Overzicht stoornissen psychopathologie
Adhd
Kenmerken in de DSM
9 criteria voor aandachtsproblemen (waarvan iemand er 6 moet hebben om aan de classificatie te
voldoen
9 criteria voor hyperactiviteit en impulsiviteit (waarvan je er 6 moet hebben om aan de classificatie te
voldoen)
Er zijn een aantal algemene voorwaarden waar je aan moet voldoen om de classificatie adhd te
krijgen
- De symptomen moeten voor je 12e levensjaar vertoont zijn
- Er moet op 2 of meer terreinen sprake zijn van de symptomen
- De symptomen moeten interfereren met het sociaal en schoolse functioneren
De achtergrond van adhd
- Erfelijkheid (maar hier zijn grote kanttekeningen voor)
- Hersenstructuur (ook hier zijn kanttekeningen voor)
- Problemen met organiseren van neurotransmitters (ook weer kanttekeningen)
- De factor tijd speelt ook een rol in de diagnose van adhd, vroege leerlingen lopen een grotere
kans om met adhd gediagnosticeerd te worden dan late leerlingen omdat er in (vroege)
groepen op de basisschool een groot leeftijdsverschil zit tussen de leerlingen en de
ontwikkeling die zij al dan niet al doorlopen hebben. (relative age effect)
Behandeling ADHD
Medicatie
- Methylfenidaat, ritalin enzovoort
- Gedragstherapie
Autisme spectrum stoornis
Ass van DSM-4 naar DSM-5
In de dsm-4 werd autisme onder gespecificeerd in 3 stoornissen
- Pdd nos
- Syndroom van asperger
- Autisme stoornis
In de dsm-5 vallen al deze stoornissen onder het autisme spectrum syndroom
Kenmerken ASS in de dsm-5
, - Problemen met sociale communicatie en interactie (je moet voldoen aan 3 van de 3 criteria)
- Beperkt repetitief gedrag: motorische handelingen zoals met de handen wapperen of
wiebelen op de voeten dat zich steeds herhaalt (2 van de 4 criteria)
- Tekenen moeten vroeg aanwezig zijn
- Significante beperking ervaren in sociaal en schoolse functioneren
- Gedragingen niet beter verklaart door verstandelijke beperking
Specificaties
- Ernst van problematiek dit definieer je door de mate van hulp die iemand nodig heeft in
kaart te brengen.
- Verstandelijke beperking kijken of hier sprake van is
- Taalstoornis kijken in hoeverre hier sprake van is
- Bekende somatische genetische factoren
- Samenhangende ontwikkelingsstoornis
- Katatonie ontregeling van motorisch systeem heeft verschillende vormen
Als je al deze punten in kaart brengt kun je kijken waar op het spectrum van autisme iemand zit.
Prevalentie van ASS
1995: kreeg 1 op de 500 kinderen een diagnose
Tegenwoordig is dat veel meer…
In de US in 2021: 1 op de 54 kinderen kreeg diagnose
In NL: 1 op de 33 kreeg diagnose
Meer bij jongens dan bij meisjes 3:1
Waarom zoveel meer?
- De definitie van ASS is breder geworden dus dat zou een van de redenen kunnen zijn dat er
meer diagnoses gesteld worden
- Mensen krijgen later kinderen en oudere ouders vergroten de kans op een diagnose voor ASS
- Betere ‘’herkenning’’
- Er zijn hogere eisen in de samenleving dus meer druk op mensen en grotere kans dat
symptomen tot uiting komen
Differentiaaldiagnoses voor ASS
- Verstandelijke beperking (kids met dit kunnen ook op zichzelf gekeerd zijn, maar maken
wel nog contact met anderen)
- Taalstoornis maken wel non-verbaal contact en kunnen wel symbolisch spelen
- Doofheid maken wel contact met gebaren en oogcontact
- Reactieve hechtingsstoornis vertonen gedrag dat lijkt op ASS maar licht aan heftige of
traumatische ervaringen dus vraag om een andere benaderwijze
, - RETT syndroom doen eerst normaal en hebben dan een plotselinge achteruitgang,
mensen met ASS hebben dit niet
De achtergrond van ASS
Er zijn een aantal theorieën over de oorzaak van ASS
- Bruno Bettelheim vond dat moeder die afstandelijk tegen hun kinderen deden autistisch
gedrag aanwakkerden
- Simon Baron Cohen vond dat het mannelijk brein meer gericht zou zijn op systematische
dingen en minder op emoties en dat ASS een doorgeschoten mannelijk brein zou zijn
- Andrew Wakefield dacht dat autisme door vaccinaties zou komen
Alle drie deze theorieën zijn achterhaald
Hedendaagse theorieën
- Genen
a. Er zou een hoge mate van erfelijkheid zijn
b. Oude ouders hebben invloed op de kans van ASS
c. Perinatale factoren (gaven hele kleine effecten
- Hersenen
a. Op groepsniveau hebben autisten grotere hersenen
b. Is de amygdala minder actief
c. Is de nucleus caudatus iets groter
- Sociale cognitie
a. Het vermogen om gevoelens, interacties en gedachten van anderen in te schatten en
waar te nemen is moeilijk voor autisten
b. Er is een gebrek aan joint attention
c. Er is minder symbolisch spel
d. Gebrekkige theory of mind dit is dat testje met de pop in de doos die verplaatst wordt
en of het andere kindje dan al dan niet weet waar de pop is.
Ass en behandeling
Er zijn heel veel interventies voor mensen met ASS
Een voorbeeld is de ABA-interventie
- Kleine concrete gedragingen worden aangeleerd door middel van het geven van beloningen
- Er is voor deze interventie weinig evidentie
- En zijn kinderen die achteraf aangeven het erg traumatisch te hebben gevonden
Nog een voorbeeld: pivotal response training
- Het oefenen van joint attention met ouders
TEACH is ook een interventie
- Hierbij wordt een zo voorspelbaar mogelijke omgeving gecreëerd voor kinderen met ASS
- Helpt kinderen houvast te krijgen in de wereld
Medicatie
, - Is vooral voor hele heftige reacties op over stimulatie er wordt dan bijvoorbeeld
antipsychotica gegeven
Tic stoornissen
Er zijn verschillende tic stoornissen
- Gilles de la tourette
- Chronische motorische tics
- Chronische vocale tics
- Voorlopige tic stoornis
Gilles de la tourette in de DSM-5
- Meerdere motorische en minimaal 1 of meer vocale tics
- Meerdere keren per dag, bijna elke dag gedurende een periode van een jaar of meer met
geen tic vrije periodes die langer dan 3 maand duren
- Geen gevolg van middelen gebruik of een lichamelijke aandoening
Prevalentie van gilles de la tourette
- 0,3-0,8%
- Meer bij jongens dan bij meisjes 4:1
- Gaat vaak samen met ASS
- Ontstaat vaak rond 5-6 jarige leeftijd
- Toppunt van heftigheid is rond 10-12 jaar
- Neemt af in heftigheid (bij 2 derde van de mensen) rond 15-17 jaar oud
Achtergrond gilles de la tourette
We weten niet precies wat de oorzaken zijn maar er zijn wel dingen die met gilles de la tourette
geassocieerd worden
- Genetische factoren
- Basale ganglia (te veel stratiale dopamine)
- Neurotransmitter overschot aan dopamine
- Auto immuunsysteem
- Perinatale factoren
- Omgeving
- Tik tok
Gilles de la tourette en behandeling
Psych educatie kan helpen met perspectief bieden (want het wordt bij 2 derde minder)
Gedragstherapie kan helpen bij het verminderen van tics
- Exposure en responsprevalentie mensen krijgen voor ze een tic krijgen een bepaald gevoel
dat de tic er aan zit te komen (premonitore sensatie) door dit gevoel te identificeren en zich
vervolgens te ontspannen kan het mensen lukken de tic te onderdrukken
Adhd
Kenmerken in de DSM
9 criteria voor aandachtsproblemen (waarvan iemand er 6 moet hebben om aan de classificatie te
voldoen
9 criteria voor hyperactiviteit en impulsiviteit (waarvan je er 6 moet hebben om aan de classificatie te
voldoen)
Er zijn een aantal algemene voorwaarden waar je aan moet voldoen om de classificatie adhd te
krijgen
- De symptomen moeten voor je 12e levensjaar vertoont zijn
- Er moet op 2 of meer terreinen sprake zijn van de symptomen
- De symptomen moeten interfereren met het sociaal en schoolse functioneren
De achtergrond van adhd
- Erfelijkheid (maar hier zijn grote kanttekeningen voor)
- Hersenstructuur (ook hier zijn kanttekeningen voor)
- Problemen met organiseren van neurotransmitters (ook weer kanttekeningen)
- De factor tijd speelt ook een rol in de diagnose van adhd, vroege leerlingen lopen een grotere
kans om met adhd gediagnosticeerd te worden dan late leerlingen omdat er in (vroege)
groepen op de basisschool een groot leeftijdsverschil zit tussen de leerlingen en de
ontwikkeling die zij al dan niet al doorlopen hebben. (relative age effect)
Behandeling ADHD
Medicatie
- Methylfenidaat, ritalin enzovoort
- Gedragstherapie
Autisme spectrum stoornis
Ass van DSM-4 naar DSM-5
In de dsm-4 werd autisme onder gespecificeerd in 3 stoornissen
- Pdd nos
- Syndroom van asperger
- Autisme stoornis
In de dsm-5 vallen al deze stoornissen onder het autisme spectrum syndroom
Kenmerken ASS in de dsm-5
, - Problemen met sociale communicatie en interactie (je moet voldoen aan 3 van de 3 criteria)
- Beperkt repetitief gedrag: motorische handelingen zoals met de handen wapperen of
wiebelen op de voeten dat zich steeds herhaalt (2 van de 4 criteria)
- Tekenen moeten vroeg aanwezig zijn
- Significante beperking ervaren in sociaal en schoolse functioneren
- Gedragingen niet beter verklaart door verstandelijke beperking
Specificaties
- Ernst van problematiek dit definieer je door de mate van hulp die iemand nodig heeft in
kaart te brengen.
- Verstandelijke beperking kijken of hier sprake van is
- Taalstoornis kijken in hoeverre hier sprake van is
- Bekende somatische genetische factoren
- Samenhangende ontwikkelingsstoornis
- Katatonie ontregeling van motorisch systeem heeft verschillende vormen
Als je al deze punten in kaart brengt kun je kijken waar op het spectrum van autisme iemand zit.
Prevalentie van ASS
1995: kreeg 1 op de 500 kinderen een diagnose
Tegenwoordig is dat veel meer…
In de US in 2021: 1 op de 54 kinderen kreeg diagnose
In NL: 1 op de 33 kreeg diagnose
Meer bij jongens dan bij meisjes 3:1
Waarom zoveel meer?
- De definitie van ASS is breder geworden dus dat zou een van de redenen kunnen zijn dat er
meer diagnoses gesteld worden
- Mensen krijgen later kinderen en oudere ouders vergroten de kans op een diagnose voor ASS
- Betere ‘’herkenning’’
- Er zijn hogere eisen in de samenleving dus meer druk op mensen en grotere kans dat
symptomen tot uiting komen
Differentiaaldiagnoses voor ASS
- Verstandelijke beperking (kids met dit kunnen ook op zichzelf gekeerd zijn, maar maken
wel nog contact met anderen)
- Taalstoornis maken wel non-verbaal contact en kunnen wel symbolisch spelen
- Doofheid maken wel contact met gebaren en oogcontact
- Reactieve hechtingsstoornis vertonen gedrag dat lijkt op ASS maar licht aan heftige of
traumatische ervaringen dus vraag om een andere benaderwijze
, - RETT syndroom doen eerst normaal en hebben dan een plotselinge achteruitgang,
mensen met ASS hebben dit niet
De achtergrond van ASS
Er zijn een aantal theorieën over de oorzaak van ASS
- Bruno Bettelheim vond dat moeder die afstandelijk tegen hun kinderen deden autistisch
gedrag aanwakkerden
- Simon Baron Cohen vond dat het mannelijk brein meer gericht zou zijn op systematische
dingen en minder op emoties en dat ASS een doorgeschoten mannelijk brein zou zijn
- Andrew Wakefield dacht dat autisme door vaccinaties zou komen
Alle drie deze theorieën zijn achterhaald
Hedendaagse theorieën
- Genen
a. Er zou een hoge mate van erfelijkheid zijn
b. Oude ouders hebben invloed op de kans van ASS
c. Perinatale factoren (gaven hele kleine effecten
- Hersenen
a. Op groepsniveau hebben autisten grotere hersenen
b. Is de amygdala minder actief
c. Is de nucleus caudatus iets groter
- Sociale cognitie
a. Het vermogen om gevoelens, interacties en gedachten van anderen in te schatten en
waar te nemen is moeilijk voor autisten
b. Er is een gebrek aan joint attention
c. Er is minder symbolisch spel
d. Gebrekkige theory of mind dit is dat testje met de pop in de doos die verplaatst wordt
en of het andere kindje dan al dan niet weet waar de pop is.
Ass en behandeling
Er zijn heel veel interventies voor mensen met ASS
Een voorbeeld is de ABA-interventie
- Kleine concrete gedragingen worden aangeleerd door middel van het geven van beloningen
- Er is voor deze interventie weinig evidentie
- En zijn kinderen die achteraf aangeven het erg traumatisch te hebben gevonden
Nog een voorbeeld: pivotal response training
- Het oefenen van joint attention met ouders
TEACH is ook een interventie
- Hierbij wordt een zo voorspelbaar mogelijke omgeving gecreëerd voor kinderen met ASS
- Helpt kinderen houvast te krijgen in de wereld
Medicatie
, - Is vooral voor hele heftige reacties op over stimulatie er wordt dan bijvoorbeeld
antipsychotica gegeven
Tic stoornissen
Er zijn verschillende tic stoornissen
- Gilles de la tourette
- Chronische motorische tics
- Chronische vocale tics
- Voorlopige tic stoornis
Gilles de la tourette in de DSM-5
- Meerdere motorische en minimaal 1 of meer vocale tics
- Meerdere keren per dag, bijna elke dag gedurende een periode van een jaar of meer met
geen tic vrije periodes die langer dan 3 maand duren
- Geen gevolg van middelen gebruik of een lichamelijke aandoening
Prevalentie van gilles de la tourette
- 0,3-0,8%
- Meer bij jongens dan bij meisjes 4:1
- Gaat vaak samen met ASS
- Ontstaat vaak rond 5-6 jarige leeftijd
- Toppunt van heftigheid is rond 10-12 jaar
- Neemt af in heftigheid (bij 2 derde van de mensen) rond 15-17 jaar oud
Achtergrond gilles de la tourette
We weten niet precies wat de oorzaken zijn maar er zijn wel dingen die met gilles de la tourette
geassocieerd worden
- Genetische factoren
- Basale ganglia (te veel stratiale dopamine)
- Neurotransmitter overschot aan dopamine
- Auto immuunsysteem
- Perinatale factoren
- Omgeving
- Tik tok
Gilles de la tourette en behandeling
Psych educatie kan helpen met perspectief bieden (want het wordt bij 2 derde minder)
Gedragstherapie kan helpen bij het verminderen van tics
- Exposure en responsprevalentie mensen krijgen voor ze een tic krijgen een bepaald gevoel
dat de tic er aan zit te komen (premonitore sensatie) door dit gevoel te identificeren en zich
vervolgens te ontspannen kan het mensen lukken de tic te onderdrukken
