hoorcolleges etc.
Thema 1: totstandkoming overeenkomsten
Hoofdstukken vermogensrecht 2022/H2.1-2.4:
Verbintenis=vermogensrechtelijke rechtsbetrekking tussen twee (of meer) personen
krachtens welke de één (schuldenaar,debiteur) tot een bepaalde prestatie is verplicht, terwijl
de ander (schuldeiser,crediteur) tot die prestatie is gerechtigd. → obligatoire
overeenkomst=verbintenisscheppend. (bijv. verplichting tot eigendomsoverdracht zaak de +
de verplichting tot betaling koopprijs.)
Een overeenkomst komt tot stand door een aanbod en de aanvaarding daarvan (art 6:217
BW)
- Aanbod=wilsverklaring waarin voorstel tot het sluiten van een overeenkomst is vervat
- Aanvaarding= hetgeen de overeenkomst tot stand doet komen
Is er sprake van een product waar je er maar 1 van hebt en het een aanbod is aan open
publiek, dan is er sprake van uitnodiging tot het doen van een aanbod (Hofland/Hennis)
In beginsel dient verkochte zaak te worden afgeleverd op de plaats waar de zaak zich ten
tijde van het sluiten van de overeenkomst bevond. Tenzij anders bepaald. (art 6:41 BW)
Het aanbod schept een wilsrecht (een recht om door eenzijdige wilsverklaring een
rechtsgevolg in het leven te roepen)
In welke gevallen verliest het aanbod zijn kracht?
1. Aanbod wordt verworpen (artikel 6:221 lid 2 BW)
2. Tijdverloop: Mondeling aanbod dient terstond te worden aanvaard. Schriftelijk
aanbod waarin geen termijn van geldigheid is gesteld dient binnen een redelijke
termijn te worden aanvaard(artikel 6:221 lid 1 BW)
3. Aanbod wordt herroepen. Aanbod kan worden herroepen, tenzij het een termijn voor
de aanvaarding inhoudt of de onherroepelijkheid op andere wijze uit het aanbod
volgt.
Redelijke termijn= een periode die als voldoende lang wordt beschouwd om een bepaalde
handeling of procedure uit te voeren, afhankelijk van de specifieke omstandigheden van het
geval.
2 afwijkende vormen van het aanbod:
1. vrijblijvend aanbod=aanbod met verzwakte werking (6:219 lid 2 BW)
2. onherroepelijk aanbod= aanbod met versterkte werking (6:219 lid 1 BW)
I. Langs contractuele weg onherroepelijk (‘na ontvangst van welke
kennisgeving de koopovereenkomst zal zijn tot stand gekomen.’)
II. Uit het aanbod zelf (‘aanbod geldig tot…’ ‘aanvaarding dient te geschieden
voor…’)
Onderscheid tussen herroepen en intrekken van een verklaring:
- Herroepen: is mogelijk zolang het aanbod niet is aanvaard en nog geen andere
mededeling houdende aanvaarding is verzonden (art. 6:219 lid 2 BW). Zodra de
, aanvaarding is verzonden, komt de overeenkomst tot stand (dus niet wanneer de
wederpartij dit leest).
- Intrekken: is alleen mogelijk voor of tegelijk met de ontvangst van het aanbod/ de
aanvaarding(ingetrokken verklaring) door de wederpartij (art. 3:37 lid 5 BW)
- ontvangsttheorie (art. 3.37 lid 3 BW)
Handelingsbekwaamheid=Mogelijkheid zelfstandig rechtshandelingen te verrichten
waaraan men zelf onaantastbaar wordt gebonden. (artikel 3:32 lid 1 BW)
Gevallen waarin minderjarige zelfstandig volledig geldige onaantastbare rechtshandelingen
kan verrichten:
a. Art 1:234 lid 1 BW toestemming wettelijk vertegenwoordiger
b. Art 1:234 lid 3 BW veronderstelde toestemming
c. Art 1:235 Handlichting (minderjarige wordt bevoegdheden van een meerderjarige
toegekend, wanneer de minderjarige leeftijd van 16 heeft bereikt, wordt verleend
door kantonrechter.)
d. Art 4:55 BW Maken testament (boven 16 jaar)
e. Art 7:447 lid 1 Aangaan geneeskundige behandelovereenkomst (minimaal 16)
f. Art 7:612 lid 1 BW Aangaan arbeidsovereenkomst (minimaal 16)
Handelingsonbekwaamheid bij meerderjarigen:
- geestelijk gestoorden, drank en drugs misbruikers etc. → onder curatele (benoemd
door de rechter en curator aangesteld) art 1:378 BW
Recht tot bescherming van handelingsonbekwame>handelsbelangen.
Een rechtshandeling verricht door een onbekwame is vernietigbaar, een eenzijdige
rechtshandeling van een handelingsonbekwame is echter nietig. (art 3:32 lid 2 BW)
(bijv 14 jarige zegt lidmaatschap sportvereniging op= vernietigbaar, weigeren van een
erfenis door een onder curatele gestelde is nietig.)
Rechtshandeling bestaat uit 2 elementen wat volgt uit art 3:33 BW: wil en verklaring
Wilsleer→slechts sprake van contractuele gebondenheid indien en voor zover aan de
verklaring een volwaardig wilsbesluit ten grondslag ligt.
Verklaringsleer→ gebonden aan hetgeen dat men verklaart. (Kritiek op wilsleer. Immers
nimmer zekerheid dat verklaring tot contractuele gebondenheid zal leiden)
Geestelijke stoornis of andere vorm van discrepantie?
- Primaire grondslag is de wil, slechts bij discrepantie tussen wil en verklaring komt
als subsidiaire grondslag het gerechtvaardigd vertrouwen te hulp. (3:35 BW)
(bijv. A wil product voor 4000€ verkopen, maar staat in winkel voor 7,95. Dan stemt de
verklaring (7,95) niet overeen met de wil. B kan zich echter niet beroepen op
gerechtvaardigd vertrouwen, dus geen overeenkomst tot stand gekomen.)
- Geestelijke stoornis (art 3:34 BW) → kijken naar het nadeel. Bij een overeenkomst
door een geestelijk gestoorde wordt de overeenstemmende wil geacht te
ontbreken=vernietigbaar. → tenzij beroep op gerechtvaardigd vertrouwen art 3:35.
,Art 3:35 BW:
Nolens=degene die een verklaring aflegde waaraan een wilsovereenstemming ontbrak.
Fidens= degene bij wie gerechtvaardigd vertrouwen wordt opgewekt.
HR:‘De eisen worden zwaarder naarmate de nadelen voor de nolens verbonden aan de
rechtshandeling groter zijn.’
- Dit artikel speelt ook belangrijke rol wanneer partijen een voor een misverstand
vatbare uitdrukking hebben gebezigd.
2 mogelijkheden in het geval dat de bedoelde verklaring van de één en het vertrouwen van
de ander tegenover elkaar staan:
1. bescherming van degene om wiens verklaring het gaat door aan te nemen dat geen
overeenkomst tot stand is gekomen. (nietig)
2. bescherming van het vertrouwen van de wederpartij doordat de overeenkomst als
geldig wordt aangemerkt.
Indien partijen voor misverstand vatbare uitdrukkingen bezigen, dient voor de vraag of er
een geldige overeenkomst tot stand is gekomen overwogen te worden wat beide partijen
over een weer hebben verklaard en uit elkaars verklaringen en gedragingen,
overeenkomstig de zin die zij daaraan in de gegeven omstandigheden redelijkerwijze
mochten toekennen, hebben afgeleid. (Bunde/Erckens)
a. de ene opvatting ligt meer voor de hand dan de ander
b. vaststaande technische betekenis
c. deskundige bijstand
d. aan de uitdrukking gehechte betekenissen van 1 der procespartijen, zou leiden tot
een resultaat dat niet met de overeenkomst zou zijn beoogd
Gerechtvaardigd vertrouwen<handelingsonbekwaamheid
Gerechtvaardigd vertrouwen> geestelijke stoornis/discrepantie wil en verklaring.
Nietig= overeenkomst heeft nooit bestaan.
Vernietigbaar= overeenkomst wordt geacht nooit te hebben bestaan.
Kennisclip handelingsonbekwaamheid
Wettelijke vertegenwoordiger minderjarig= ouder, wettelijke vertegenwoordiger onder
curatele gestelde=curator.
Verschil handelingsonbekwame en handelingsonbevoegde is dat handelingsonbekwame
onbekwaam is en ongeschikt en dat handelingsonbevoegde bekwaam is, maar onbevoegd.
In gevallen dat er sprake is van een grijs gebied of een minderjarige een rechtshandeling
mag verrichten → beargumenteer wat in het maatschappelijk verkeer gebruikelijk is. (art
1:234 lid 2)
Hoorcollege
Aanbod:
Art 6:225 jo. 6:217 → afwijkende aanvaarding geldt als een nieuw aanbod.
Rechtshandelingen:
Definitie=Een feitelijke handeling met een beoogd rechtsgevolg.
- Een rechtshandeling komt tot stand door (art. 3.33 BW)
I. Een (zuiver gevormde) wil
II. Als de wil niet zuiver is gevormd, spreken we van een ‘wilsgebrek’
(bijv bij bedreiging)
, III. Een met die wil overeenstemmende verklaring
IV. Als wil en verklaring niet overeenstemmen, spreken we van een
discrepantie(niet overeenstemmen) tussen wil en verklaring’.
Geestelijke stoornis (art 3:34 BW):
Er moet verband bestaan tussen de stoornis en het handelen.
Er wordt ‘geacht’ een discrepantie tussen wil en verklaring te zijn in twee gevallen:
- Als de stoornis een redelijke belangenwaardering belette
- Of als verklaring onder invloed van stoornis is gedaan →
Dat laatste wordt ‘vermoed’ zo te zijn als de overeenkomst nadelig was voor gestoorde.
Gerechtvaardigd vertrouwen (3:35 BW):
- Beschermt tegen discrepantie wil en verklaring (art. 3:33 BW) en ook tegen
geestelijke stoornis (art. 3:34 BW) → bijv Eelman/Hin (spoken boerderij)
- Beschermt niet tegen handelingsonbekwaamheid (art 3:32 lid 2) → minderjarigheid
en onder curatele (1:234 en 1:381 BW)
‘gerechtvaardigd’ wil zeggen: Onderzoeksplicht wordt groter naarmate de overeenkomst
nadeliger is.
Vormvereisten overeenkomst:
Aanbod en aanvaarding in beginsel vormvrij (art. 3:37 lid 1 BW)
- Afzender mag overbrengingswijze zelf kiezen, maar dan zijn fouten ook voor zijn
risico (art. 3:37 lid 4 BW) = Hoofdregel
- Als ontvanger overbrengingswijze voorschrijft (bijv. via advocaat of makelaar), zijn
fouten voor zijn risico (art. 3:37 lid 4 BW → ‘tenzij’) Uitzondering
- Voorschrift of bij wet “schriftelijk” = ook via e-mail of internet (art. 6:227a BW)
Elektronisch:
- Webshops moeten website zo inrichten dat ongewilde verklaringen worden
voorkomen (art. 6:227c lid 1 BW)
- Webshops altijd bevestiging sturen van overeenkomst (art. 6:227c lid 3 BW)
- “bedenktijd” van veertien dagen bij elektronische overeenkomst (art. 6:230o BW)
Koop huis door consument:
- Schriftelijkheidsvereiste (art 7:2 lid 1 BW) Koopovereenkomst moet schriftelijk
worden aangegaan (in persoon tekenen.) → zolang het niet schriftelijk is
ondertekend, heb je nog geen overeenkomst!
- Bedenktijd van 3 dagen (art 7:2 lid 2 BW)
Stappenplan ‘totstandkoming overeenkomst’
Vraagstelling: Is er sprake van een geldige overeenkomst tussen partij A en partij B?/Is partij
A verplicht te leveren aan partij B?
- Herkenningswoord in casus → ‘Overeenkomst, verplicht te leveren’
Stap 1: Een overeenkomst in de zin van 6:213 BW komt tot stand door een aanbod en de
aanvaarding daarvan (6:217 BW).
Stap 2: Hofland/Hennis Stel vast of er sprake is van een aanbod of een ‘uitnodiging tot het
doen van een aanbod’, daar is sprake van onder 2 voorwaarden:
- individueel bepaalde zaak (Je hebt er maar 1 van)
- Je biedt het aan aan het publiek (advertentie)
De intentie van de koper dient als het aanbod
Theorie uit boek, hoorcolleges etc.
Thema 1: totstandkoming overeenkomsten
Hoofdstukken vermogensrecht 2022/H2.1-2.4:
Verbintenis=vermogensrechtelijke rechtsbetrekking tussen twee (of meer) personen
krachtens welke de één (schuldenaar,debiteur) tot een bepaalde prestatie is verplicht, terwijl
de ander (schuldeiser,crediteur) tot die prestatie is gerechtigd. → obligatoire
overeenkomst=verbintenisscheppend. (bijv. verplichting tot eigendomsoverdracht zaak de +
de verplichting tot betaling koopprijs.)
Een overeenkomst komt tot stand door een aanbod en de aanvaarding daarvan (art 6:217
BW)
- Aanbod=wilsverklaring waarin voorstel tot het sluiten van een overeenkomst is vervat
- Aanvaarding= hetgeen de overeenkomst tot stand doet komen
Is er sprake van een product waar je er maar 1 van hebt en het een aanbod is aan open
publiek, dan is er sprake van uitnodiging tot het doen van een aanbod (Hofland/Hennis)
In beginsel dient verkochte zaak te worden afgeleverd op de plaats waar de zaak zich ten
tijde van het sluiten van de overeenkomst bevond. Tenzij anders bepaald. (art 6:41 BW)
Het aanbod schept een wilsrecht (een recht om door eenzijdige wilsverklaring een
rechtsgevolg in het leven te roepen)
In welke gevallen verliest het aanbod zijn kracht?
1. Aanbod wordt verworpen (artikel 6:221 lid 2 BW)
2. Tijdverloop: Mondeling aanbod dient terstond te worden aanvaard. Schriftelijk
aanbod waarin geen termijn van geldigheid is gesteld dient binnen een redelijke
termijn te worden aanvaard(artikel 6:221 lid 1 BW)
3. Aanbod wordt herroepen. Aanbod kan worden herroepen, tenzij het een termijn voor
de aanvaarding inhoudt of de onherroepelijkheid op andere wijze uit het aanbod
volgt.
Redelijke termijn= een periode die als voldoende lang wordt beschouwd om een bepaalde
handeling of procedure uit te voeren, afhankelijk van de specifieke omstandigheden van het
geval.
2 afwijkende vormen van het aanbod:
1. vrijblijvend aanbod=aanbod met verzwakte werking (6:219 lid 2 BW)
2. onherroepelijk aanbod= aanbod met versterkte werking (6:219 lid 1 BW)
I. Langs contractuele weg onherroepelijk (‘na ontvangst van welke
kennisgeving de koopovereenkomst zal zijn tot stand gekomen.’)
II. Uit het aanbod zelf (‘aanbod geldig tot…’ ‘aanvaarding dient te geschieden
voor…’)
Onderscheid tussen herroepen en intrekken van een verklaring:
- Herroepen: is mogelijk zolang het aanbod niet is aanvaard en nog geen andere
mededeling houdende aanvaarding is verzonden (art. 6:219 lid 2 BW). Zodra de
, aanvaarding is verzonden, komt de overeenkomst tot stand (dus niet wanneer de
wederpartij dit leest).
- Intrekken: is alleen mogelijk voor of tegelijk met de ontvangst van het aanbod/ de
aanvaarding(ingetrokken verklaring) door de wederpartij (art. 3:37 lid 5 BW)
- ontvangsttheorie (art. 3.37 lid 3 BW)
Handelingsbekwaamheid=Mogelijkheid zelfstandig rechtshandelingen te verrichten
waaraan men zelf onaantastbaar wordt gebonden. (artikel 3:32 lid 1 BW)
Gevallen waarin minderjarige zelfstandig volledig geldige onaantastbare rechtshandelingen
kan verrichten:
a. Art 1:234 lid 1 BW toestemming wettelijk vertegenwoordiger
b. Art 1:234 lid 3 BW veronderstelde toestemming
c. Art 1:235 Handlichting (minderjarige wordt bevoegdheden van een meerderjarige
toegekend, wanneer de minderjarige leeftijd van 16 heeft bereikt, wordt verleend
door kantonrechter.)
d. Art 4:55 BW Maken testament (boven 16 jaar)
e. Art 7:447 lid 1 Aangaan geneeskundige behandelovereenkomst (minimaal 16)
f. Art 7:612 lid 1 BW Aangaan arbeidsovereenkomst (minimaal 16)
Handelingsonbekwaamheid bij meerderjarigen:
- geestelijk gestoorden, drank en drugs misbruikers etc. → onder curatele (benoemd
door de rechter en curator aangesteld) art 1:378 BW
Recht tot bescherming van handelingsonbekwame>handelsbelangen.
Een rechtshandeling verricht door een onbekwame is vernietigbaar, een eenzijdige
rechtshandeling van een handelingsonbekwame is echter nietig. (art 3:32 lid 2 BW)
(bijv 14 jarige zegt lidmaatschap sportvereniging op= vernietigbaar, weigeren van een
erfenis door een onder curatele gestelde is nietig.)
Rechtshandeling bestaat uit 2 elementen wat volgt uit art 3:33 BW: wil en verklaring
Wilsleer→slechts sprake van contractuele gebondenheid indien en voor zover aan de
verklaring een volwaardig wilsbesluit ten grondslag ligt.
Verklaringsleer→ gebonden aan hetgeen dat men verklaart. (Kritiek op wilsleer. Immers
nimmer zekerheid dat verklaring tot contractuele gebondenheid zal leiden)
Geestelijke stoornis of andere vorm van discrepantie?
- Primaire grondslag is de wil, slechts bij discrepantie tussen wil en verklaring komt
als subsidiaire grondslag het gerechtvaardigd vertrouwen te hulp. (3:35 BW)
(bijv. A wil product voor 4000€ verkopen, maar staat in winkel voor 7,95. Dan stemt de
verklaring (7,95) niet overeen met de wil. B kan zich echter niet beroepen op
gerechtvaardigd vertrouwen, dus geen overeenkomst tot stand gekomen.)
- Geestelijke stoornis (art 3:34 BW) → kijken naar het nadeel. Bij een overeenkomst
door een geestelijk gestoorde wordt de overeenstemmende wil geacht te
ontbreken=vernietigbaar. → tenzij beroep op gerechtvaardigd vertrouwen art 3:35.
,Art 3:35 BW:
Nolens=degene die een verklaring aflegde waaraan een wilsovereenstemming ontbrak.
Fidens= degene bij wie gerechtvaardigd vertrouwen wordt opgewekt.
HR:‘De eisen worden zwaarder naarmate de nadelen voor de nolens verbonden aan de
rechtshandeling groter zijn.’
- Dit artikel speelt ook belangrijke rol wanneer partijen een voor een misverstand
vatbare uitdrukking hebben gebezigd.
2 mogelijkheden in het geval dat de bedoelde verklaring van de één en het vertrouwen van
de ander tegenover elkaar staan:
1. bescherming van degene om wiens verklaring het gaat door aan te nemen dat geen
overeenkomst tot stand is gekomen. (nietig)
2. bescherming van het vertrouwen van de wederpartij doordat de overeenkomst als
geldig wordt aangemerkt.
Indien partijen voor misverstand vatbare uitdrukkingen bezigen, dient voor de vraag of er
een geldige overeenkomst tot stand is gekomen overwogen te worden wat beide partijen
over een weer hebben verklaard en uit elkaars verklaringen en gedragingen,
overeenkomstig de zin die zij daaraan in de gegeven omstandigheden redelijkerwijze
mochten toekennen, hebben afgeleid. (Bunde/Erckens)
a. de ene opvatting ligt meer voor de hand dan de ander
b. vaststaande technische betekenis
c. deskundige bijstand
d. aan de uitdrukking gehechte betekenissen van 1 der procespartijen, zou leiden tot
een resultaat dat niet met de overeenkomst zou zijn beoogd
Gerechtvaardigd vertrouwen<handelingsonbekwaamheid
Gerechtvaardigd vertrouwen> geestelijke stoornis/discrepantie wil en verklaring.
Nietig= overeenkomst heeft nooit bestaan.
Vernietigbaar= overeenkomst wordt geacht nooit te hebben bestaan.
Kennisclip handelingsonbekwaamheid
Wettelijke vertegenwoordiger minderjarig= ouder, wettelijke vertegenwoordiger onder
curatele gestelde=curator.
Verschil handelingsonbekwame en handelingsonbevoegde is dat handelingsonbekwame
onbekwaam is en ongeschikt en dat handelingsonbevoegde bekwaam is, maar onbevoegd.
In gevallen dat er sprake is van een grijs gebied of een minderjarige een rechtshandeling
mag verrichten → beargumenteer wat in het maatschappelijk verkeer gebruikelijk is. (art
1:234 lid 2)
Hoorcollege
Aanbod:
Art 6:225 jo. 6:217 → afwijkende aanvaarding geldt als een nieuw aanbod.
Rechtshandelingen:
Definitie=Een feitelijke handeling met een beoogd rechtsgevolg.
- Een rechtshandeling komt tot stand door (art. 3.33 BW)
I. Een (zuiver gevormde) wil
II. Als de wil niet zuiver is gevormd, spreken we van een ‘wilsgebrek’
(bijv bij bedreiging)
, III. Een met die wil overeenstemmende verklaring
IV. Als wil en verklaring niet overeenstemmen, spreken we van een
discrepantie(niet overeenstemmen) tussen wil en verklaring’.
Geestelijke stoornis (art 3:34 BW):
Er moet verband bestaan tussen de stoornis en het handelen.
Er wordt ‘geacht’ een discrepantie tussen wil en verklaring te zijn in twee gevallen:
- Als de stoornis een redelijke belangenwaardering belette
- Of als verklaring onder invloed van stoornis is gedaan →
Dat laatste wordt ‘vermoed’ zo te zijn als de overeenkomst nadelig was voor gestoorde.
Gerechtvaardigd vertrouwen (3:35 BW):
- Beschermt tegen discrepantie wil en verklaring (art. 3:33 BW) en ook tegen
geestelijke stoornis (art. 3:34 BW) → bijv Eelman/Hin (spoken boerderij)
- Beschermt niet tegen handelingsonbekwaamheid (art 3:32 lid 2) → minderjarigheid
en onder curatele (1:234 en 1:381 BW)
‘gerechtvaardigd’ wil zeggen: Onderzoeksplicht wordt groter naarmate de overeenkomst
nadeliger is.
Vormvereisten overeenkomst:
Aanbod en aanvaarding in beginsel vormvrij (art. 3:37 lid 1 BW)
- Afzender mag overbrengingswijze zelf kiezen, maar dan zijn fouten ook voor zijn
risico (art. 3:37 lid 4 BW) = Hoofdregel
- Als ontvanger overbrengingswijze voorschrijft (bijv. via advocaat of makelaar), zijn
fouten voor zijn risico (art. 3:37 lid 4 BW → ‘tenzij’) Uitzondering
- Voorschrift of bij wet “schriftelijk” = ook via e-mail of internet (art. 6:227a BW)
Elektronisch:
- Webshops moeten website zo inrichten dat ongewilde verklaringen worden
voorkomen (art. 6:227c lid 1 BW)
- Webshops altijd bevestiging sturen van overeenkomst (art. 6:227c lid 3 BW)
- “bedenktijd” van veertien dagen bij elektronische overeenkomst (art. 6:230o BW)
Koop huis door consument:
- Schriftelijkheidsvereiste (art 7:2 lid 1 BW) Koopovereenkomst moet schriftelijk
worden aangegaan (in persoon tekenen.) → zolang het niet schriftelijk is
ondertekend, heb je nog geen overeenkomst!
- Bedenktijd van 3 dagen (art 7:2 lid 2 BW)
Stappenplan ‘totstandkoming overeenkomst’
Vraagstelling: Is er sprake van een geldige overeenkomst tussen partij A en partij B?/Is partij
A verplicht te leveren aan partij B?
- Herkenningswoord in casus → ‘Overeenkomst, verplicht te leveren’
Stap 1: Een overeenkomst in de zin van 6:213 BW komt tot stand door een aanbod en de
aanvaarding daarvan (6:217 BW).
Stap 2: Hofland/Hennis Stel vast of er sprake is van een aanbod of een ‘uitnodiging tot het
doen van een aanbod’, daar is sprake van onder 2 voorwaarden:
- individueel bepaalde zaak (Je hebt er maar 1 van)
- Je biedt het aan aan het publiek (advertentie)
De intentie van de koper dient als het aanbod
