Kenmerkende aspecten
Tijdvak kenmerkend aspect omschrijving
Jagers en Levenswijze jagers en Prehistorie. Rolverdeling mannen en
boeren verzamelaars vrouwen en nomadisch bestaan
(1)
1 Ontstaan landbouw en In gebied van halve maan. Oorzaak;
landbouwsamenlevingen klimaatverandering, aantal wilde dieren
nam af, meer mensen moesten worden
gevoed. Sedentaire levenswijze
1 Ontstaan eerste stedelijke Beschaving, niet iedereen meer boer =
gemeenschappen landbouwstedelijke samenleving.
Ontstaan handel en nijverheid en schrift.
Polytheïstische en mythologisch
wereldbeeld.
Grieken Ontwikkeling wetenschappelijk Rationeel-wetenschappelijke manier van
en denken en denken over denken. Griekse stadstaat (polis)
romeinen burgerschap en politiek in griekse zelfstandig. Monarchi, oligarchie,
(2) stadstaat aristocratie, tirannie en democratie
2 Groei romeinse imperium → Stichten republiek en rome kreeg
grieks-romeinse cultuur senaat. Expansie in eu, afr, azie. Rijk
verspreidde in europa gaat van tirannie naar keizerrijk. Pax
romana. Grieks-romeinse cultuur,
volken geromaniseerd. Germanen,
machtsstrijd en epidemieën zorgen voor
verdeling romeinse rijk
2 Klassieke vormentaal Zuilen, tempels, openbare gebouwen,
aqueduct, theaters
2 Confrontatie tussen g-r cultuur en Germanen hadden landbouw en geen
germaanse- van N-W europa schrift, winnen eerste slag, dringen
romeinse rijk binnen
2 Ontwikkeling joden- en Christendom werd staatsgodsdienst
christendom als eerste onder keizer constantijn
monotheïstische godsdiensten
Monniken Onstaan en verspreiding islam Koran, god is allah. Volgelingen =
en ridders moslims en johad = streven naar
(3) verspreiding islam. Soennieten en
sjiieten.
3 Vervanging van agrarisch- Platteland is autarkisch. Horigheid;
urbane cultuur door boeren mogen land v heer niet verlaten.
zelfvoorzienende agrarische Hofstelsel; domein van landheren liggen
cultuur → hofstelsel en hoeves waar boeren herendiensten
horigheid deden in ruil voor bescherming
, 3 Feodale verhoudingen in bestuur Karel de grote groot rijk in europa.
feodalisme= gebied/ambt geleend aan
vazal/leenman die eed van trouw zwoer
aan zijn leenheer. Karel verdeelde rijk in
graafschappen en hertogdommen,
graven en hertogen waren hier vazallen.
3 Verspreiding christendom in heel Bisschop benoemt in kerk/bisdom de
europa lagere geestelijken. Tweezwaardenleer;
geestelijke en wereldlijke macht.
Monniken en nonnen gingen
kerstenen/bekeren.
Steden Opkomst handel en ambacht die Einde aan plunderingen en toename
en staten basis legde voor herleven voedsel, opbloeien steden (Hanze). Op
(4) agrarisch-urbane samenleving markt was ambacht en handel.
4 Opkomst stedelijke burgerij en Stadsrechten, privileges irv belasting.
toenemende zelfstandigheid steden gilde= beroepsgroep. Boeren naar
steden vanwege geen herendiensten en
werk. Burgerij is rijk door handel en
ambacht
4 Staatsvorming en centralisatie Centraal bestuur, vorst en ambtenaren
= staat. Succes in frankrijk (staten-
generaal) en engeland, mislukt in
duitsland, deels succes in NL. magna
carta= macht koning beperkt, parlement
bestaande uit 3 standen controleert
4 Conflict christelijke wereld er of Paus gregorius VII gaf keizer hendrik
wereldlijke dan wel geestelijke een ban. Paus bepaalde geloof en
macht primaat moest hebben = stelde inquisitie op om ketters te
investituurstrijd vervolgen. Afspraak keizer en bisschop;
bisschop heeft wereldlijke en geestelijke
taak, keizer mag bisschop wereldlijk
benoemen en paus geestelijk.
4 Expansie christelijke wereld door Dmv kruistocht naar oa jeruzalem
kruistochten verspreidde christendom = expansie.
Kruistochten hadden religieuze en
sociaal-economische redenen.
Ontdekke Begin europese overzeese Europeanen zochten nieuwe zeeroute.
rs en expansie 1492: columbus komt in amerika.
hervorme Conquistadores nemen land azteken en
rs (5) incas over, volkeren sterven uit.
Ontdekkingsreis vanwegen: macht,
handel, kolonisatie en verspreiding
christendom.
5 Veranderende mens-/wereldbeeld /
renaissance en begin
wetenschappelijke belangstelling
Tijdvak kenmerkend aspect omschrijving
Jagers en Levenswijze jagers en Prehistorie. Rolverdeling mannen en
boeren verzamelaars vrouwen en nomadisch bestaan
(1)
1 Ontstaan landbouw en In gebied van halve maan. Oorzaak;
landbouwsamenlevingen klimaatverandering, aantal wilde dieren
nam af, meer mensen moesten worden
gevoed. Sedentaire levenswijze
1 Ontstaan eerste stedelijke Beschaving, niet iedereen meer boer =
gemeenschappen landbouwstedelijke samenleving.
Ontstaan handel en nijverheid en schrift.
Polytheïstische en mythologisch
wereldbeeld.
Grieken Ontwikkeling wetenschappelijk Rationeel-wetenschappelijke manier van
en denken en denken over denken. Griekse stadstaat (polis)
romeinen burgerschap en politiek in griekse zelfstandig. Monarchi, oligarchie,
(2) stadstaat aristocratie, tirannie en democratie
2 Groei romeinse imperium → Stichten republiek en rome kreeg
grieks-romeinse cultuur senaat. Expansie in eu, afr, azie. Rijk
verspreidde in europa gaat van tirannie naar keizerrijk. Pax
romana. Grieks-romeinse cultuur,
volken geromaniseerd. Germanen,
machtsstrijd en epidemieën zorgen voor
verdeling romeinse rijk
2 Klassieke vormentaal Zuilen, tempels, openbare gebouwen,
aqueduct, theaters
2 Confrontatie tussen g-r cultuur en Germanen hadden landbouw en geen
germaanse- van N-W europa schrift, winnen eerste slag, dringen
romeinse rijk binnen
2 Ontwikkeling joden- en Christendom werd staatsgodsdienst
christendom als eerste onder keizer constantijn
monotheïstische godsdiensten
Monniken Onstaan en verspreiding islam Koran, god is allah. Volgelingen =
en ridders moslims en johad = streven naar
(3) verspreiding islam. Soennieten en
sjiieten.
3 Vervanging van agrarisch- Platteland is autarkisch. Horigheid;
urbane cultuur door boeren mogen land v heer niet verlaten.
zelfvoorzienende agrarische Hofstelsel; domein van landheren liggen
cultuur → hofstelsel en hoeves waar boeren herendiensten
horigheid deden in ruil voor bescherming
, 3 Feodale verhoudingen in bestuur Karel de grote groot rijk in europa.
feodalisme= gebied/ambt geleend aan
vazal/leenman die eed van trouw zwoer
aan zijn leenheer. Karel verdeelde rijk in
graafschappen en hertogdommen,
graven en hertogen waren hier vazallen.
3 Verspreiding christendom in heel Bisschop benoemt in kerk/bisdom de
europa lagere geestelijken. Tweezwaardenleer;
geestelijke en wereldlijke macht.
Monniken en nonnen gingen
kerstenen/bekeren.
Steden Opkomst handel en ambacht die Einde aan plunderingen en toename
en staten basis legde voor herleven voedsel, opbloeien steden (Hanze). Op
(4) agrarisch-urbane samenleving markt was ambacht en handel.
4 Opkomst stedelijke burgerij en Stadsrechten, privileges irv belasting.
toenemende zelfstandigheid steden gilde= beroepsgroep. Boeren naar
steden vanwege geen herendiensten en
werk. Burgerij is rijk door handel en
ambacht
4 Staatsvorming en centralisatie Centraal bestuur, vorst en ambtenaren
= staat. Succes in frankrijk (staten-
generaal) en engeland, mislukt in
duitsland, deels succes in NL. magna
carta= macht koning beperkt, parlement
bestaande uit 3 standen controleert
4 Conflict christelijke wereld er of Paus gregorius VII gaf keizer hendrik
wereldlijke dan wel geestelijke een ban. Paus bepaalde geloof en
macht primaat moest hebben = stelde inquisitie op om ketters te
investituurstrijd vervolgen. Afspraak keizer en bisschop;
bisschop heeft wereldlijke en geestelijke
taak, keizer mag bisschop wereldlijk
benoemen en paus geestelijk.
4 Expansie christelijke wereld door Dmv kruistocht naar oa jeruzalem
kruistochten verspreidde christendom = expansie.
Kruistochten hadden religieuze en
sociaal-economische redenen.
Ontdekke Begin europese overzeese Europeanen zochten nieuwe zeeroute.
rs en expansie 1492: columbus komt in amerika.
hervorme Conquistadores nemen land azteken en
rs (5) incas over, volkeren sterven uit.
Ontdekkingsreis vanwegen: macht,
handel, kolonisatie en verspreiding
christendom.
5 Veranderende mens-/wereldbeeld /
renaissance en begin
wetenschappelijke belangstelling
