Het actuele denken ~ Johan Teirlinck
1
,Het actuele denken ~ Johan Teirlinck
HET ACTUELE DENKEN
INLEIDING
Situering: 20ste eeuw (1990-…)
Veel stromingen die elkaar tegenspreken, die elk beweren de essentie van onze
tijd samen te vatten
- Stromingen volgen elkaar heel snel op
- We leven sneller dan in het verleden + onze tijd is heel
flitsend/vernieuwend = geen globaal frame te bedenken
Kijken naar iets dat deze bewegingen “verbind”? welke grote golf overspoeld hard?
MENTALE RUIMTE
Rode draad gedurende al deze periodes, stijlen (literatuur, filosofie, wetenschap,..)
Jaren 90 => mentale ruimte krachtig impuls van nieuwe technologieën, internet,
computergames,…
Hoe spelen verschillende domeinen zoals sport, economie hierop in?
Verdere studie voor wat er in ons hoofd gebeurt, CONTAMINATIES wilt hier een
antwoord op geven
Wat is de invloed van deze informatiecultuur?
“SERENDIPITEIT” goed alternatief voor ons rationeel en rechtlijnig denken
We weten meer hoe ons brein functioneert => nieuwe limieten van ons denken te
verkennen
DE MENTALE RUIMTE
Situering : 20ste eeuw
Welke vertegenwoordigers van het denken, de cultuur en de kunst hebben in de 20 ste
eeuw de weg gewezen voor een beter begrip van de 21ste eeuw? Wat typeert de 20ste
eeuw zoals de renaissance de 16de eeuw typeert?
Eerste tekenen mentale ruimte
Impressionisme
Opkomst van nieuwe wetenschappen => psychologie
Niet in termen van een concreet zichtbare wereld gedacht
de realistische kijk die zegt dat er slechts 1 werkelijkheid is, verliest terrein
De mentale ruimte krijgt vorm in het denken van Freud en de psychologie.
2
, Het actuele denken ~ Johan Teirlinck
Het ontstaan van de psychologie
1860 => artsen bezig met “hysteria” , vooral Freud
- Bij de elitaire dames, die rijk & prachtig leven hadden waar alles voor
gedaan werd
- Zorgde voor een medisch raadsel
- het gebrek aan vrijheid, inspraak, het gevoel van opgesloten te zijn,
bezorgde hen hysterische aanvallen.
Conversiehysterie is typisch voor patiënten die bepaalde noden en wensen
hebben die onbewust verboden zijn maar die zich toch in lichamelijk gedrag
vertalen.
Ontdekking Freud
- Niet alleen maar materiele noden, mentale wereld staat centraal
- Als we onze psyché niet verzorgen, worden we ziek!
1920 hysteria vervangen door depressie
- Freud wijst op een psychosomatische ziekte
- Ziekte die in ons hoofd begint, bij geen herkenning = een lichamelijke
ziekte
Mentale wereld heeft de concrete, reële wereld overruled
1950 : lag de focus op wederopbouw na de oorlog, de opkomst van de
consumptiemaatschappij, en materiële vooruitgang
Economisch succes had ook nadelen
- Men miste het huiselijke leven
- Vrouwen kregen lichamelijke klachten
Conclusie = mentale geest laat zich niet opsluiten, mentale gezondheidszorg
wordt belangrijk!
ABSTRACTE SCHILDERKUNST
1910 : Kandinsky => eerste abstracte werk
Ontdekking abstractie = afscheid realistische werken (bv; koe met kerktoren)
Kandinsky wil “dat wat biet zichtbaar is, maar wel wezenlijk” weergeven
- Kleur, vorm en sfeer tonen wat er in de kunstenaar leeft
Mentale ruimte geen tijdelijke trend => volledige ommekeer
Mensen gaan op zoek naar oorzaken, achterliggende gedachten, duistere
motieven en intuïtie
VOORBEELDEN:
Mayerhold
Gebruik van kubussen in theater
Films van Einstein
Menselijke figuren worden expressionistisch om begrippen te schetsen
Modern Russisch ballet
Bewegingen verwijzen naar mentale verzuchtingen van personages
3
1
,Het actuele denken ~ Johan Teirlinck
HET ACTUELE DENKEN
INLEIDING
Situering: 20ste eeuw (1990-…)
Veel stromingen die elkaar tegenspreken, die elk beweren de essentie van onze
tijd samen te vatten
- Stromingen volgen elkaar heel snel op
- We leven sneller dan in het verleden + onze tijd is heel
flitsend/vernieuwend = geen globaal frame te bedenken
Kijken naar iets dat deze bewegingen “verbind”? welke grote golf overspoeld hard?
MENTALE RUIMTE
Rode draad gedurende al deze periodes, stijlen (literatuur, filosofie, wetenschap,..)
Jaren 90 => mentale ruimte krachtig impuls van nieuwe technologieën, internet,
computergames,…
Hoe spelen verschillende domeinen zoals sport, economie hierop in?
Verdere studie voor wat er in ons hoofd gebeurt, CONTAMINATIES wilt hier een
antwoord op geven
Wat is de invloed van deze informatiecultuur?
“SERENDIPITEIT” goed alternatief voor ons rationeel en rechtlijnig denken
We weten meer hoe ons brein functioneert => nieuwe limieten van ons denken te
verkennen
DE MENTALE RUIMTE
Situering : 20ste eeuw
Welke vertegenwoordigers van het denken, de cultuur en de kunst hebben in de 20 ste
eeuw de weg gewezen voor een beter begrip van de 21ste eeuw? Wat typeert de 20ste
eeuw zoals de renaissance de 16de eeuw typeert?
Eerste tekenen mentale ruimte
Impressionisme
Opkomst van nieuwe wetenschappen => psychologie
Niet in termen van een concreet zichtbare wereld gedacht
de realistische kijk die zegt dat er slechts 1 werkelijkheid is, verliest terrein
De mentale ruimte krijgt vorm in het denken van Freud en de psychologie.
2
, Het actuele denken ~ Johan Teirlinck
Het ontstaan van de psychologie
1860 => artsen bezig met “hysteria” , vooral Freud
- Bij de elitaire dames, die rijk & prachtig leven hadden waar alles voor
gedaan werd
- Zorgde voor een medisch raadsel
- het gebrek aan vrijheid, inspraak, het gevoel van opgesloten te zijn,
bezorgde hen hysterische aanvallen.
Conversiehysterie is typisch voor patiënten die bepaalde noden en wensen
hebben die onbewust verboden zijn maar die zich toch in lichamelijk gedrag
vertalen.
Ontdekking Freud
- Niet alleen maar materiele noden, mentale wereld staat centraal
- Als we onze psyché niet verzorgen, worden we ziek!
1920 hysteria vervangen door depressie
- Freud wijst op een psychosomatische ziekte
- Ziekte die in ons hoofd begint, bij geen herkenning = een lichamelijke
ziekte
Mentale wereld heeft de concrete, reële wereld overruled
1950 : lag de focus op wederopbouw na de oorlog, de opkomst van de
consumptiemaatschappij, en materiële vooruitgang
Economisch succes had ook nadelen
- Men miste het huiselijke leven
- Vrouwen kregen lichamelijke klachten
Conclusie = mentale geest laat zich niet opsluiten, mentale gezondheidszorg
wordt belangrijk!
ABSTRACTE SCHILDERKUNST
1910 : Kandinsky => eerste abstracte werk
Ontdekking abstractie = afscheid realistische werken (bv; koe met kerktoren)
Kandinsky wil “dat wat biet zichtbaar is, maar wel wezenlijk” weergeven
- Kleur, vorm en sfeer tonen wat er in de kunstenaar leeft
Mentale ruimte geen tijdelijke trend => volledige ommekeer
Mensen gaan op zoek naar oorzaken, achterliggende gedachten, duistere
motieven en intuïtie
VOORBEELDEN:
Mayerhold
Gebruik van kubussen in theater
Films van Einstein
Menselijke figuren worden expressionistisch om begrippen te schetsen
Modern Russisch ballet
Bewegingen verwijzen naar mentale verzuchtingen van personages
3
