Toepassen van onderzoeksmethoden en statistiek - Blok
3 - 2025
Leerdoelen
Na afloop van de cursus kun je:
De belangrijkste aspecten van meer geavanceerde
onderzoekmethoden voor kwalitatief, correlationeel en
experimenteel onderzoek binnen de sociale wetenschappen
toepassen en evalueren
Veel voorkomende technieken binnen sociaalwetenschappelijk
onderzoek begrijpen en toepassen en de bijbehorende resultaten
interpreteren
De verschillende stappen van onderzoek uitvoeren en hierover
volgens APA-richtlijnen rapporteren
,Inhoudsopgave
Kwalitatief..................................................................................................................................................... 3
Hoorcollege 1 - Data-verzameling........................................................................................................................3
Kwalitatieve interviews....................................................................................................................................3
Focusgroepen...................................................................................................................................................4
Observaties......................................................................................................................................................6
Bestaande data................................................................................................................................................7
Hoorcollege 2 – Data-analyse..............................................................................................................................9
Inductief - Grounded theory benadering........................................................................................................9
Deductieve analyse - Categorisatiematrix.....................................................................................................13
Overview........................................................................................................................................................15
Hoorcollege 3 - ‘Goed’ onderzoek......................................................................................................................15
De kwaliteit van het onderzoek.....................................................................................................................15
Rigor...............................................................................................................................................................16
Reflexiviteit....................................................................................................................................................18
Perspectieven op ethiek................................................................................................................................18
Hoorcollege 4 – Mixed Methods........................................................................................................................20
Meerwaarde mixed methods........................................................................................................................20
Integratie........................................................................................................................................................21
Soorten mixed methods onderzoek..............................................................................................................22
Criteria resultaten..........................................................................................................................................22
Filosofie van onderzoek.................................................................................................................................22
Correlationeel.............................................................................................................................................. 24
Hoorcollege 1 – Survey onderzoek.....................................................................................................................24
Voorbeelden van verschillende soorten data................................................................................................24
Verschillende typen surveys..........................................................................................................................25
Panel- en cross sectioneel onderzoek............................................................................................................26
Itemscores & schaalscores.............................................................................................................................26
Hoorcollege 2 – Betrouwbaarheid & regressie..................................................................................................27
Validiteit en betrouwbaarheid beoordelen...................................................................................................27
Betrouwbaarheidsanalyse.............................................................................................................................28
Correlatie.......................................................................................................................................................28
Enkelvoudige lineaire regressie.....................................................................................................................29
Hoorcollege 3 – Meer over regressie..................................................................................................................30
Enkelvoudige lineaire regressie (SLR)............................................................................................................30
Meervoudige lineaire regressie (MLR)...........................................................................................................32
Hoorcollege 4 – Meten en bronnen van vertekening.........................................................................................34
Problemen met meten...................................................................................................................................34
Het responsproces.........................................................................................................................................35
Total Survey Error Framework.......................................................................................................................35
Bronnen van vertekening...............................................................................................................................36
Experimenteel............................................................................................................................................. 37
Hoorcollege 1 – Experimenteel onderzoek.........................................................................................................37
Introductie experimenteel onderzoek...........................................................................................................37
Bayesiaanse hypothese evaluatie..................................................................................................................39
Posterior Model Kansen.................................................................................................................................41
Stappenplan Bayesiaanse Hypothese............................................................................................................41
Hoorcollege 2 – Experimentele designs..............................................................................................................42
Experimentele designs...................................................................................................................................42
, Bedreigingen van de interne validiteit...........................................................................................................43
Klassiek experimenteel design.......................................................................................................................43
Specifiek experimenteel design.....................................................................................................................44
Between, within en random factoren............................................................................................................44
Hoorcollege 3 – Enkelvoudige ANOVA................................................................................................................46
Assumpties ANOVA........................................................................................................................................46
ANOVA volgens de NHST...............................................................................................................................47
ANOVA volgens de BHE..................................................................................................................................48
In het kort......................................................................................................................................................50
Hoorcollege 4 – Meervoudige ANOVA...............................................................................................................51
ANOVA volgens NHST....................................................................................................................................51
ANOVA volgens BHE.......................................................................................................................................52
Vergelijking NHST en BHE..............................................................................................................................55
Vergelijking T-toets, enkelvoudige ANOVA en meervoudige ANOVA............................................................56
Kwalitatief
Hoorcollege 1 - Data-verzameling
Kwalitatieve interviews
Te onderscheiden in ongestructureerd en semigestructureerd. Een
gestructureerd interview is een survey
Vormen van interviews
Face to face
Tijdrovend, maar grote opbrengst
Telefonisch
Weinig tijd, gemis van informatie
Online
, Weinig tijd, gemist van informatie, gebrek aan controle
Go-along
Dynamischer, informatief op meerdere wijzen, lastig managen
Etnografisch
Zie HC3
Het vraag-antwoord model van Tourangeau
1. Comprehension (begrijpen van de vraag)
2. Retrieval (ophalen informatie)
3. Jugdement (gedachten, ideeën etc. in het hoofd van de
respondent)
4. Response (woorden geverbaliseerd tot antwoorden)
<- Als interviewen faciliteer je dit volledige proces door vragen te
stellen en te motiveren (rapport)
Onderdelen van een interview
Stage 1: Aankomst en introductie
Stage 2: Introductie onderzoek
Stage 3: Begin van het interview (start opname)
Stage 4: Tijdens het interview (de echte vragen stellen)
Stage 5: Einde interview (terugbrengen naar dagelijks niveau)
<- ‘doorknob effect’, bijv. weggaan van gesprek iets nieuws belangrijks
benoemen
Stage 6: Na het interview
We maken gebruik van interviews bij onderzoek naar ervaringen en naar
individuele visies. Als we het individu begrijpen, kunnen we de groep
begrijpen
Focusgroepen
Een focusgroep is geen groepsinterview. Je stelt als moderator niet aan
iedereen dezelfde vragen, maar zorgt ervoor dat de
focusgroepdeelnemers met elkaar in gesprek gaan. Het gesprek wordt
gestuurd
<- Data wordt gegenereerd uit interactie
Groepssamenstelling en grootte
Heterogeen vs. homogeen
Je wilt mensen met bijvoorbeeld dezelfde studie, maar niet met dezelfde
achtergrond
Vreemden, bekenden of bestaande groepen
3 - 2025
Leerdoelen
Na afloop van de cursus kun je:
De belangrijkste aspecten van meer geavanceerde
onderzoekmethoden voor kwalitatief, correlationeel en
experimenteel onderzoek binnen de sociale wetenschappen
toepassen en evalueren
Veel voorkomende technieken binnen sociaalwetenschappelijk
onderzoek begrijpen en toepassen en de bijbehorende resultaten
interpreteren
De verschillende stappen van onderzoek uitvoeren en hierover
volgens APA-richtlijnen rapporteren
,Inhoudsopgave
Kwalitatief..................................................................................................................................................... 3
Hoorcollege 1 - Data-verzameling........................................................................................................................3
Kwalitatieve interviews....................................................................................................................................3
Focusgroepen...................................................................................................................................................4
Observaties......................................................................................................................................................6
Bestaande data................................................................................................................................................7
Hoorcollege 2 – Data-analyse..............................................................................................................................9
Inductief - Grounded theory benadering........................................................................................................9
Deductieve analyse - Categorisatiematrix.....................................................................................................13
Overview........................................................................................................................................................15
Hoorcollege 3 - ‘Goed’ onderzoek......................................................................................................................15
De kwaliteit van het onderzoek.....................................................................................................................15
Rigor...............................................................................................................................................................16
Reflexiviteit....................................................................................................................................................18
Perspectieven op ethiek................................................................................................................................18
Hoorcollege 4 – Mixed Methods........................................................................................................................20
Meerwaarde mixed methods........................................................................................................................20
Integratie........................................................................................................................................................21
Soorten mixed methods onderzoek..............................................................................................................22
Criteria resultaten..........................................................................................................................................22
Filosofie van onderzoek.................................................................................................................................22
Correlationeel.............................................................................................................................................. 24
Hoorcollege 1 – Survey onderzoek.....................................................................................................................24
Voorbeelden van verschillende soorten data................................................................................................24
Verschillende typen surveys..........................................................................................................................25
Panel- en cross sectioneel onderzoek............................................................................................................26
Itemscores & schaalscores.............................................................................................................................26
Hoorcollege 2 – Betrouwbaarheid & regressie..................................................................................................27
Validiteit en betrouwbaarheid beoordelen...................................................................................................27
Betrouwbaarheidsanalyse.............................................................................................................................28
Correlatie.......................................................................................................................................................28
Enkelvoudige lineaire regressie.....................................................................................................................29
Hoorcollege 3 – Meer over regressie..................................................................................................................30
Enkelvoudige lineaire regressie (SLR)............................................................................................................30
Meervoudige lineaire regressie (MLR)...........................................................................................................32
Hoorcollege 4 – Meten en bronnen van vertekening.........................................................................................34
Problemen met meten...................................................................................................................................34
Het responsproces.........................................................................................................................................35
Total Survey Error Framework.......................................................................................................................35
Bronnen van vertekening...............................................................................................................................36
Experimenteel............................................................................................................................................. 37
Hoorcollege 1 – Experimenteel onderzoek.........................................................................................................37
Introductie experimenteel onderzoek...........................................................................................................37
Bayesiaanse hypothese evaluatie..................................................................................................................39
Posterior Model Kansen.................................................................................................................................41
Stappenplan Bayesiaanse Hypothese............................................................................................................41
Hoorcollege 2 – Experimentele designs..............................................................................................................42
Experimentele designs...................................................................................................................................42
, Bedreigingen van de interne validiteit...........................................................................................................43
Klassiek experimenteel design.......................................................................................................................43
Specifiek experimenteel design.....................................................................................................................44
Between, within en random factoren............................................................................................................44
Hoorcollege 3 – Enkelvoudige ANOVA................................................................................................................46
Assumpties ANOVA........................................................................................................................................46
ANOVA volgens de NHST...............................................................................................................................47
ANOVA volgens de BHE..................................................................................................................................48
In het kort......................................................................................................................................................50
Hoorcollege 4 – Meervoudige ANOVA...............................................................................................................51
ANOVA volgens NHST....................................................................................................................................51
ANOVA volgens BHE.......................................................................................................................................52
Vergelijking NHST en BHE..............................................................................................................................55
Vergelijking T-toets, enkelvoudige ANOVA en meervoudige ANOVA............................................................56
Kwalitatief
Hoorcollege 1 - Data-verzameling
Kwalitatieve interviews
Te onderscheiden in ongestructureerd en semigestructureerd. Een
gestructureerd interview is een survey
Vormen van interviews
Face to face
Tijdrovend, maar grote opbrengst
Telefonisch
Weinig tijd, gemis van informatie
Online
, Weinig tijd, gemist van informatie, gebrek aan controle
Go-along
Dynamischer, informatief op meerdere wijzen, lastig managen
Etnografisch
Zie HC3
Het vraag-antwoord model van Tourangeau
1. Comprehension (begrijpen van de vraag)
2. Retrieval (ophalen informatie)
3. Jugdement (gedachten, ideeën etc. in het hoofd van de
respondent)
4. Response (woorden geverbaliseerd tot antwoorden)
<- Als interviewen faciliteer je dit volledige proces door vragen te
stellen en te motiveren (rapport)
Onderdelen van een interview
Stage 1: Aankomst en introductie
Stage 2: Introductie onderzoek
Stage 3: Begin van het interview (start opname)
Stage 4: Tijdens het interview (de echte vragen stellen)
Stage 5: Einde interview (terugbrengen naar dagelijks niveau)
<- ‘doorknob effect’, bijv. weggaan van gesprek iets nieuws belangrijks
benoemen
Stage 6: Na het interview
We maken gebruik van interviews bij onderzoek naar ervaringen en naar
individuele visies. Als we het individu begrijpen, kunnen we de groep
begrijpen
Focusgroepen
Een focusgroep is geen groepsinterview. Je stelt als moderator niet aan
iedereen dezelfde vragen, maar zorgt ervoor dat de
focusgroepdeelnemers met elkaar in gesprek gaan. Het gesprek wordt
gestuurd
<- Data wordt gegenereerd uit interactie
Groepssamenstelling en grootte
Heterogeen vs. homogeen
Je wilt mensen met bijvoorbeeld dezelfde studie, maar niet met dezelfde
achtergrond
Vreemden, bekenden of bestaande groepen
