Methodologie inhoud
Deel 1 Algemeen: basisbegrippen
H1 Waarom sociaalwetenschappelijk onderzoek
1.1 Inleiding
1.2 Enkele voorbeelden
1.3 De wetenschappelijke aanpak
1.4 Wat te verwachten van methodologie
H2 Bouwstenen en soorten sociaalwetenschappelijk onderzoek
2.1 Inleiding
2.2 Bouwstenen van sociaalwetenschappelijk onderzoek
Theorie / empirie
Inductie / deductie
2.3 Evaluatiecriteria voor wetenschappelijke kennis
2.4 Soorten sociaalwetenschappelijk onderzoek
H3 Filosofische achtergrond: epistemologische beginselen
3.1 inleiding
3.2 De ontwikkeling van de epistemologie van de wetenschappen
Empirische natuurwetenschap: positivisme / empirisme
David Humes scepticisme
Wiener Kreis: logisch positivisme en verificationisme
Karl Popper: principe van falsificatie
Tomas Kuhns paradigma’s
Imre Lakatos: theorie met meerinhoud
3.3 Wat met de sociale wetenschappen
Onderzoeksobject: positivisme vs contructivisme
Positivisme binnen de sociale wetenschappen
Contructivisme binnen de sociale wetenschappen
H4 Ethiek in sociaalwetenschappelijk onderzoek
4.1 Inleiding
4.2 Hoe omgaan met deelnemers aan onderzoek
Vermijden van schade als basisprincipe
Vrijwillige toestemming of ‘informed consent’
Privacy, vertrouwelijkheid, anonimisering
4.3 Professionele standaarden en deontologie
4.4 Samenleving en wetenschap
Deel 2 Planning en voorbereiding van empirisch onderzoek
,H5 Onderzoek ontwerpen: strategie en doelstellingen
5.1 Inleiding
5.2 Het onderzoeksplan
5.3 Probleemformulering of probleemstelling
Algemene vraagstelling en onderzoeksdoelstelling: fundamenteel vs praktijkgericht
Literatuurstudie: status quaestionis
Vraagstelling en onderzoeksvragen
5.4 Onderzoeksopzet of (onderzoeks)technisch ontwerp
Plaats en situatie van waarneming: waar?
Tijdstip en periode van waarneming: wanneer en hoe lang?
Onderzoekseenheden en kenmerken: wie?
Methode van waarneming: hoe?
Tijdsplanning en financieel overzicht
H6 Kwantitatieve en kwalitatieve meting
6.1 Inleiding
6.2 Meten: enkele basisbegrippen
Het meetproces
Soorten concepten
Meten: kwantitatieve vs kwalitatieve benaderingen
6.3 Kwantitatief meten
Uitgangspunt: klassieke testtheorie
Enkele kenmerken van kwantitatieve variabelen
Schaaltechnieken
Operationaliseren van relaties tussen variabelen
Betrouwbaarheid nagaan?
Meetvaliditeit nagaan?
6.4 Kwalitatieve meting
Het open karakter van kwalitatieve benaderingen
Enkele illustraties van kwalitatieve benaderingen
De kwaliteit van kwalitatieve metingen
,H7 Selectie van onderzoekseenheden: steekproeven
7.1 Inleiding
Onderzoekseenheden, populatie, steekproef
Steekproeven: twee logica’s van selectie
7.2 Toevalsteekproeven
Stappen bij het trekken van toevalsteekproeven
Types toevalsteekproeven
Foutenbronnen bij steekproeftrekking
Steekproefgrootte
Kwantitatieve niet-toevalsteekproeven
7.3 Theoretische steekproeven
De eigenheid van theoretische steekproeftrekking
Strategieën in theoretische steekproeftrekking
Deel 3 Kwantitatieve methodes
H8 Experimentele ontwerpen
8.1 Inleiding
8.2 Onderdelen van het klassieke experimentele ontwerp
Basisschema van een klassiek experiment
Randomiseren en matchen
Effect van een stimulus
Voormeting
8.3 Bedreigingen van de interne validiteit
Buitenexperimentele gebeurtenissen
Maturatie of spontane verandering
Testeffect
Instrumentatie
Statistische regressie
Selectie
Uitval
Verwachtingen van de onderzoeker
8.4 Bedreigingen van de externe validiteit
Populatievaliditeit
Naturalistische validiteit
8.5 Alternatieven op de klassieke experimentele ontwerpen
Quasi-experimentele ontwerpen
Pre-experimentele ontwerpen
8.6 Ethische bekommernissen
H9 Surveyonderzoek
, 9.1 Inleiding
9.2 Stappenplan en foutenbronnen
9.3 Over vragen en antwoorden
9.4 Het ontwerp van vragenlijsten
Een model van het vraag-antwoordproces
Responsfouten en -stijlen
Aanbevelingen voor het opstellen van vragenlijsten
9.5 De keuze voor een surveymodus
Face-to-facesurveys
Zelf-in-te-vullen vragenlijsten
Mixed-mode surveys
H10 Niet-reactief onderzoek en secundaire data-analyse
10.1 Inleiding
10.2 Soorten niet-reactieve gegevens
Fysieke sporen
Tekst: inhoudsanalyse
Administratieve data en officiële statistieken
Big Data
10.3 Secundaire analyse van onderzoeksdata
10.4 Voor- en nadelen van niet-reactieve en secundaire data
Deel 4 Kwalitatieve methodes
H11 Veldonderzoek en participerende observatie
11.1 Inleiding
11.2 Types veldonderzoek
De rol van de onderzoeker: participeren vs observeren
De mate van openheid: verborgen vs open onderzoek
Het gehanteerde paradigma: coöperatief vs investigatief onderzoek
11.3 Het verloop van veldonderzoek
Planning van veldwerk
Toegang verkrijgen tot het veld
Verblijf in het veld
Uittrede uit het veld
11.4 Veldwerknotities
11.5 Voor- en nadelen van veldonderzoek
Deel 1 Algemeen: basisbegrippen
H1 Waarom sociaalwetenschappelijk onderzoek
1.1 Inleiding
1.2 Enkele voorbeelden
1.3 De wetenschappelijke aanpak
1.4 Wat te verwachten van methodologie
H2 Bouwstenen en soorten sociaalwetenschappelijk onderzoek
2.1 Inleiding
2.2 Bouwstenen van sociaalwetenschappelijk onderzoek
Theorie / empirie
Inductie / deductie
2.3 Evaluatiecriteria voor wetenschappelijke kennis
2.4 Soorten sociaalwetenschappelijk onderzoek
H3 Filosofische achtergrond: epistemologische beginselen
3.1 inleiding
3.2 De ontwikkeling van de epistemologie van de wetenschappen
Empirische natuurwetenschap: positivisme / empirisme
David Humes scepticisme
Wiener Kreis: logisch positivisme en verificationisme
Karl Popper: principe van falsificatie
Tomas Kuhns paradigma’s
Imre Lakatos: theorie met meerinhoud
3.3 Wat met de sociale wetenschappen
Onderzoeksobject: positivisme vs contructivisme
Positivisme binnen de sociale wetenschappen
Contructivisme binnen de sociale wetenschappen
H4 Ethiek in sociaalwetenschappelijk onderzoek
4.1 Inleiding
4.2 Hoe omgaan met deelnemers aan onderzoek
Vermijden van schade als basisprincipe
Vrijwillige toestemming of ‘informed consent’
Privacy, vertrouwelijkheid, anonimisering
4.3 Professionele standaarden en deontologie
4.4 Samenleving en wetenschap
Deel 2 Planning en voorbereiding van empirisch onderzoek
,H5 Onderzoek ontwerpen: strategie en doelstellingen
5.1 Inleiding
5.2 Het onderzoeksplan
5.3 Probleemformulering of probleemstelling
Algemene vraagstelling en onderzoeksdoelstelling: fundamenteel vs praktijkgericht
Literatuurstudie: status quaestionis
Vraagstelling en onderzoeksvragen
5.4 Onderzoeksopzet of (onderzoeks)technisch ontwerp
Plaats en situatie van waarneming: waar?
Tijdstip en periode van waarneming: wanneer en hoe lang?
Onderzoekseenheden en kenmerken: wie?
Methode van waarneming: hoe?
Tijdsplanning en financieel overzicht
H6 Kwantitatieve en kwalitatieve meting
6.1 Inleiding
6.2 Meten: enkele basisbegrippen
Het meetproces
Soorten concepten
Meten: kwantitatieve vs kwalitatieve benaderingen
6.3 Kwantitatief meten
Uitgangspunt: klassieke testtheorie
Enkele kenmerken van kwantitatieve variabelen
Schaaltechnieken
Operationaliseren van relaties tussen variabelen
Betrouwbaarheid nagaan?
Meetvaliditeit nagaan?
6.4 Kwalitatieve meting
Het open karakter van kwalitatieve benaderingen
Enkele illustraties van kwalitatieve benaderingen
De kwaliteit van kwalitatieve metingen
,H7 Selectie van onderzoekseenheden: steekproeven
7.1 Inleiding
Onderzoekseenheden, populatie, steekproef
Steekproeven: twee logica’s van selectie
7.2 Toevalsteekproeven
Stappen bij het trekken van toevalsteekproeven
Types toevalsteekproeven
Foutenbronnen bij steekproeftrekking
Steekproefgrootte
Kwantitatieve niet-toevalsteekproeven
7.3 Theoretische steekproeven
De eigenheid van theoretische steekproeftrekking
Strategieën in theoretische steekproeftrekking
Deel 3 Kwantitatieve methodes
H8 Experimentele ontwerpen
8.1 Inleiding
8.2 Onderdelen van het klassieke experimentele ontwerp
Basisschema van een klassiek experiment
Randomiseren en matchen
Effect van een stimulus
Voormeting
8.3 Bedreigingen van de interne validiteit
Buitenexperimentele gebeurtenissen
Maturatie of spontane verandering
Testeffect
Instrumentatie
Statistische regressie
Selectie
Uitval
Verwachtingen van de onderzoeker
8.4 Bedreigingen van de externe validiteit
Populatievaliditeit
Naturalistische validiteit
8.5 Alternatieven op de klassieke experimentele ontwerpen
Quasi-experimentele ontwerpen
Pre-experimentele ontwerpen
8.6 Ethische bekommernissen
H9 Surveyonderzoek
, 9.1 Inleiding
9.2 Stappenplan en foutenbronnen
9.3 Over vragen en antwoorden
9.4 Het ontwerp van vragenlijsten
Een model van het vraag-antwoordproces
Responsfouten en -stijlen
Aanbevelingen voor het opstellen van vragenlijsten
9.5 De keuze voor een surveymodus
Face-to-facesurveys
Zelf-in-te-vullen vragenlijsten
Mixed-mode surveys
H10 Niet-reactief onderzoek en secundaire data-analyse
10.1 Inleiding
10.2 Soorten niet-reactieve gegevens
Fysieke sporen
Tekst: inhoudsanalyse
Administratieve data en officiële statistieken
Big Data
10.3 Secundaire analyse van onderzoeksdata
10.4 Voor- en nadelen van niet-reactieve en secundaire data
Deel 4 Kwalitatieve methodes
H11 Veldonderzoek en participerende observatie
11.1 Inleiding
11.2 Types veldonderzoek
De rol van de onderzoeker: participeren vs observeren
De mate van openheid: verborgen vs open onderzoek
Het gehanteerde paradigma: coöperatief vs investigatief onderzoek
11.3 Het verloop van veldonderzoek
Planning van veldwerk
Toegang verkrijgen tot het veld
Verblijf in het veld
Uittrede uit het veld
11.4 Veldwerknotities
11.5 Voor- en nadelen van veldonderzoek
