Vaardigheidstoets 3 ADD (onderdeel Dysfagie)
Wat onderzoeken en waarom?
Mondmotoriek onderzoeken omdat als de mondmotoriek beperkt is, zal er een moeilijke
bolusvorming zijn, residu in de wangzakken zijn, unilateraal hamsteren, lekkage van voedsel langs de
lippen en stase in valleculae en sinis piriformis.
Sensibiliteit onderzoeken omdat als de sensibiliteit beperkt is, zal er voedsel achterblijven in de mond
en is er een vertraagde slikreflex.
Reflexen onderzoeken omdat als je geen slikreflex hebt zal je het eten niet kunnen doorslikken en is
er een veel grotere kans op aspiratie en als je geen hoestreflex hebt kun je jezelf niet beschermen
tegen aspiratie.
Larynxheffing onderzoeken omdat als de larynx niet genoeg heft zal de epiglottis niet goed over de
luchtpijp kantelen waardoor het eten/drinken de luchtpijp in kan komen. Hierbij zal de bovenste
slokdarmsfincter ook niet genoeg openen waardoor het eten/drinken niet de slokdarm in kan.
Voeding onderzoeken omdat je er hierdoor achter komt welke consistentie mogelijk is bij deze cliënt.
Medische diagnose
Welke achtergrondinformatie heb je al? CVA, operatie, progressieve ziekte?
Slikonderzoek
Mondmotoriek (begin aan de goede zijde van de patiënt)
Lippen
- Tuiten
- Spreiden
- Tuiten-spreiden afwisselen
Tong
- Uitsteken
- Omhoog-omlaag afwisselend
- Links-rechts afwisselend
- Dojoka
Wangen
- Bol maken
- Rechts-links bol maken afwisselend
Velum
- Piet zit op de stoep
Sensibiliteit (begin aan de goede zijde van de patiënt)
Lippen
- Bovenlip
- Onderlip
Tong
- Voorkant (2/3 deel van de tong) links-rechts
- Achterkant (1/3 van de tong) links-rechts
Wangen
Sulci
Reflexen
- Slikreflex
- Kunt u een keer voor mij slikken?
- Hoestreflex
- Kunt u een keer voor mij hoesten? Als het lastig is: Kunt u wat krachtiger hoesten?
Larynxheffing
- Voelen bij de cliënt
, Vaardigheidstoets 3 ADD (onderdeel Dysfagie)
- Larynx moet boven je vinger komen tijdens het slikken
Voeding 1e x 2e x 3e x
- Droog slikken
- Theelepel dun vloeibaar
- Theelepel dik vloeibaar
- Slokje dun vloeibaar
- Gemalen warme maaltijd
- Brood zonder korst
- Normale warme maaltijd
- Brood met korst
- Nu wil ik met u gaan kijken hoe het eten en drinken gaat. Dan kunnen we bepalen welke dikte van
voedsel u veilig kunt slikken. Ik heb daarom verschillende dingen mee genomen. Deze mag u innemen
en wegslikken.
[Als uit het slikonderzoek blijkt dat alles goed is en iemand zijn klacht is toch dat het slikken
langzaam/moeizaam gaat neem je slikvolume en eventueel sliksnelheid af]
[Als uit het slikonderzoek blijkt dat alles goed is maar de klacht aspiratie blijft, dan neem je de FEES
af]
Slikvolume
- 1 ml
- 3 ml
- 5 ml
- 10 ml
- 15 ml
- 20 ml (is normaal)
- 25 ml
- Eén keer slikken
- Met dit onderzoekje wil ik erachter komen hoeveel water u kunt doorslikken bij één keer slikken. Ik
wil dit weten omdat A) u vertelde dat u het slikken zo langzaam/moeizaam vond gaan/ B) ik wil
kunnen evalueren over een tijdje hoe het slikken dan gaat (bij mensen met een progressieve ziekte).
Met deze test kan ik beoordelen of u een normale hoeveelheid kunt slikken per slok. Ik wil dit doen
door u steeds een klein beetje water te geven. Dit wordt steeds iets meer en zo kunnen we kijken
hoeveel u maximaal in één keer kunt slikken. Het is dus belangrijk dat u maar één keer slikt.
Sliksnelheid
- 150 ml water uit de kraan in een glas
- Aantal slokken tellen
- Tijd bijhouden
- ml/sec = aantal ml per seconde
- 10 ml/sec is normaal
- Ik wil nu met u gaan kijken hoe snel u een bepaalde hoeveelheid water kunt opdrinken. Ik wil dit
weten omdat A) u vertelde dat u het slikken zo langzaam/moeizaam vond gaan/ B) ik wil kunnen
evalueren over een tijdje hoe het slikken dan gaat (bij mensen met een progressieve ziekte). Met deze
test kan ik beoordelen of u een normale sliksnelheid heeft. Ik wil dit doen door u een glas water in zo
snel mogelijk op te laten drinken. U mag dus meerdere keren slikken. Ik hou de tijd bij en u mag
beginnen als u er klaar voor bent.
FEES
- Tongbasis achterkeelwand contractie alleen te zien via de FEES kan ook de oorzaak zijn van aspiratie
Wat onderzoeken en waarom?
Mondmotoriek onderzoeken omdat als de mondmotoriek beperkt is, zal er een moeilijke
bolusvorming zijn, residu in de wangzakken zijn, unilateraal hamsteren, lekkage van voedsel langs de
lippen en stase in valleculae en sinis piriformis.
Sensibiliteit onderzoeken omdat als de sensibiliteit beperkt is, zal er voedsel achterblijven in de mond
en is er een vertraagde slikreflex.
Reflexen onderzoeken omdat als je geen slikreflex hebt zal je het eten niet kunnen doorslikken en is
er een veel grotere kans op aspiratie en als je geen hoestreflex hebt kun je jezelf niet beschermen
tegen aspiratie.
Larynxheffing onderzoeken omdat als de larynx niet genoeg heft zal de epiglottis niet goed over de
luchtpijp kantelen waardoor het eten/drinken de luchtpijp in kan komen. Hierbij zal de bovenste
slokdarmsfincter ook niet genoeg openen waardoor het eten/drinken niet de slokdarm in kan.
Voeding onderzoeken omdat je er hierdoor achter komt welke consistentie mogelijk is bij deze cliënt.
Medische diagnose
Welke achtergrondinformatie heb je al? CVA, operatie, progressieve ziekte?
Slikonderzoek
Mondmotoriek (begin aan de goede zijde van de patiënt)
Lippen
- Tuiten
- Spreiden
- Tuiten-spreiden afwisselen
Tong
- Uitsteken
- Omhoog-omlaag afwisselend
- Links-rechts afwisselend
- Dojoka
Wangen
- Bol maken
- Rechts-links bol maken afwisselend
Velum
- Piet zit op de stoep
Sensibiliteit (begin aan de goede zijde van de patiënt)
Lippen
- Bovenlip
- Onderlip
Tong
- Voorkant (2/3 deel van de tong) links-rechts
- Achterkant (1/3 van de tong) links-rechts
Wangen
Sulci
Reflexen
- Slikreflex
- Kunt u een keer voor mij slikken?
- Hoestreflex
- Kunt u een keer voor mij hoesten? Als het lastig is: Kunt u wat krachtiger hoesten?
Larynxheffing
- Voelen bij de cliënt
, Vaardigheidstoets 3 ADD (onderdeel Dysfagie)
- Larynx moet boven je vinger komen tijdens het slikken
Voeding 1e x 2e x 3e x
- Droog slikken
- Theelepel dun vloeibaar
- Theelepel dik vloeibaar
- Slokje dun vloeibaar
- Gemalen warme maaltijd
- Brood zonder korst
- Normale warme maaltijd
- Brood met korst
- Nu wil ik met u gaan kijken hoe het eten en drinken gaat. Dan kunnen we bepalen welke dikte van
voedsel u veilig kunt slikken. Ik heb daarom verschillende dingen mee genomen. Deze mag u innemen
en wegslikken.
[Als uit het slikonderzoek blijkt dat alles goed is en iemand zijn klacht is toch dat het slikken
langzaam/moeizaam gaat neem je slikvolume en eventueel sliksnelheid af]
[Als uit het slikonderzoek blijkt dat alles goed is maar de klacht aspiratie blijft, dan neem je de FEES
af]
Slikvolume
- 1 ml
- 3 ml
- 5 ml
- 10 ml
- 15 ml
- 20 ml (is normaal)
- 25 ml
- Eén keer slikken
- Met dit onderzoekje wil ik erachter komen hoeveel water u kunt doorslikken bij één keer slikken. Ik
wil dit weten omdat A) u vertelde dat u het slikken zo langzaam/moeizaam vond gaan/ B) ik wil
kunnen evalueren over een tijdje hoe het slikken dan gaat (bij mensen met een progressieve ziekte).
Met deze test kan ik beoordelen of u een normale hoeveelheid kunt slikken per slok. Ik wil dit doen
door u steeds een klein beetje water te geven. Dit wordt steeds iets meer en zo kunnen we kijken
hoeveel u maximaal in één keer kunt slikken. Het is dus belangrijk dat u maar één keer slikt.
Sliksnelheid
- 150 ml water uit de kraan in een glas
- Aantal slokken tellen
- Tijd bijhouden
- ml/sec = aantal ml per seconde
- 10 ml/sec is normaal
- Ik wil nu met u gaan kijken hoe snel u een bepaalde hoeveelheid water kunt opdrinken. Ik wil dit
weten omdat A) u vertelde dat u het slikken zo langzaam/moeizaam vond gaan/ B) ik wil kunnen
evalueren over een tijdje hoe het slikken dan gaat (bij mensen met een progressieve ziekte). Met deze
test kan ik beoordelen of u een normale sliksnelheid heeft. Ik wil dit doen door u een glas water in zo
snel mogelijk op te laten drinken. U mag dus meerdere keren slikken. Ik hou de tijd bij en u mag
beginnen als u er klaar voor bent.
FEES
- Tongbasis achterkeelwand contractie alleen te zien via de FEES kan ook de oorzaak zijn van aspiratie
