Schakelprogramma Bedrijfskunde
Bedrijfseconomie
HOC1: bedrijfseconomie &
marktwerking
1 Kadering van domein
1.1 Wat is bedrijfseconomie
Economie is de wetenschap van het maken van beslissingen onder de conditie van schaarste
Bedrijfsmanagers richten zich op het beheren van middelen om bepaalde doelen te bereiken
Bedrijfseconomie is de studie van het efficiënt inzetten van schaarse middelen om organisatiedoelen te
bereiken
Insteek: begrip van economische principes is cruciaal voor effectieve besluitvorming
met oog op doel van het bedrijf, met name winstmaximalisatie en waardevergroting
Bv. Keuzes over productprijzen, kwaliteit, productiehoeveelheden, HR, etc.
Bv. Omgaan met acties van concurrerende bedrijven
Bv. Projectevaluatie (Kosten en baten)
Bv. Marktanalyse
Bv. Inzetten van technologie
Bv. Internationaliseringsbeslissingen
1.2 Belangrijke concepten voor managers
Belangrijke concepten voor managers:
1) Doelen en beperkingen
2) Belang van (economische) winst
3) Incentives/ prikkels
4) (Implicaties van) marktmechanismen
5) Tijdsaspect van geld
6) Marginale analyse voor optimalisatie
7) Datagedreven besluitvorming
1.3 Doelen en beperkingen
Belang van het definiëren van duidelijke doelen
Grote impact op beslissingen
Beperkingen zorgen aan nood voor keuzes (schaarste)
Bv. Budget
Bv. Beschikbare technologie
Bv. 24u in één dag
Verschillende departementen in één organisatie kunnen verschillende doelen hebben
1
,Schakelprogramma Bedrijfskunde
1.4 Winst
Stel: je opent een frituur in de caravan die je erfde van je oma en na één maand wil je
beslissen of het de moeit loont om verder te doen.
Bedrag per maand Bedrag per maand
Kost aardappelen 2000 EUR
Kost aardappelmes 20 EUR
Kost frietvet 200 EUR
Kost huur friteuse 100 EUR
Totale opbrengst 2500 EUR
Maken ze winst? Ja en nee (we maken boekhoudkundige winst)
Gaan we verder met onze frituuractiviteit? ….
Belang van onderscheiden tussen boekhoudkundige winst en economische winst:
Boekhoudkundige winst is het totale inkomsten min de kosten van het produceren van
goederen of diensten
Economische winst is het verschil tussen de boekhoudkundige winst en de
opportuniteitskost
Opportuniteitskost verwijst naar de impliciete kosten van het niet benutten van de
beste alternatieve aanwending van middelen
Bv. Alternatieve besteding van eigen tijd (impliciet)
Bv. Alternatief inzetten (on)roerend goed (impliciet
Stel: je opent een frituur in de caravan die je erfde van je oma en na één maand wil je beslissen of het de
moeit loont om verder te doen.
Bedrag per maand Bedrag per maand
Kost aardappelen 2000 EUR
Kost aardappelmes 20 EUR
Kost frietvet 200 EUR
Kost huur friteuse 100 EUR
Totale opbrengst 2500 EUR
Potentiële huurinkomst caravan 500 EUR
Potentiële inkomst als frituurmedewerker 1800 EUR
Gaan we verder met onze frituuractiviteit? Nee, economisch verlies van 2120 EUR
Belang van rol economische winst in samenleving:
Prikkelfunctie voor arbeid en kapitaal
Inzetten van middelen waar ze door de samenleving het meest worden gewaardeerd
Maximaliseren welvaart
1.5 Prikkels / incentives
Prikkels, zoals economische winst, zijn belangrijk:
Effect op verandering van aanwending van middelen (bv. Bonussen die je kan krijgen als je
bepaalde target haalt, of deelwinsten)
Elke beslissing heeft kosten en baten.
In de economie gaan we uit van rationaliteit (zowel op individueel als op organisatieniveau), dat wil
zeggen dat men zo efficiënt mogelijk zijn eigenbelang dient – baten maximaliseren en kosten
minimaliseren:
Impact op hoe bedrijfsmiddelen worden gebruikt (bv. GDPR – het kan soms interessanter zijn om
gdpr boetes te betalen en de wet te overtreden dan ze niet te overtreden zie META)
Impact op werknemers (bv. Tickets)
2
,Schakelprogramma Bedrijfskunde
1.6 Markten
In elke markttransactie zijn er twee partijen: koper/ consument en verkoper/ producent
Marktevenwichten hangen af van de relatieve macht van kopers en verkopers
Macht wordt bepaald door drie vormen van rivaliteit:
Tussen consument (wil zo laag mogelijke prijs) en producent (wil zo hoog mogelijke prijs)
Tussen consumenten onderling (Bv. Huizenmarkt)
Tussen producenten onderling (Bv. Supermarkten)
Potentiële rol voor overheidsinterventie
1.7 Tijdsaspect van geld
De reële waarde van geld is niet constant over tijd:
5 euro vandaag is meer waard dan 5 euro volgend jaar
Opportuniteitskost
Praten in termen van (net) present value:
Hoeveel vandaag geïnvesteerd moet worden aan de geldende interestvoet om gelijk te zijn aan de
waarde binnen een bepaalde periode
Bv. 4,55 euro vandaag is bij een geldende interestvoet van 10% evenveel waard als 5 euro volgend
jaar -> de present value van 5 euro volgend jaar is onder deze condities 4,55 euro
Belang voor investeringsanalyse!
1.8 Marginale analyse
Marginale analyse is het vergelijken van de marginale opbrengsten van een beslissing met de marginale
kosten:
Marginale opbrengsten zijn de verandering in totale baten die voortkomt uit een verandering in de
variabele waarover een beslissing werd genomen (Bv. Productiehoeveelheid Q)
Marginale kosten betreffen de verandering in totale kosten als gevolg van een verandering in de
variabele waarover een beslissing werd genomen (Bv. Productiehoeveelheid Q)
Optimum wanneer marginale opbrengsten gelijk aan marginale kosten:
Zolang marginale opbrengsten groter dan marginale kosten meer produceren
Zolang marginale kosten groter dan marginale opbrengsten minder produceren
Voor maximale netto opbrengsten moet de manager de variabele waarover een beslissing wordt genomen
veranderen tot marginale netto opbrengst gelijk is aan 0
Stel: je bent een marketingdirecteur en moet een social mediacampagne uitdenken. Hoeveel social
mediapost per uur zijn optimaal op basis van onderstaande gegevens?
Sociale media posts per uur Totale kost Totale opbrengst
1 20 EUR 800 EUR
2 42 EUR 1500 EUR
3 65 EUR 1600 EUR
4 89 EUR 1650 EUR
5 114 EUR 1675 EUR
6 140 EUR 1690 EUR
7 166 EUR 1700 EUR
Sociale Totale kost Marginale Totale opbrengst Marginale Marginale netto
3
, Schakelprogramma Bedrijfskunde
media posts kost (per extra opbrengst (per opbrengst
per uur 1 eenheid) extra 1 eenheid)
1 20 EUR 20 EUR 800 EUR 800 EUR 780 EUR
2 42 EUR 22 EUR 1500 EUR 700 EUR 678 EUR
3 65 EUR 23 EUR 1600 EUR 100 EUR 77 EUR
4 89 EUR 24 EUR 1650 EUR 50 EUR 26 EUR
5 114 EUR 25 EUR 1675 EUR 25 EUR 0 EUR
6 140 EUR 26 EUR 1690 EUR 15 EUR -11 EUR
7 166 EUR 17 EUR 1700 EUR 10 EUR 17 EUR
Marginale analyse kan ook algebraïsch en aan de hand van
grafieken worden gemaakt
Continue variabelen versus discrete variabelen
Marginale opbrengsten zijn gelijk aan marginale kosten wanneer:
Verschil in totale opbrengsten gelijk is aan het verschil in
totale kosten
Netto opbrengsten maximaal zijn
De helling van de totale kostenfunctie gelijk is aan de helling
van de totale opbrengstenfunctie
1.9 Datagedreven bestuur
Managers nemen/ evalueren beslissingen op basis van data en
(econometrische) modellen:
Nooit voorheen zoveel (persoons)gegevens geproduceerd en
gecapteerd
Een econometrische model is een hulpmiddel dat (bedrijfs)data gebruikt om
vergelijkingen te schatten die de onderliggende wiskundige relatie tussen
bepaalde variabelen weergeven
Modellen zijn een vereenvoudiging van de werkelijkheid, daarom is het expliciteren van assumpties
belangrijk om te kunnen bepalen waar werd vereenvoudigd
Alle modellen zijn verkeerd, het model mag enkel niet zo verkeerd zijn dat het niet langer bruikbaar
is
wordt in de figuur vereenvoudigd tot
4
Bedrijfseconomie
HOC1: bedrijfseconomie &
marktwerking
1 Kadering van domein
1.1 Wat is bedrijfseconomie
Economie is de wetenschap van het maken van beslissingen onder de conditie van schaarste
Bedrijfsmanagers richten zich op het beheren van middelen om bepaalde doelen te bereiken
Bedrijfseconomie is de studie van het efficiënt inzetten van schaarse middelen om organisatiedoelen te
bereiken
Insteek: begrip van economische principes is cruciaal voor effectieve besluitvorming
met oog op doel van het bedrijf, met name winstmaximalisatie en waardevergroting
Bv. Keuzes over productprijzen, kwaliteit, productiehoeveelheden, HR, etc.
Bv. Omgaan met acties van concurrerende bedrijven
Bv. Projectevaluatie (Kosten en baten)
Bv. Marktanalyse
Bv. Inzetten van technologie
Bv. Internationaliseringsbeslissingen
1.2 Belangrijke concepten voor managers
Belangrijke concepten voor managers:
1) Doelen en beperkingen
2) Belang van (economische) winst
3) Incentives/ prikkels
4) (Implicaties van) marktmechanismen
5) Tijdsaspect van geld
6) Marginale analyse voor optimalisatie
7) Datagedreven besluitvorming
1.3 Doelen en beperkingen
Belang van het definiëren van duidelijke doelen
Grote impact op beslissingen
Beperkingen zorgen aan nood voor keuzes (schaarste)
Bv. Budget
Bv. Beschikbare technologie
Bv. 24u in één dag
Verschillende departementen in één organisatie kunnen verschillende doelen hebben
1
,Schakelprogramma Bedrijfskunde
1.4 Winst
Stel: je opent een frituur in de caravan die je erfde van je oma en na één maand wil je
beslissen of het de moeit loont om verder te doen.
Bedrag per maand Bedrag per maand
Kost aardappelen 2000 EUR
Kost aardappelmes 20 EUR
Kost frietvet 200 EUR
Kost huur friteuse 100 EUR
Totale opbrengst 2500 EUR
Maken ze winst? Ja en nee (we maken boekhoudkundige winst)
Gaan we verder met onze frituuractiviteit? ….
Belang van onderscheiden tussen boekhoudkundige winst en economische winst:
Boekhoudkundige winst is het totale inkomsten min de kosten van het produceren van
goederen of diensten
Economische winst is het verschil tussen de boekhoudkundige winst en de
opportuniteitskost
Opportuniteitskost verwijst naar de impliciete kosten van het niet benutten van de
beste alternatieve aanwending van middelen
Bv. Alternatieve besteding van eigen tijd (impliciet)
Bv. Alternatief inzetten (on)roerend goed (impliciet
Stel: je opent een frituur in de caravan die je erfde van je oma en na één maand wil je beslissen of het de
moeit loont om verder te doen.
Bedrag per maand Bedrag per maand
Kost aardappelen 2000 EUR
Kost aardappelmes 20 EUR
Kost frietvet 200 EUR
Kost huur friteuse 100 EUR
Totale opbrengst 2500 EUR
Potentiële huurinkomst caravan 500 EUR
Potentiële inkomst als frituurmedewerker 1800 EUR
Gaan we verder met onze frituuractiviteit? Nee, economisch verlies van 2120 EUR
Belang van rol economische winst in samenleving:
Prikkelfunctie voor arbeid en kapitaal
Inzetten van middelen waar ze door de samenleving het meest worden gewaardeerd
Maximaliseren welvaart
1.5 Prikkels / incentives
Prikkels, zoals economische winst, zijn belangrijk:
Effect op verandering van aanwending van middelen (bv. Bonussen die je kan krijgen als je
bepaalde target haalt, of deelwinsten)
Elke beslissing heeft kosten en baten.
In de economie gaan we uit van rationaliteit (zowel op individueel als op organisatieniveau), dat wil
zeggen dat men zo efficiënt mogelijk zijn eigenbelang dient – baten maximaliseren en kosten
minimaliseren:
Impact op hoe bedrijfsmiddelen worden gebruikt (bv. GDPR – het kan soms interessanter zijn om
gdpr boetes te betalen en de wet te overtreden dan ze niet te overtreden zie META)
Impact op werknemers (bv. Tickets)
2
,Schakelprogramma Bedrijfskunde
1.6 Markten
In elke markttransactie zijn er twee partijen: koper/ consument en verkoper/ producent
Marktevenwichten hangen af van de relatieve macht van kopers en verkopers
Macht wordt bepaald door drie vormen van rivaliteit:
Tussen consument (wil zo laag mogelijke prijs) en producent (wil zo hoog mogelijke prijs)
Tussen consumenten onderling (Bv. Huizenmarkt)
Tussen producenten onderling (Bv. Supermarkten)
Potentiële rol voor overheidsinterventie
1.7 Tijdsaspect van geld
De reële waarde van geld is niet constant over tijd:
5 euro vandaag is meer waard dan 5 euro volgend jaar
Opportuniteitskost
Praten in termen van (net) present value:
Hoeveel vandaag geïnvesteerd moet worden aan de geldende interestvoet om gelijk te zijn aan de
waarde binnen een bepaalde periode
Bv. 4,55 euro vandaag is bij een geldende interestvoet van 10% evenveel waard als 5 euro volgend
jaar -> de present value van 5 euro volgend jaar is onder deze condities 4,55 euro
Belang voor investeringsanalyse!
1.8 Marginale analyse
Marginale analyse is het vergelijken van de marginale opbrengsten van een beslissing met de marginale
kosten:
Marginale opbrengsten zijn de verandering in totale baten die voortkomt uit een verandering in de
variabele waarover een beslissing werd genomen (Bv. Productiehoeveelheid Q)
Marginale kosten betreffen de verandering in totale kosten als gevolg van een verandering in de
variabele waarover een beslissing werd genomen (Bv. Productiehoeveelheid Q)
Optimum wanneer marginale opbrengsten gelijk aan marginale kosten:
Zolang marginale opbrengsten groter dan marginale kosten meer produceren
Zolang marginale kosten groter dan marginale opbrengsten minder produceren
Voor maximale netto opbrengsten moet de manager de variabele waarover een beslissing wordt genomen
veranderen tot marginale netto opbrengst gelijk is aan 0
Stel: je bent een marketingdirecteur en moet een social mediacampagne uitdenken. Hoeveel social
mediapost per uur zijn optimaal op basis van onderstaande gegevens?
Sociale media posts per uur Totale kost Totale opbrengst
1 20 EUR 800 EUR
2 42 EUR 1500 EUR
3 65 EUR 1600 EUR
4 89 EUR 1650 EUR
5 114 EUR 1675 EUR
6 140 EUR 1690 EUR
7 166 EUR 1700 EUR
Sociale Totale kost Marginale Totale opbrengst Marginale Marginale netto
3
, Schakelprogramma Bedrijfskunde
media posts kost (per extra opbrengst (per opbrengst
per uur 1 eenheid) extra 1 eenheid)
1 20 EUR 20 EUR 800 EUR 800 EUR 780 EUR
2 42 EUR 22 EUR 1500 EUR 700 EUR 678 EUR
3 65 EUR 23 EUR 1600 EUR 100 EUR 77 EUR
4 89 EUR 24 EUR 1650 EUR 50 EUR 26 EUR
5 114 EUR 25 EUR 1675 EUR 25 EUR 0 EUR
6 140 EUR 26 EUR 1690 EUR 15 EUR -11 EUR
7 166 EUR 17 EUR 1700 EUR 10 EUR 17 EUR
Marginale analyse kan ook algebraïsch en aan de hand van
grafieken worden gemaakt
Continue variabelen versus discrete variabelen
Marginale opbrengsten zijn gelijk aan marginale kosten wanneer:
Verschil in totale opbrengsten gelijk is aan het verschil in
totale kosten
Netto opbrengsten maximaal zijn
De helling van de totale kostenfunctie gelijk is aan de helling
van de totale opbrengstenfunctie
1.9 Datagedreven bestuur
Managers nemen/ evalueren beslissingen op basis van data en
(econometrische) modellen:
Nooit voorheen zoveel (persoons)gegevens geproduceerd en
gecapteerd
Een econometrische model is een hulpmiddel dat (bedrijfs)data gebruikt om
vergelijkingen te schatten die de onderliggende wiskundige relatie tussen
bepaalde variabelen weergeven
Modellen zijn een vereenvoudiging van de werkelijkheid, daarom is het expliciteren van assumpties
belangrijk om te kunnen bepalen waar werd vereenvoudigd
Alle modellen zijn verkeerd, het model mag enkel niet zo verkeerd zijn dat het niet langer bruikbaar
is
wordt in de figuur vereenvoudigd tot
4
