PRACTICUM 1 CYTOLOGIE EN BEDEKKENDE EPITHELEN
B1/6 Plaveiselcellen – Humaan – Diff Quick
Dit is geen coupe maar een uitstrijkje van wangslijmcellen. Op dit preparaat zie je allemaal
plaveiselcellen. Deze zijn afkomstig van een onverhoornd meerlagig plaveiselepitheel, hiervan is de
meest oppervlakkige laag afgeschraapt. De kern kleurt donkerpaars aan, het cytoplasma eromheen is
wat lichter gekleurd. Ook zie je het celmembraan. Je ziet geen organellen aangezien er met een
lichtmicroscoop wordt gewerkt. Met een elektronenmicroscoop zou je wel organellen kunnen zien.
De extra structuurtjes die je ziet zijn celdebris, dit zijn kapotte stukjes cel (rechts van de bacterien;
rechts van de gele pijl). Dit lijkt een beetje op een vervormde kern, die niet meer mooi rond is zonder
cytoplasma en celmembraan eromheen. Soms zie je een bol die wel precies een kern lijkt. Dit is ook
een kern, maar dan van een witte bloedcel (lymfocyt, rechts naast celdebris dat je naast gele pijl
ziet). Je ziet geen cytoplasma omdat een witte bloedcel zo groot is. De puntjes die je ziet zijn
bacterien. Ook in de cellen zelf zijn bacterien aanwezig. Als er erg veel bacterien aanwezig zijn krijg je
een opeenhoping van donkerpaars en zijn de cellen lastiger te onderscheiden zoals op dit preparaat.
E 12/3 Jejunum – rat – AZAN kleuring
Dit is een overlangse doorsnede van het jejunum, een deel van de darm. Als je erg uitzoomt zie je 2
darmwanden met daartussen het lumen. Lumen is de buitenwereld.
Je vindt vier verschillende lagen (tunicas)
1. Tunica mucosa, bestaat uit:
• Lamina epithelialis
• Lamina propria
• Lamina muscularis muscosae
2. Tela submucosa
3. Tunica muscularis
4. Tunica serosa
,De uitstulpingen die je ziet noemen we vlokken/villi. De witte stukken hiertussen zijn gewoon
doorlopingen van het lumen. Op de overzichtsfoto links is dit goed te zien. De uitstulpingen zelf
bestaan rondom helemaal uit epitheel, en in het midden bindweefsel. Waar de vlokken stoppen, kan
je eronder krypten van lieberkuhn terugvinden. Het hele bovenste stuk van lumen tot de krypten
heet tunica mucosa. De krypten zelf zijn geen onderdeel van tunica mucosa. Hieronder is een wittere
laag die wat minder vol is met cellen, dit is tela submucosa. Dit is gewoon een bindweefsellaag maar
we kunnen hier naast bindweefselcellen ook bloedvaten terug vinden. Bloedvaten zijn aardig groot,
en erin kun je bloedcellen vinden. Onder tela submucosa is tunica muscularis externa te vinden. Dit
is glad spierweefsel. De buitenkant bestaat altijd uit longitudinaal spierweefsel en de binnenkant
altijd uit circulair spierweefsel. Je kan zien dat het een overlangse snede is omdat je het
longitudinale spierweefsel ziet als lang weefsel, terwijl je circulaire weefsel ziet als rondjes. Als het
dwars is aangesneden is dit andersom; je ziet dan bij longitudinaal weefsel rondjes en het circulaire
weefsel lijkt dan lang.
De uitstulpingen en instulpingen zijn voor oppervlaktevergroting. De voedselbolus passeert door het
lumen en de darm gaat voedingsstoffen opnemen. De stulpingen noemen we villus. De ruimten
tussen de villi zijn de krypten van Lieberkuhn. Deze zitten allebei in tunica mucosa.
Zoals eerder gezegd bestaat tunica mucosa uit meerdere lagen. Lamina epithelialis is de eerste laag
na het lumen. Er is sprake van een eenlagig cilindrisch epitheel. Je vindt hier slijmproppen met
bijbehorende slijmbekercellen terug. Ook vind je een laagje apicaal, dit is de staafjeszoom die
opgebouwd is uit microvilli. De kleinere bolletjes eronder zijn lymfocyten, maar die behoren niet
standaard tot het epitheel. Je moet dus goed opletten dat je deze kleine bolletjes niet voor celkernen
aanziet en zegt dat het meerlagig epitheel is.
Entrocyten zijn gewoon darmcellen. De tweede laag van tunica mucosa is lamina propria, dit is
bindweefsel. Tussen lamina epithelialis en lamina propria zit het basale membraan. Je kan hier ook
delende cellen (stamcellen) vinden. Deze gaan uiteindelijk naar boven gaan om het epitheel te
herstellen. Delingen gaan heel snel want darmepitheel wordt vaak vervangen. AZAN kleuringen
kleurt bindweefsel altijd mooi blauw (hier niet). De derde laag is lamina muscularis muscosae, hierna
stopt tunica mucosa.
Onder tunica mucosa vindt je een bindweefsellaagje dat behoort tot tela submucosa. Zoals eerder
gezegd vindt je in tela submucosa ook rode bloedcellen terug.
E 12/8 Dunne darm – rat – PAS haematoxyline kleuring
,Hier eigenlijk hetzelfde verhaal, maar dan een andere kleuring en een dwarse doorsnede. Daardoor
is de onderste laag van tunica muscularus externa met rondjes, terwijl de circulaire laag langwerpig
is. De slijmproppen zijn overduidelijk te zien en ook hier hebben we dezelfde opbouw als bij het
vorige. De krypten van lieberkuhn zijn duidelijk te zien. De krypten kunnen goed gevuld zijn, maar
ook een groot lumen hebben. Ook de staafjeszoom en lamina propria is nu duidelijk.
E 14/5 Ileum (kronkeldarm) – rat - alkalische fosfatase
Bij alkalische fosfatasekleuring wordt er een substraat toegevoegd, dit reageert op plekken waar
alkalische fosfatase aanwezig is. Dit slaat neer. Je krijgt nu een gekleurde streep van het
Golgiapparaat. Dit is niet te zien als een rechte lijn maar als een soort kartellijn. De celkernen zijn in
het grijs zichtbaar maar wel erg lastig te zien, net hierboven zie je dan golgi-apparaat. De witte bollen
zijn de slijmproppen. Ook de staafjeszoom is erg duidelijk gekleurd.
F 1/38 Ren (nier) – konijn – Trichroom (lichtgroen)
, Het konijn heeft een unipapillaire nier, wat betekent dat er 1 papil aanwezig is. In de nieren wordt
bloed gefilterd en afvalstoffen worden zo verwijderd. Het filtermechanisme is het
nierlichaampje/glomerulus, een soort vaatkluwen. Hier begint het allemaal, daarna komt de urine in
een buisjessysteem voor het filteren. De buisjes gaan heel veel water en ionen opnemen. Dit kost
energie waardoor er veel mitochondrien aanwezig zijn. Ook is er sprake van microvilli in de vorm van
borstelzoom (staafjeszoom is bij darm, borstelzoom is bij nier). Een nefron is een functionele
eenheid van een nier. Je kunt onderscheid maken tussen cortex en medulla. In de cortex liggen de
nierlichaampjes, hier wordt de primaire urine aangemaakt en daarna gaat dit door het
buizensysteem
Weg van de urine:
1. Nierlichaampje
2. Proximale tubuli concorti (kronkelend)
3. Rechte deel van proximale tubuli concorti
4. Lis van Henle
5. Rechte deel van proximale tubuli concorti (je maakt een bocht dus je zit nog steeds in proximale
deel)
6. Distale tubuli concorti
7. Ductus colligens = verzamelbuis
8. Ductus papillaris ---> naar de papil
De buitenkant van de nier is de cortex, deze is donkerder dan de medulla. De medulla is het merg en
bestaat uit een buitenzone en binnenzone. Het merg van de binnenzone loopt uit in 1 papil. De witte
structuur die je ziet is het nierbekken, dan krijg je de ureter.
Structuren in de cortex:
B1/6 Plaveiselcellen – Humaan – Diff Quick
Dit is geen coupe maar een uitstrijkje van wangslijmcellen. Op dit preparaat zie je allemaal
plaveiselcellen. Deze zijn afkomstig van een onverhoornd meerlagig plaveiselepitheel, hiervan is de
meest oppervlakkige laag afgeschraapt. De kern kleurt donkerpaars aan, het cytoplasma eromheen is
wat lichter gekleurd. Ook zie je het celmembraan. Je ziet geen organellen aangezien er met een
lichtmicroscoop wordt gewerkt. Met een elektronenmicroscoop zou je wel organellen kunnen zien.
De extra structuurtjes die je ziet zijn celdebris, dit zijn kapotte stukjes cel (rechts van de bacterien;
rechts van de gele pijl). Dit lijkt een beetje op een vervormde kern, die niet meer mooi rond is zonder
cytoplasma en celmembraan eromheen. Soms zie je een bol die wel precies een kern lijkt. Dit is ook
een kern, maar dan van een witte bloedcel (lymfocyt, rechts naast celdebris dat je naast gele pijl
ziet). Je ziet geen cytoplasma omdat een witte bloedcel zo groot is. De puntjes die je ziet zijn
bacterien. Ook in de cellen zelf zijn bacterien aanwezig. Als er erg veel bacterien aanwezig zijn krijg je
een opeenhoping van donkerpaars en zijn de cellen lastiger te onderscheiden zoals op dit preparaat.
E 12/3 Jejunum – rat – AZAN kleuring
Dit is een overlangse doorsnede van het jejunum, een deel van de darm. Als je erg uitzoomt zie je 2
darmwanden met daartussen het lumen. Lumen is de buitenwereld.
Je vindt vier verschillende lagen (tunicas)
1. Tunica mucosa, bestaat uit:
• Lamina epithelialis
• Lamina propria
• Lamina muscularis muscosae
2. Tela submucosa
3. Tunica muscularis
4. Tunica serosa
,De uitstulpingen die je ziet noemen we vlokken/villi. De witte stukken hiertussen zijn gewoon
doorlopingen van het lumen. Op de overzichtsfoto links is dit goed te zien. De uitstulpingen zelf
bestaan rondom helemaal uit epitheel, en in het midden bindweefsel. Waar de vlokken stoppen, kan
je eronder krypten van lieberkuhn terugvinden. Het hele bovenste stuk van lumen tot de krypten
heet tunica mucosa. De krypten zelf zijn geen onderdeel van tunica mucosa. Hieronder is een wittere
laag die wat minder vol is met cellen, dit is tela submucosa. Dit is gewoon een bindweefsellaag maar
we kunnen hier naast bindweefselcellen ook bloedvaten terug vinden. Bloedvaten zijn aardig groot,
en erin kun je bloedcellen vinden. Onder tela submucosa is tunica muscularis externa te vinden. Dit
is glad spierweefsel. De buitenkant bestaat altijd uit longitudinaal spierweefsel en de binnenkant
altijd uit circulair spierweefsel. Je kan zien dat het een overlangse snede is omdat je het
longitudinale spierweefsel ziet als lang weefsel, terwijl je circulaire weefsel ziet als rondjes. Als het
dwars is aangesneden is dit andersom; je ziet dan bij longitudinaal weefsel rondjes en het circulaire
weefsel lijkt dan lang.
De uitstulpingen en instulpingen zijn voor oppervlaktevergroting. De voedselbolus passeert door het
lumen en de darm gaat voedingsstoffen opnemen. De stulpingen noemen we villus. De ruimten
tussen de villi zijn de krypten van Lieberkuhn. Deze zitten allebei in tunica mucosa.
Zoals eerder gezegd bestaat tunica mucosa uit meerdere lagen. Lamina epithelialis is de eerste laag
na het lumen. Er is sprake van een eenlagig cilindrisch epitheel. Je vindt hier slijmproppen met
bijbehorende slijmbekercellen terug. Ook vind je een laagje apicaal, dit is de staafjeszoom die
opgebouwd is uit microvilli. De kleinere bolletjes eronder zijn lymfocyten, maar die behoren niet
standaard tot het epitheel. Je moet dus goed opletten dat je deze kleine bolletjes niet voor celkernen
aanziet en zegt dat het meerlagig epitheel is.
Entrocyten zijn gewoon darmcellen. De tweede laag van tunica mucosa is lamina propria, dit is
bindweefsel. Tussen lamina epithelialis en lamina propria zit het basale membraan. Je kan hier ook
delende cellen (stamcellen) vinden. Deze gaan uiteindelijk naar boven gaan om het epitheel te
herstellen. Delingen gaan heel snel want darmepitheel wordt vaak vervangen. AZAN kleuringen
kleurt bindweefsel altijd mooi blauw (hier niet). De derde laag is lamina muscularis muscosae, hierna
stopt tunica mucosa.
Onder tunica mucosa vindt je een bindweefsellaagje dat behoort tot tela submucosa. Zoals eerder
gezegd vindt je in tela submucosa ook rode bloedcellen terug.
E 12/8 Dunne darm – rat – PAS haematoxyline kleuring
,Hier eigenlijk hetzelfde verhaal, maar dan een andere kleuring en een dwarse doorsnede. Daardoor
is de onderste laag van tunica muscularus externa met rondjes, terwijl de circulaire laag langwerpig
is. De slijmproppen zijn overduidelijk te zien en ook hier hebben we dezelfde opbouw als bij het
vorige. De krypten van lieberkuhn zijn duidelijk te zien. De krypten kunnen goed gevuld zijn, maar
ook een groot lumen hebben. Ook de staafjeszoom en lamina propria is nu duidelijk.
E 14/5 Ileum (kronkeldarm) – rat - alkalische fosfatase
Bij alkalische fosfatasekleuring wordt er een substraat toegevoegd, dit reageert op plekken waar
alkalische fosfatase aanwezig is. Dit slaat neer. Je krijgt nu een gekleurde streep van het
Golgiapparaat. Dit is niet te zien als een rechte lijn maar als een soort kartellijn. De celkernen zijn in
het grijs zichtbaar maar wel erg lastig te zien, net hierboven zie je dan golgi-apparaat. De witte bollen
zijn de slijmproppen. Ook de staafjeszoom is erg duidelijk gekleurd.
F 1/38 Ren (nier) – konijn – Trichroom (lichtgroen)
, Het konijn heeft een unipapillaire nier, wat betekent dat er 1 papil aanwezig is. In de nieren wordt
bloed gefilterd en afvalstoffen worden zo verwijderd. Het filtermechanisme is het
nierlichaampje/glomerulus, een soort vaatkluwen. Hier begint het allemaal, daarna komt de urine in
een buisjessysteem voor het filteren. De buisjes gaan heel veel water en ionen opnemen. Dit kost
energie waardoor er veel mitochondrien aanwezig zijn. Ook is er sprake van microvilli in de vorm van
borstelzoom (staafjeszoom is bij darm, borstelzoom is bij nier). Een nefron is een functionele
eenheid van een nier. Je kunt onderscheid maken tussen cortex en medulla. In de cortex liggen de
nierlichaampjes, hier wordt de primaire urine aangemaakt en daarna gaat dit door het
buizensysteem
Weg van de urine:
1. Nierlichaampje
2. Proximale tubuli concorti (kronkelend)
3. Rechte deel van proximale tubuli concorti
4. Lis van Henle
5. Rechte deel van proximale tubuli concorti (je maakt een bocht dus je zit nog steeds in proximale
deel)
6. Distale tubuli concorti
7. Ductus colligens = verzamelbuis
8. Ductus papillaris ---> naar de papil
De buitenkant van de nier is de cortex, deze is donkerder dan de medulla. De medulla is het merg en
bestaat uit een buitenzone en binnenzone. Het merg van de binnenzone loopt uit in 1 papil. De witte
structuur die je ziet is het nierbekken, dan krijg je de ureter.
Structuren in de cortex:
