Samenvatting cognitieve domeinen

Cognitieve domeinen
1. Bewustzijn, aandacht en oriëntatie
o Bewustzijn
 Helder
 Vernauwd; doordat gedachten op één ding gericht zijn omgeving niet
waarnemen)
 Verlaagd; lijkt op vernauwing alleen in alle opzichten vaag. Mensen zijn er
niet helemaal bij, soort van verdoofd.
 Somnolent; is sterk gedaald bewustzijn, wel in staat om te reageren met
moeite, reageren alleen als je iets tegen ze zegt anders zakken ze weer weg
 Soporeus; bewustzijnsdaling tot totale bewusteloosheid, subcoma
 Coma; totale bewusteloosheid, geen reactie op pijnprikkel
o Aandacht en concentratie
 Normaal
 Aandacht moeilijk te trekken  hypovigiliteit
 Verhoogd alert/waakzaam  hypervigiliteit
 Verminderd vermogen aandacht vast te houden
 Verminderde concentratie  hypotenaciteit
o Oriëntatie
 Intact
 Desoriëntatie in tijd; Datum
 Desoriëntatie in plaats; topografie  weg vinden buiten of in huis
 Desoriëntatie in ander persoon  interpersoonlijke oriëntatie
 Desoriëntatie in eigen persoon  persoonlijke oriëntatie
2. Perceptueel-motorisch functioneren
o Intact; visuele agnosie(blindheid)
o Stoornis in visuospatiele functies ( zien, het verwerken van ruimtelijke informatie)
o Apraxie
 Constructieve apraxie ruimtelijk aspect van handeling verstoord, bijv.
natekenen of iets in elkaar zetten
 Ideomotorische apraxie  iemand weet wel waarvoor een voorwerp gebruikt
wordt, maar kan niet bedenken welke juiste beweging hij/zij moet maken, bijv.
een boterham wordt geprakt ipv gesmeerd maar wel met een mes)
 Kledingapraxie = ideatoire apraxie het plannen van handelingen is
gestoord, iemand weet de volgorde van handelen niet meer.
3. Geheugen
o Intact,
o stoornis in het KTG = anterograde amnesie, confabulaties ( verhalen kloppen niet
geheel maar wel lopend verhaal)
o Stoornis in LTG (autobiografisch, feitelijk, impliciet ) = retrograde amnesie
o Dissociatieve amnesie  bepaalde herinneringen niet meer terughalen (vooral over
zichzelf)
4. Intellectuele functies
o Oordeelsvermogen
 Intact
 vermogen om onderscheid te maken tussen externe werkelijkheid, en
eigen denkbeelden/fantasieen
 eigen mogelijkheden/beperkingen inschatten met passende
doelstellingen maken
 sociale situatie correct beoordelen en passend handelen
 Gestoord realiteitsbesef
 Oordeels- een kritiekstoornissen  Overschatting en te weinig zelf kritiek
 Decorumverlies  verminderd sociaal wenselijk gedrag/verminderd “fatsoen”

, o Ziektebesef en ziekte inzicht
 Wel, enig of geen ziektebesef  weet van ziek zijn
 Wel, enig of geen ziekte-inzicht  weet van wat er precies aan de hand is
o Abstractievermogen
 Intact
 Normaal vermogen tot generaliseren/classificeren
 Verminderd
o Executieve functies
 Intact
 Normaal in staat tot maken plannen voor; initiëren, controleren en
stoppen van ingewikkelde handelingen.
 Overzien van complexe handelingen en deeltaken.
 Gestoord
o Geschatte intelligentie
o Taal
 Intact
 Woordvindingsstoornissen, circumlocutie ( beschrijven woord ipv woord zelf),
afasie
 Dysgrafie  verminderd vermogen tot schrijven
 Dysnomie  Benoemingsstoornis kan ook omschrijving niet geven
 begripsstoornis, herhalingsstoornis
 Dyslexie  verminderd vermogen tot lezen
5. Sociaal cognitieve functies
o Intact
o Beperkingen in
 Emotieperceptie  emotie van ander inschatten
 theory of mind  zich verplaatsen in andermans gevoelens/gedachten
 vermogen tot mentaliseren  gedrag van zichzelf en anderen kunnen
begrijpen door ze te koppelen aan mentale toestanden. (Mentale toestanden
zijn overtuigingen, wensen, gevoelens en gedachten)
6. Voorstelling, waarneming en zelfwaarneming
o Voorstelling
 Normaal of ongestoord
 Dwangvoorstelling, herbeleving van traumatische ervaring
o Waarneming
 Normaal of ongestoord
 Dispercepties  vervormde waarneming ( meer minder geluid dan werkelijk,
objecten groter of kleiner)
 Hallucinaties
 Visueel, auditief (imperatief)  zien/horen van dingen die er niet zijn
 Somatisch (tactiel, visceraal)  Voelen van iets wat er niet is.
 Illusoire vervalsingen  reele zintuiglijke prikkeling wordt verkeerd
geinterpreteerd
 Misidentificaties  bekenden worden als onbekende beschouwd en v.v.
 Derealisatie  omgeving, mensen of voorwerpen als onecht, wazig, mistig,
een luchtbel of visueel vervormd worden ervaren
 Sensorische hyperreactiviteit, sensorische hyporeactiviteit 
overgevoeligheid en verminderde gevoeligheid voor sensorische prikkels.
o Zelfwaarneming
 Normaal of ongestoord
 Depersonalisatie  wat inhoudt dat eigen gedrag, gedachten, gevoelens,
gewaarwordingen of het lichaam als 'niet-eigen' worden ervaren
 Twijfel aan of verandering in eigen identiteit
 Morfodysforie, stoornis in de lichaamsbeleving