2. De Verlichting in theorie en praktijk (1650-1900)
2.1 Verlichte denkbeelden (1650-1789)
Vóór 1700 was het geloof erg belangrijk. Droit divin = god heeft de koning de macht
gegeven, en dus mag de koning alles bepalen.
Rond 1700 komt men los uit de onmondigheid en gaat zelf nadenken. Het humanisme,
ontdekkingsreizen, technologische vooruitgang en rationalisme droegen bij aan de
wetenschappelijke revolutie in de 17e eeuw. De Verlichting ontstond als een intellectuele
beweging die zich richtte op het gebruik van de rede en logisch denken om de wereld te
begrijpen. Immanuel Kant legt uit wat de verlichting inhoud -> de verlichting is een
bevrijding van de mens uit de onmondigheid waaraan hij zelf schuldig is.
Er komen nieuwe manieren om kennis te krijgen
- Empirisme = kennis uit (zintuigelijke)ervaring (Locke)
- Rationalisme = uitdagen van bepaalde ideeën (Descartes)
Mensen begonnen hun geloof en traditionele denkbeelden steeds meer te bevragen en
wilden bewijzen zien in plaats van dogma's te accepteren. De samenleving werd gezien als
een geheel waarin vrijheid, bezit en natuurlijke rechten van individuen beschermd moesten
worden.
Verlichte denkers zoals Rousseau en Locke hadden verschillende opvattingen over
opvoeding en politiek.
Hoe ziet de ideale opvoeding eruit volgens:
Christendom Straffen/ tuchtigen, slechte dingen eruit slaan en de erfzonde afspoelen
Rousseau Opvoeding in de natuur, zonder straf of dwang en zonder godsdienst.
Kinderen moesten leren door ervaring en door hun eigen fouten te maken.
Onderwijs moest gericht zijn op de natuurlijke goedheid van het kind, niet
op het aanleren van bestaande ideeën die het kind niet snapt.
Locke Een mens wordt geboren als een onbeschreven blad. Opvoeders moeten
kinderen helpen om hun eigen interesses te ontwikkelen, dan door hen te
dwingen dingen te doen die ze niet willen. De omgeving voedt de kinderen
op.
Locke en Rousseau gingen allebei uit van de natuurrechten = rechten ontleed aan de natuur:
alle mensen zijn vrij en gelijk geboren en hebben een natuurlijk recht op leven, gezondheid,
vrijheid en bezit.
, Politiek
Wat is het sociaal contract? Een afspraak tussen onderdanen en de
overheid over het afstaan van vrijheid in ruil
voor bescherming van de natuurrechten.
Wat zeggen Locke en Rousseau over het Als een regering zijn macht misbruikte of
afzetten van een regering? onbekwaam was, mochten de burgers een
andere regering aanstellen.
Wat wil Rousseau met volkssoevereiniteit Hij wil een directe democratie in plaats van
en economische gelijkheid? een vertegenwoordigde democratie. Ook
wilde hij sociaaleconomische gelijkheid.
Democratie kan alleen goed werken zonder
grote sociale verschillen. (Voorloper van
socialisme).
Wat wil Montesquieu met de Trias Politica? De macht van de koning afzwakken. De
samenleving is pas rechtvaardig als de drie
machten van politiek gezag gescheiden
waren (wetgevende, uitvoerende en
rechterlijke macht).
Wat bedoelt Adam Smith met de Hij was tegen mercantilisme en vond dat
Onzichtbare Hand? markten zichzelf zouden moeten reguleren
zonder overheidsbemoeienis.
Locke = sociaal contract -> vrijheid, bezit, leven
Rouseau = sociaaleconomische gelijkheid, directe democratie
Montesquieu = trias politica
Adam Smith = onzichtbare hand
2.1 Verlichte denkbeelden (1650-1789)
Vóór 1700 was het geloof erg belangrijk. Droit divin = god heeft de koning de macht
gegeven, en dus mag de koning alles bepalen.
Rond 1700 komt men los uit de onmondigheid en gaat zelf nadenken. Het humanisme,
ontdekkingsreizen, technologische vooruitgang en rationalisme droegen bij aan de
wetenschappelijke revolutie in de 17e eeuw. De Verlichting ontstond als een intellectuele
beweging die zich richtte op het gebruik van de rede en logisch denken om de wereld te
begrijpen. Immanuel Kant legt uit wat de verlichting inhoud -> de verlichting is een
bevrijding van de mens uit de onmondigheid waaraan hij zelf schuldig is.
Er komen nieuwe manieren om kennis te krijgen
- Empirisme = kennis uit (zintuigelijke)ervaring (Locke)
- Rationalisme = uitdagen van bepaalde ideeën (Descartes)
Mensen begonnen hun geloof en traditionele denkbeelden steeds meer te bevragen en
wilden bewijzen zien in plaats van dogma's te accepteren. De samenleving werd gezien als
een geheel waarin vrijheid, bezit en natuurlijke rechten van individuen beschermd moesten
worden.
Verlichte denkers zoals Rousseau en Locke hadden verschillende opvattingen over
opvoeding en politiek.
Hoe ziet de ideale opvoeding eruit volgens:
Christendom Straffen/ tuchtigen, slechte dingen eruit slaan en de erfzonde afspoelen
Rousseau Opvoeding in de natuur, zonder straf of dwang en zonder godsdienst.
Kinderen moesten leren door ervaring en door hun eigen fouten te maken.
Onderwijs moest gericht zijn op de natuurlijke goedheid van het kind, niet
op het aanleren van bestaande ideeën die het kind niet snapt.
Locke Een mens wordt geboren als een onbeschreven blad. Opvoeders moeten
kinderen helpen om hun eigen interesses te ontwikkelen, dan door hen te
dwingen dingen te doen die ze niet willen. De omgeving voedt de kinderen
op.
Locke en Rousseau gingen allebei uit van de natuurrechten = rechten ontleed aan de natuur:
alle mensen zijn vrij en gelijk geboren en hebben een natuurlijk recht op leven, gezondheid,
vrijheid en bezit.
, Politiek
Wat is het sociaal contract? Een afspraak tussen onderdanen en de
overheid over het afstaan van vrijheid in ruil
voor bescherming van de natuurrechten.
Wat zeggen Locke en Rousseau over het Als een regering zijn macht misbruikte of
afzetten van een regering? onbekwaam was, mochten de burgers een
andere regering aanstellen.
Wat wil Rousseau met volkssoevereiniteit Hij wil een directe democratie in plaats van
en economische gelijkheid? een vertegenwoordigde democratie. Ook
wilde hij sociaaleconomische gelijkheid.
Democratie kan alleen goed werken zonder
grote sociale verschillen. (Voorloper van
socialisme).
Wat wil Montesquieu met de Trias Politica? De macht van de koning afzwakken. De
samenleving is pas rechtvaardig als de drie
machten van politiek gezag gescheiden
waren (wetgevende, uitvoerende en
rechterlijke macht).
Wat bedoelt Adam Smith met de Hij was tegen mercantilisme en vond dat
Onzichtbare Hand? markten zichzelf zouden moeten reguleren
zonder overheidsbemoeienis.
Locke = sociaal contract -> vrijheid, bezit, leven
Rouseau = sociaaleconomische gelijkheid, directe democratie
Montesquieu = trias politica
Adam Smith = onzichtbare hand
