samenvatting het palet van de psychologie rigter 5e editie 2024 9789046909041
,samenvatting het palet van de psychologie rigter 5e editie 2024 9789046909041
, samenvatting het palet van de psychologie rigter 5e editie 2024 9789046909041
Hoofdstuk 1 Psychiatrie vs Psychologie
1.1
Psychiatrie Psychologie
Medisch Psychisch
Psychiatrie: Een medisch specialisme dat zich richt op de diagnose en behandeling van mentale
stoornissen.
Psychologie: Wetenschap van het gedrag en de psychische (geestelijke) processen van het individu
Letterlijk: psyche geest, ologie gebied van studie. Dus: studie van de geest.
Het terrein van de psychologie bestaat dus uit de interne geestelijke processen: Kunnen we alleen
indirect waarnemen (voelen, denken, begeren etc.) en de externe waarneembare gedragingen:
Direct waarneembare gedragingen (praten, glimlachen, lopen etc.)
Psychologie is empirisch: Gebaseerd op waarnemingen/feiten
Manieren om psychologie te bedrijven
Experimenteel psychologen:
Voeren het meest onderzoek uit dat nieuwe psychologische kennis creëert. Ze doen onderzoek naar
elementaire psychologische processen. Sommige experimenteel psychologen werken bij bedrijven of
onderzoeksinstellingen, maar de meesten werken aan universiteiten.
Docenten psychologie:
Psychologen waarvan de primaire taak het geven van onderwijs is, op middelbare
beroepsopleidingen, hbo- en bachelor opleidingen en universiteiten.
Toegepast psychologen:
Psychologen die door experimenteel psychologen vergaarde kennis toepassen om problemen van
mensen op te lossen.
Specialisaties binnen toegepaste psychologie
Arbeids- en organisatie psychologen: Gespecialiseerd in aanpassingen aan de werkplek die de
productiviteit en de arbeidsmoraal moeten maximaliseren, helpen organisaties bij het selecteren van
(interview- en testprocedures) nieuwe werknemers of gespecialiseerd in marktonderzoek.
Sportpsychologen: Werken samen met atleten om hun prestaties te verbeteren.
Ergonomisch psychologen: Houden zich bezig met het ontwerpen van materialen als computers en
instrumentenpanelen voor vliegtuigen, ze proberen ze zo vorm te geven dat de mens er makkelijk
gebruik van kan maken.
Schoolpsychologen: Deskundigen op het gebied van problemen met lesgeven en leren.
Gezondheidspsychologen: Werken in alle sectoren van de gezondheidszorg. Hun patiënten hebben
zowel psychische als lichamelijke problemen.
Klinisch psychologen: Werken met mensen die problemen hebben op sociaal of emotioneel
gebeid en mensen die moeilijke keuzes moeten maken (over huwelijk, carrière etc.). Hebben
meestal een privépraktijk.
Counselors: Zelfde als klinische psychologen maar werken meestal voor een bureau of school,
maar ook in psychiatrische ziekenhuizen of gezondheidscentra.
, samenvatting het palet van de psychologie rigter 5e editie 2024 9789046909041
Pseudopsychologie
Niet-onderbouwde psychologische aannamen die zich als wetenschappelijke waarheid voordoen.
Vb: paranormale mensen, horoscopen, grafologie etc.
Subject Object
Onderzoeker Hetgeen wat onderzocht wordt
De methode van de psychologie
Object en subject vallen samen.
Voordeel: Je kan je beter verplaatsen in je onderzoeksobject
Nadeel: Het kost moeite om afstand te bewaren (objectief te blijven)
Vaardigheden voor kritisch denken
- Wat is de bron?
- Is de bewering redelijk of extreem?
- Wat is het bewijsmateriaal?
- Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias?
- Worden veelvoorkomende denkfouten door de redenering vermeden?
- Zijn er voor het probleem meerdere standpunten nodig?
Bias: Een vooroordeel, vervorming of vertekening van een situatie, meestal op basis van persoonlijke
ervaringen en waarden.
Emotionele bias: De neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en gevoelens, in plaats
van op basis van een rationele analyse van het bewijsmateriaal.
Confirmation bias: De neiging van mensen om op zoek te gaan naar bewijzen voor hun gedachten
en informatie die hun gedachten tegenspreekt te negeren.
Self-serving bias: De neiging om jezelf beter te zien dan de rest.
Expectancy bias: Men beïnvloedt de proefpersonen (on)bewust in de richting van het gewenste
effect. De waarnemer staat dus toe dat zijn of haar verwachtingen de resultaten van een
onderzoek zullen beïnvloeden.
Kan worden voorkomen door:
Placebo: Substantie die op een medicijn lijkt, maar het niet is.
Dubbelblindonderzoek: Experimentele procedure waarbij zowel de onderzoekers als de
proefpersonen niet weten wie welke onafhankelijke variabele krijgt toegediend.
Nederlands Instituut van Psychologen (NIP): Een organisatie die een beroepscode heeft
opgesteld. Hierin staat dat onderzoeker ethisch verplicht zijn hun proefpersonen te beschermen
tegen mogelijk schadelijke procedures. Ook mogen gegevens alleen openbaar worden gemaakt als
het recht op privacy van het individu niet wordt geschaad.
Belangrijkste perspectieven van de psychologie
Biologische perspectief:
Door: René Descartes.
Het psychologische perspectief dat de oorzaken van gedrag zoekt in het functioneren van genen, de
hersenen en het zenuwstelsel en hormoonstelsel.
Vinden dat het lichaam apart van de geest kan worden bestudeerd.
De hersenen, het zenuwstelsel, hormoonstelsel en genen bepalen het gedrag.
,samenvatting het palet van de psychologie rigter 5e editie 2024 9789046909041
, samenvatting het palet van de psychologie rigter 5e editie 2024 9789046909041
Hoofdstuk 1 Psychiatrie vs Psychologie
1.1
Psychiatrie Psychologie
Medisch Psychisch
Psychiatrie: Een medisch specialisme dat zich richt op de diagnose en behandeling van mentale
stoornissen.
Psychologie: Wetenschap van het gedrag en de psychische (geestelijke) processen van het individu
Letterlijk: psyche geest, ologie gebied van studie. Dus: studie van de geest.
Het terrein van de psychologie bestaat dus uit de interne geestelijke processen: Kunnen we alleen
indirect waarnemen (voelen, denken, begeren etc.) en de externe waarneembare gedragingen:
Direct waarneembare gedragingen (praten, glimlachen, lopen etc.)
Psychologie is empirisch: Gebaseerd op waarnemingen/feiten
Manieren om psychologie te bedrijven
Experimenteel psychologen:
Voeren het meest onderzoek uit dat nieuwe psychologische kennis creëert. Ze doen onderzoek naar
elementaire psychologische processen. Sommige experimenteel psychologen werken bij bedrijven of
onderzoeksinstellingen, maar de meesten werken aan universiteiten.
Docenten psychologie:
Psychologen waarvan de primaire taak het geven van onderwijs is, op middelbare
beroepsopleidingen, hbo- en bachelor opleidingen en universiteiten.
Toegepast psychologen:
Psychologen die door experimenteel psychologen vergaarde kennis toepassen om problemen van
mensen op te lossen.
Specialisaties binnen toegepaste psychologie
Arbeids- en organisatie psychologen: Gespecialiseerd in aanpassingen aan de werkplek die de
productiviteit en de arbeidsmoraal moeten maximaliseren, helpen organisaties bij het selecteren van
(interview- en testprocedures) nieuwe werknemers of gespecialiseerd in marktonderzoek.
Sportpsychologen: Werken samen met atleten om hun prestaties te verbeteren.
Ergonomisch psychologen: Houden zich bezig met het ontwerpen van materialen als computers en
instrumentenpanelen voor vliegtuigen, ze proberen ze zo vorm te geven dat de mens er makkelijk
gebruik van kan maken.
Schoolpsychologen: Deskundigen op het gebied van problemen met lesgeven en leren.
Gezondheidspsychologen: Werken in alle sectoren van de gezondheidszorg. Hun patiënten hebben
zowel psychische als lichamelijke problemen.
Klinisch psychologen: Werken met mensen die problemen hebben op sociaal of emotioneel
gebeid en mensen die moeilijke keuzes moeten maken (over huwelijk, carrière etc.). Hebben
meestal een privépraktijk.
Counselors: Zelfde als klinische psychologen maar werken meestal voor een bureau of school,
maar ook in psychiatrische ziekenhuizen of gezondheidscentra.
, samenvatting het palet van de psychologie rigter 5e editie 2024 9789046909041
Pseudopsychologie
Niet-onderbouwde psychologische aannamen die zich als wetenschappelijke waarheid voordoen.
Vb: paranormale mensen, horoscopen, grafologie etc.
Subject Object
Onderzoeker Hetgeen wat onderzocht wordt
De methode van de psychologie
Object en subject vallen samen.
Voordeel: Je kan je beter verplaatsen in je onderzoeksobject
Nadeel: Het kost moeite om afstand te bewaren (objectief te blijven)
Vaardigheden voor kritisch denken
- Wat is de bron?
- Is de bewering redelijk of extreem?
- Wat is het bewijsmateriaal?
- Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias?
- Worden veelvoorkomende denkfouten door de redenering vermeden?
- Zijn er voor het probleem meerdere standpunten nodig?
Bias: Een vooroordeel, vervorming of vertekening van een situatie, meestal op basis van persoonlijke
ervaringen en waarden.
Emotionele bias: De neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en gevoelens, in plaats
van op basis van een rationele analyse van het bewijsmateriaal.
Confirmation bias: De neiging van mensen om op zoek te gaan naar bewijzen voor hun gedachten
en informatie die hun gedachten tegenspreekt te negeren.
Self-serving bias: De neiging om jezelf beter te zien dan de rest.
Expectancy bias: Men beïnvloedt de proefpersonen (on)bewust in de richting van het gewenste
effect. De waarnemer staat dus toe dat zijn of haar verwachtingen de resultaten van een
onderzoek zullen beïnvloeden.
Kan worden voorkomen door:
Placebo: Substantie die op een medicijn lijkt, maar het niet is.
Dubbelblindonderzoek: Experimentele procedure waarbij zowel de onderzoekers als de
proefpersonen niet weten wie welke onafhankelijke variabele krijgt toegediend.
Nederlands Instituut van Psychologen (NIP): Een organisatie die een beroepscode heeft
opgesteld. Hierin staat dat onderzoeker ethisch verplicht zijn hun proefpersonen te beschermen
tegen mogelijk schadelijke procedures. Ook mogen gegevens alleen openbaar worden gemaakt als
het recht op privacy van het individu niet wordt geschaad.
Belangrijkste perspectieven van de psychologie
Biologische perspectief:
Door: René Descartes.
Het psychologische perspectief dat de oorzaken van gedrag zoekt in het functioneren van genen, de
hersenen en het zenuwstelsel en hormoonstelsel.
Vinden dat het lichaam apart van de geest kan worden bestudeerd.
De hersenen, het zenuwstelsel, hormoonstelsel en genen bepalen het gedrag.
