Ontwikkelingspsychopathologie
Hoofdstuk 1; Introductie __________________________________________________________________ 6
Termen hoofdstuk 1____________________________________________________________________ 7
Hoofdstuk 2; classificatie, diagnostiek en epidemiologie _____________________________________ 9
Classificatie __________________________________________________________________________ 9
Diagnostiek ___________________________________________________________________________ 9
Diagnostische methoden ______________________________________________________________ 10
Termen hoofdstuk 2___________________________________________________________________ 11
Hoofdstuk 13 en weblecture; Trauma _____________________________________________________ 13
Hoofdstuk 13, bladzijde 315 t/m 317 ___________________________________________________ 13
Posttraumatisch stressstoornis (PTSS) _______________________________________________ 13
Weblecture trauma ___________________________________________________________________ 14
Hoofdstuk 7: Hechting __________________________________________________________________ 16
Hoofdstuk 7 __________________________________________________________________________ 16
Inleiding ___________________________________________________________________________ 16
De normale ontwikkeling van gehechtheid ____________________________________________ 16
Kenmerken en functies van gehechtheid ____________________________________________ 16
Hechtingsprocessen voor de geboorte, en in de eerste twee levensjaren _______________ 17
Indelingen van gehechtheid en hechtingsstoornissen __________________________________ 19
Indeling van gehechtheid __________________________________________________________ 19
De hechtingsstoornissen__________________________________________________________ 21
Differentiaaldiagnose; waar lijkt het op? ______________________________________________ 21
Comorbiditeit; waarmee gaat het vaak samen? ________________________________________ 22
Prevalentie; hoe vaak komt het voor? _________________________________________________ 22
Verschil tussen jongens en meisjes___________________________________________________ 22
Kinderen en jongeren met een LVB ___________________________________________________ 22
Risico- en beschermende factoren ___________________________________________________ 23
Behandeling _______________________________________________________________________ 23
Hoofdstuk 7 in 10 punten ___________________________________________________________ 24
Termen hoofdstuk 7___________________________________________________________________ 25
Weblecture hechting __________________________________________________________________ 29
Hoofdstuk 8: ASS _______________________________________________________________________ 32
Hoofdstuk 8 __________________________________________________________________________ 32
Inleiding ___________________________________________________________________________ 32
De normale ontwikkeling van sociaal gedrag tot het vijfde jaar ___________________________ 32
1
,Ontwikkelingspsychopathologie
Autismespectrumstoornis ___________________________________________________________ 34
Kenmerken van het gedrag ________________________________________________________ 34
Vijf theorieen om ASS te ‘verklaren’_________________________________________________ 37
Subgroepen binnen het autistische spectrum _______________________________________ 38
Differentiaaldiagnose; waar lijkt het op? ____________________________________________ 38
Comorbiditeit; waarmee gaat het vaak samen? ______________________________________ 39
Culturele en maatschappelijke invloeden _____________________________________________ 41
Culturele normen ________________________________________________________________ 41
Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag ______________________________ 41
Risico- en beschermende factoren ___________________________________________________ 41
Algemene risico- en beschermende factoren ________________________________________ 41
ASS als risicofactor voor verdere ontwikkeling _______________________________________ 42
Ondersteuning en begeleiden van kinderen met autisme _______________________________ 42
Vroege detectie __________________________________________________________________ 42
Samenwerken met, en begeleiden en adviseren van het gezin _________________________ 42
Praktische adviezen voor ondersteuning bij opvoeding _______________________________ 43
Trainingen _______________________________________________________________________ 44
Hoofdstuk 8 in 10 punten ___________________________________________________________ 45
Termen hoofdstuk 8___________________________________________________________________ 46
Weblecture ASS ______________________________________________________________________ 49
Hoofdstuk 11: ADHD ____________________________________________________________________ 51
Hoofdstuk 11 ________________________________________________________________________ 51
Inleiding ___________________________________________________________________________ 51
Normale ontwikkeling van zelfregulatie en executieve functies __________________________ 51
Zelfregulatie _____________________________________________________________________ 51
Executieve functies _______________________________________________________________ 53
Aandachtsdeficiënte-/hyperactiviteitsstoornis_________________________________________ 54
Kernsymptomen van ADHD _______________________________________________________ 54
Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op? ____________________________________________ 55
Comorbiditeit; waar gaat het vaak mee samen? _____________________________________ 55
Prevalentie: hoe vaak komt het voor? _______________________________________________ 55
Verschillen tussen jongens en meisjes _____________________________________________ 56
Kinderen en jongeren met een LVB _________________________________________________ 56
Culturele en maatschappelijke invloeden _____________________________________________ 56
2
,Ontwikkelingspsychopathologie
Culturele normen ________________________________________________________________ 56
Wisselwerking van ouderlijk handelen en kindgedrag _________________________________ 56
Risico- en beschermende factoren ___________________________________________________ 57
Risico- en beschermende factoren voor ADHD ______________________________________ 57
ADHD als risico voor verdere ontwikkeling __________________________________________ 58
Preventie en behandeling van ADHD__________________________________________________ 59
Preventie ________________________________________________________________________ 59
Behandeling van ADHD ___________________________________________________________ 59
Hoofdstuk 11 in 10 punten __________________________________________________________ 61
Termen hoofdstuk 11 _________________________________________________________________ 62
Weblecture ADHD ____________________________________________________________________ 66
Intelligentie; LVB en hoogbegaafd ________________________________________________________ 69
Ontwikkelingspyschologie 12.2 ________________________________________________________ 69
Lezen LVB: Jeugd-ggz voor kinderen en adolescenten met een licht verstandelijke beperking
(LVB) ________________________________________________________________________________ 71
Weblecture HB en LVB ________________________________________________________________ 76
Weblecture HB _____________________________________________________________________ 76
Weblecture LVB ____________________________________________________________________ 80
Taal- en leerstoornissen _________________________________________________________________ 82
10.3 taal-, spraak- en leerstoornissen __________________________________________________ 82
Het verschil tussen taal-, spraak- en leerstoornissen, en taal-, spraak- en leerproblemen __ 82
De indeling en criteria uit de DSM-5 __________________________________________________ 82
Taalstoornis of taalontwikkelingsstoornis _____________________________________________ 83
Specifieke leerstoornis: dyslexie en dyscalculie ________________________________________ 84
Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op? ______________________________________________ 85
Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen? ________________________________________ 85
Verschillen tussen jongens en meisjes ________________________________________________ 85
Kinderen en jongeren met een LVB ___________________________________________________ 85
10.6 preventie en behandeling van taal-, spraak- en leerstoornissen _______________________ 85
Vroegtijdig signalering _______________________________________________________________ 86
Psycho-educatie ___________________________________________________________________ 86
Preventie van taal- en/of leerachterstand _____________________________________________ 86
Behandeling van taal-, spraak- en leerstoornissen _____________________________________ 86
Angst en angststoornissen _______________________________________________________________ 87
3
, Ontwikkelingspsychopathologie
Hoofdstuk 13 ________________________________________________________________________ 87
Inleiding ___________________________________________________________________________ 87
De normale ontwikkeling van angst ___________________________________________________ 87
Leeftijdsontwikkeling van angst ____________________________________________________ 88
Kinderen met een handicap _______________________________________________________ 90
Wanneer moet je je zorgen maken? ________________________________________________ 90
Angststoornissen ___________________________________________________________________ 91
Beschrijving van angststoornissen _________________________________________________ 91
Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op? ____________________________________________ 95
Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen? ______________________________________ 95
Verschillen tussen jongens en meisjes _____________________________________________ 95
Kinderen en jongeren met een LVB _________________________________________________ 95
Culturele en maatschappelijke invloeden _____________________________________________ 96
Culturele normen ________________________________________________________________ 96
Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag ______________________________ 96
Risico- en beschermende factoren ___________________________________________________ 96
Risico- en beschermende factoren voor angststoornissen ____________________________ 96
Angststoornis als risico voor verdere ontwikkeling ___________________________________ 98
Preventie en behandeling van angststoornissen _______________________________________ 99
Preventie ________________________________________________________________________ 99
Behandeling _____________________________________________________________________ 99
Hoofdstuk 13 in 10 punten _________________________________________________________100
Termen hoofdstuk 13 ________________________________________________________________101
Weblecture angst en dwang __________________________________________________________105
Gedragsstoornissen ___________________________________________________________________107
Hoofdstuk 12 _______________________________________________________________________107
Inleiding __________________________________________________________________________107
Normale ontwikkeling; agressie, gehoorzaamheid en moraliteit ________________________107
Algemeen ______________________________________________________________________107
Ontwikkeling van agressie ________________________________________________________108
Ontwikkeling van gehoorzaamheid ________________________________________________108
Ontwikkeling van prosociaal gedrag en moraliteit ___________________________________109
Gedragsstoornissen _______________________________________________________________110
Algemene kenmerken van kinderen met gedragsstoornissen _________________________110
4
Hoofdstuk 1; Introductie __________________________________________________________________ 6
Termen hoofdstuk 1____________________________________________________________________ 7
Hoofdstuk 2; classificatie, diagnostiek en epidemiologie _____________________________________ 9
Classificatie __________________________________________________________________________ 9
Diagnostiek ___________________________________________________________________________ 9
Diagnostische methoden ______________________________________________________________ 10
Termen hoofdstuk 2___________________________________________________________________ 11
Hoofdstuk 13 en weblecture; Trauma _____________________________________________________ 13
Hoofdstuk 13, bladzijde 315 t/m 317 ___________________________________________________ 13
Posttraumatisch stressstoornis (PTSS) _______________________________________________ 13
Weblecture trauma ___________________________________________________________________ 14
Hoofdstuk 7: Hechting __________________________________________________________________ 16
Hoofdstuk 7 __________________________________________________________________________ 16
Inleiding ___________________________________________________________________________ 16
De normale ontwikkeling van gehechtheid ____________________________________________ 16
Kenmerken en functies van gehechtheid ____________________________________________ 16
Hechtingsprocessen voor de geboorte, en in de eerste twee levensjaren _______________ 17
Indelingen van gehechtheid en hechtingsstoornissen __________________________________ 19
Indeling van gehechtheid __________________________________________________________ 19
De hechtingsstoornissen__________________________________________________________ 21
Differentiaaldiagnose; waar lijkt het op? ______________________________________________ 21
Comorbiditeit; waarmee gaat het vaak samen? ________________________________________ 22
Prevalentie; hoe vaak komt het voor? _________________________________________________ 22
Verschil tussen jongens en meisjes___________________________________________________ 22
Kinderen en jongeren met een LVB ___________________________________________________ 22
Risico- en beschermende factoren ___________________________________________________ 23
Behandeling _______________________________________________________________________ 23
Hoofdstuk 7 in 10 punten ___________________________________________________________ 24
Termen hoofdstuk 7___________________________________________________________________ 25
Weblecture hechting __________________________________________________________________ 29
Hoofdstuk 8: ASS _______________________________________________________________________ 32
Hoofdstuk 8 __________________________________________________________________________ 32
Inleiding ___________________________________________________________________________ 32
De normale ontwikkeling van sociaal gedrag tot het vijfde jaar ___________________________ 32
1
,Ontwikkelingspsychopathologie
Autismespectrumstoornis ___________________________________________________________ 34
Kenmerken van het gedrag ________________________________________________________ 34
Vijf theorieen om ASS te ‘verklaren’_________________________________________________ 37
Subgroepen binnen het autistische spectrum _______________________________________ 38
Differentiaaldiagnose; waar lijkt het op? ____________________________________________ 38
Comorbiditeit; waarmee gaat het vaak samen? ______________________________________ 39
Culturele en maatschappelijke invloeden _____________________________________________ 41
Culturele normen ________________________________________________________________ 41
Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag ______________________________ 41
Risico- en beschermende factoren ___________________________________________________ 41
Algemene risico- en beschermende factoren ________________________________________ 41
ASS als risicofactor voor verdere ontwikkeling _______________________________________ 42
Ondersteuning en begeleiden van kinderen met autisme _______________________________ 42
Vroege detectie __________________________________________________________________ 42
Samenwerken met, en begeleiden en adviseren van het gezin _________________________ 42
Praktische adviezen voor ondersteuning bij opvoeding _______________________________ 43
Trainingen _______________________________________________________________________ 44
Hoofdstuk 8 in 10 punten ___________________________________________________________ 45
Termen hoofdstuk 8___________________________________________________________________ 46
Weblecture ASS ______________________________________________________________________ 49
Hoofdstuk 11: ADHD ____________________________________________________________________ 51
Hoofdstuk 11 ________________________________________________________________________ 51
Inleiding ___________________________________________________________________________ 51
Normale ontwikkeling van zelfregulatie en executieve functies __________________________ 51
Zelfregulatie _____________________________________________________________________ 51
Executieve functies _______________________________________________________________ 53
Aandachtsdeficiënte-/hyperactiviteitsstoornis_________________________________________ 54
Kernsymptomen van ADHD _______________________________________________________ 54
Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op? ____________________________________________ 55
Comorbiditeit; waar gaat het vaak mee samen? _____________________________________ 55
Prevalentie: hoe vaak komt het voor? _______________________________________________ 55
Verschillen tussen jongens en meisjes _____________________________________________ 56
Kinderen en jongeren met een LVB _________________________________________________ 56
Culturele en maatschappelijke invloeden _____________________________________________ 56
2
,Ontwikkelingspsychopathologie
Culturele normen ________________________________________________________________ 56
Wisselwerking van ouderlijk handelen en kindgedrag _________________________________ 56
Risico- en beschermende factoren ___________________________________________________ 57
Risico- en beschermende factoren voor ADHD ______________________________________ 57
ADHD als risico voor verdere ontwikkeling __________________________________________ 58
Preventie en behandeling van ADHD__________________________________________________ 59
Preventie ________________________________________________________________________ 59
Behandeling van ADHD ___________________________________________________________ 59
Hoofdstuk 11 in 10 punten __________________________________________________________ 61
Termen hoofdstuk 11 _________________________________________________________________ 62
Weblecture ADHD ____________________________________________________________________ 66
Intelligentie; LVB en hoogbegaafd ________________________________________________________ 69
Ontwikkelingspyschologie 12.2 ________________________________________________________ 69
Lezen LVB: Jeugd-ggz voor kinderen en adolescenten met een licht verstandelijke beperking
(LVB) ________________________________________________________________________________ 71
Weblecture HB en LVB ________________________________________________________________ 76
Weblecture HB _____________________________________________________________________ 76
Weblecture LVB ____________________________________________________________________ 80
Taal- en leerstoornissen _________________________________________________________________ 82
10.3 taal-, spraak- en leerstoornissen __________________________________________________ 82
Het verschil tussen taal-, spraak- en leerstoornissen, en taal-, spraak- en leerproblemen __ 82
De indeling en criteria uit de DSM-5 __________________________________________________ 82
Taalstoornis of taalontwikkelingsstoornis _____________________________________________ 83
Specifieke leerstoornis: dyslexie en dyscalculie ________________________________________ 84
Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op? ______________________________________________ 85
Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen? ________________________________________ 85
Verschillen tussen jongens en meisjes ________________________________________________ 85
Kinderen en jongeren met een LVB ___________________________________________________ 85
10.6 preventie en behandeling van taal-, spraak- en leerstoornissen _______________________ 85
Vroegtijdig signalering _______________________________________________________________ 86
Psycho-educatie ___________________________________________________________________ 86
Preventie van taal- en/of leerachterstand _____________________________________________ 86
Behandeling van taal-, spraak- en leerstoornissen _____________________________________ 86
Angst en angststoornissen _______________________________________________________________ 87
3
, Ontwikkelingspsychopathologie
Hoofdstuk 13 ________________________________________________________________________ 87
Inleiding ___________________________________________________________________________ 87
De normale ontwikkeling van angst ___________________________________________________ 87
Leeftijdsontwikkeling van angst ____________________________________________________ 88
Kinderen met een handicap _______________________________________________________ 90
Wanneer moet je je zorgen maken? ________________________________________________ 90
Angststoornissen ___________________________________________________________________ 91
Beschrijving van angststoornissen _________________________________________________ 91
Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op? ____________________________________________ 95
Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen? ______________________________________ 95
Verschillen tussen jongens en meisjes _____________________________________________ 95
Kinderen en jongeren met een LVB _________________________________________________ 95
Culturele en maatschappelijke invloeden _____________________________________________ 96
Culturele normen ________________________________________________________________ 96
Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag ______________________________ 96
Risico- en beschermende factoren ___________________________________________________ 96
Risico- en beschermende factoren voor angststoornissen ____________________________ 96
Angststoornis als risico voor verdere ontwikkeling ___________________________________ 98
Preventie en behandeling van angststoornissen _______________________________________ 99
Preventie ________________________________________________________________________ 99
Behandeling _____________________________________________________________________ 99
Hoofdstuk 13 in 10 punten _________________________________________________________100
Termen hoofdstuk 13 ________________________________________________________________101
Weblecture angst en dwang __________________________________________________________105
Gedragsstoornissen ___________________________________________________________________107
Hoofdstuk 12 _______________________________________________________________________107
Inleiding __________________________________________________________________________107
Normale ontwikkeling; agressie, gehoorzaamheid en moraliteit ________________________107
Algemeen ______________________________________________________________________107
Ontwikkeling van agressie ________________________________________________________108
Ontwikkeling van gehoorzaamheid ________________________________________________108
Ontwikkeling van prosociaal gedrag en moraliteit ___________________________________109
Gedragsstoornissen _______________________________________________________________110
Algemene kenmerken van kinderen met gedragsstoornissen _________________________110
4
