Inleiding en het substantiedualisme
Filosofie is: conceptueel onderzoek, conceptuele verheldering,
grondslagenonderzoek/geldigheidswetenschap, perspectiefwisseling,
zoektocht naar de waarheid.
Het lichaam-geest probleem: het lichaam = fysiek wezen, opgebouwd uit
cellen, met brein & de geest = bewustzijn, gedachten, ervaringen,
percepties, herinneringen, etc. Hoe past de geest in de fysieke wereld?
De geest is een collectie van mentale toestanden:
Bewuste ervaringen/qualia: de kwalitatieve, subjectieve aspecten
van ervaringen.
Cognitie: mentale toestanden met intentionaliteit (‘over iets gaan’).
Emoties: mentale toestanden met kwalitatief karakter én
intentionaliteit.
Substantiedualisme: de geest/ziel bestaat onafhankelijk van lichaam en
brein. Een substantie kan op zichzelf bestaan, eigenschappen niet. Er zijn
twee verschillende substanties: denkende substantie; immaterieel, de
geest & uitgebreide substantie, materieel, neemt plaats in in de ruimte.
Descartes ging op zoek naar échte kennis; wat is een onbetwijfelbaar
fundament voor kennis? Andere mensen niet, want de kunnen liegen of
zich vergissen, en: illusies, dromen, het mogelijk bestaan van een
almachtig, kwaadaardig genie. Één zekerheid: ik denk, dus ik ben. Tevens
bestaat God, want het idee van het perfecte wezen zit in onze geest, dit is
God, maar dit idee kan niet van onszelf komen, want wij zijn imperfect. Dit
idee moet van een perfect wezen zelf komen: God. God is goed, want
anders zou God niet perfect zijn. Als God bestaat en perfect & goed is, wil
dat zeggen dat hij niet bedriegt. ‘ik heb een lichaam’ is dus een helder en
duidelijk inzicht, geen bedrog dus: ik ben een denkende substantie én
een uitgebreide substantie.
Het interactieprobleem: er is een causale geslotenheid in de fysieke
wereld, er gaat geen energie in of uit het systeem. Elke fysieke
gebeurtenis heeft een fysieke oorzaak. Hoe kan de niet-materiële
geest/mentale toestanden ons materiële lichaam beïnvloeden en vice
versa? Descartes stelt voor dat God deze interactie tussen lichaam en
geest regelt. Hoe?
Occasionalisme: het lijkt alsof de intentie de oorzaak is, maar
eigenljk vormt de intentie slechts een gelegenheid voor God (er is
dus geen vrije wil..).
, Parallellisme: lichaam en geest lopen synchroon omdat ze zo door
God gemaakt zijn (God verbindt dus immorele intenties met
acties..).
, Het idealisme en het behaviorisme
Als oplossing voor het interactieprobleem kan er worden gesteld dat er
maar één substantie is: de geestelijke substantie (= monisme). Hiermee
wordt het bestaan van de materiële substantie ontkent, maar niet het
bestaan van de fysieke wereld. Esse est percipi: zijn = waargenomen
worden door een geest; de fysieke wereld kan niet op zichzelf bestaan,
maar bestaat enkel als die waargenomen wordt. We wéten dat dingen
blijven bestaan, ook als wij ze niet waarnemen. Er moet dus iets zijn dat
alles altijd waarneemt God.
Primaire eigenschappen zijn kwaliteiten van het ding zelf, onafhankelijk
van de waarnemer. Secundaire eigenschappen zijn kwaliteiten die we aan
een ding toeschrijven op basis van ervaring, afhankelijk van de
waarnemer.
Behaviorisme stelt dat – wil de psychologie wetenschappelijk worden – we
geen onobserveerbare mentale entiteiten kunnen accepteren en dus ook
geen woorden mogen gebruiken die naar dat soort zaken verwijzen.
Psychologisch behaviorisme: wetenschap moet objectief zijn & enkel
praten over wat observeerbaar is. De methode van de psychologie moet
dus gericht zijn op het documenteren van stimulus-respons correlaties.
Filosofisch behaviorisme:
Verzet tegen onwetenschappelijke ideeën in het dualisme (en
idealisme). Je kunt enkel op basis van gedrag weten of andere
mensen/dieren een geest hebben; geest = verzameling van
gedragsdisposities (gedragspatroon dat iets/iemand vertoont/zal
vertonen onder bepaalde omstandigheden). Descartes ziet lichaam
(machine) en geest als aparte dingen, dat is een categoriefout
volgens Ryle; de geest wordt als een ding dat los van het lichaam
bestaat gezien, terwijl de geest eigenlijk het gedrag van het lichaam
is.
Volgen van ideeën over betekenis uit het logisch positivisme;
onderscheid maken tussen betekenisvolle & betekenisloze
uitspraken; enkel wetenschappelijke (empirische) uitspraken zijn
betekenisvol.
Problemen: je kan mentale toestanden niet behavioristisch parafraseren
zonder betekenisverlies & behaviorisme neemt de wetenschap serieus,
maar de geest niet.
Filosofie is: conceptueel onderzoek, conceptuele verheldering,
grondslagenonderzoek/geldigheidswetenschap, perspectiefwisseling,
zoektocht naar de waarheid.
Het lichaam-geest probleem: het lichaam = fysiek wezen, opgebouwd uit
cellen, met brein & de geest = bewustzijn, gedachten, ervaringen,
percepties, herinneringen, etc. Hoe past de geest in de fysieke wereld?
De geest is een collectie van mentale toestanden:
Bewuste ervaringen/qualia: de kwalitatieve, subjectieve aspecten
van ervaringen.
Cognitie: mentale toestanden met intentionaliteit (‘over iets gaan’).
Emoties: mentale toestanden met kwalitatief karakter én
intentionaliteit.
Substantiedualisme: de geest/ziel bestaat onafhankelijk van lichaam en
brein. Een substantie kan op zichzelf bestaan, eigenschappen niet. Er zijn
twee verschillende substanties: denkende substantie; immaterieel, de
geest & uitgebreide substantie, materieel, neemt plaats in in de ruimte.
Descartes ging op zoek naar échte kennis; wat is een onbetwijfelbaar
fundament voor kennis? Andere mensen niet, want de kunnen liegen of
zich vergissen, en: illusies, dromen, het mogelijk bestaan van een
almachtig, kwaadaardig genie. Één zekerheid: ik denk, dus ik ben. Tevens
bestaat God, want het idee van het perfecte wezen zit in onze geest, dit is
God, maar dit idee kan niet van onszelf komen, want wij zijn imperfect. Dit
idee moet van een perfect wezen zelf komen: God. God is goed, want
anders zou God niet perfect zijn. Als God bestaat en perfect & goed is, wil
dat zeggen dat hij niet bedriegt. ‘ik heb een lichaam’ is dus een helder en
duidelijk inzicht, geen bedrog dus: ik ben een denkende substantie én
een uitgebreide substantie.
Het interactieprobleem: er is een causale geslotenheid in de fysieke
wereld, er gaat geen energie in of uit het systeem. Elke fysieke
gebeurtenis heeft een fysieke oorzaak. Hoe kan de niet-materiële
geest/mentale toestanden ons materiële lichaam beïnvloeden en vice
versa? Descartes stelt voor dat God deze interactie tussen lichaam en
geest regelt. Hoe?
Occasionalisme: het lijkt alsof de intentie de oorzaak is, maar
eigenljk vormt de intentie slechts een gelegenheid voor God (er is
dus geen vrije wil..).
, Parallellisme: lichaam en geest lopen synchroon omdat ze zo door
God gemaakt zijn (God verbindt dus immorele intenties met
acties..).
, Het idealisme en het behaviorisme
Als oplossing voor het interactieprobleem kan er worden gesteld dat er
maar één substantie is: de geestelijke substantie (= monisme). Hiermee
wordt het bestaan van de materiële substantie ontkent, maar niet het
bestaan van de fysieke wereld. Esse est percipi: zijn = waargenomen
worden door een geest; de fysieke wereld kan niet op zichzelf bestaan,
maar bestaat enkel als die waargenomen wordt. We wéten dat dingen
blijven bestaan, ook als wij ze niet waarnemen. Er moet dus iets zijn dat
alles altijd waarneemt God.
Primaire eigenschappen zijn kwaliteiten van het ding zelf, onafhankelijk
van de waarnemer. Secundaire eigenschappen zijn kwaliteiten die we aan
een ding toeschrijven op basis van ervaring, afhankelijk van de
waarnemer.
Behaviorisme stelt dat – wil de psychologie wetenschappelijk worden – we
geen onobserveerbare mentale entiteiten kunnen accepteren en dus ook
geen woorden mogen gebruiken die naar dat soort zaken verwijzen.
Psychologisch behaviorisme: wetenschap moet objectief zijn & enkel
praten over wat observeerbaar is. De methode van de psychologie moet
dus gericht zijn op het documenteren van stimulus-respons correlaties.
Filosofisch behaviorisme:
Verzet tegen onwetenschappelijke ideeën in het dualisme (en
idealisme). Je kunt enkel op basis van gedrag weten of andere
mensen/dieren een geest hebben; geest = verzameling van
gedragsdisposities (gedragspatroon dat iets/iemand vertoont/zal
vertonen onder bepaalde omstandigheden). Descartes ziet lichaam
(machine) en geest als aparte dingen, dat is een categoriefout
volgens Ryle; de geest wordt als een ding dat los van het lichaam
bestaat gezien, terwijl de geest eigenlijk het gedrag van het lichaam
is.
Volgen van ideeën over betekenis uit het logisch positivisme;
onderscheid maken tussen betekenisvolle & betekenisloze
uitspraken; enkel wetenschappelijke (empirische) uitspraken zijn
betekenisvol.
Problemen: je kan mentale toestanden niet behavioristisch parafraseren
zonder betekenisverlies & behaviorisme neemt de wetenschap serieus,
maar de geest niet.
