Tentamen H3 paragraaf 2-7, 9 en 10:
Paragraaf 2:
Geografisch beeld: een zo feitelijk mogelijke beschrijving van een
gebied, waarbij je kijkt naar de geografische kenmerken van dat gebied.
Het gaat daarbij om de kenmerken vanuit de natuurlijke, economische,
demografische, sociaal-culturele en politieke dimensie. En de verbanden
tussen die kenmerken en de relaties die een gebied heeft met andere
gebieden.
Mental map: een beeld dat je hebt van een gebied en de manier warrop
je de werkelijkheid waarneemt. Hoe je de werkelijkheid waarneemt, heet
ook wel perceptie.
Perceptie: wordt beïnvloed door meningen en emoties, die vorm krijgen
door persoonlijke ervaringen, de invloed van anderen, vooroordelen en
informatie die je tot je neemt. Als je bijvoorbeeld iemand kent die naar
Brazilië op vakantie is geweest en die heeft alleen maar positieve
verhalen, kijk je anders naar een gebeid, dan wanneer je Brazilië alleen
kent van de regenwouden die worden gekapt.
Hoe minder je weet hoe groter de kans dat je beeld bij een gebied vooral
bestaat uit stereotype beelden: een algemeen beeld dat je van een gebied
en de inwoners hebt.
Enkele stereotyperingen over Brazilië:
- Brazilië bestaat vooral uit tropisch regenwoud: veel mensen denken
dat, maar eigenlijk bestaat het maar voor 40% uit regenwoud.
- Het Amazonegebied heeft een enorme biodiversiteit, die door de
ontbossing bedreigd wordt. Dit beeld is juist. De biodiversiteit van
het Amazonegebied behoort tot de rijkste ter wereld en door de
grootschalige ontbossing wordt deze soortenrijkdom bedreigd.
Klimaatwetenschappers vrezen zelfs dat er binnen afzienbare tijd
een kantelpunt bereikt wordt, waarbij het tropisch regenwoud van de
Amazone in een savannegebied verandert. Dankzij het beleid van de
huidige president neemt het tempo van de ontbossing wel sterk af.
– In Brazilië wonen vooral mensen van inheemse afkomst. Dit beeld
wordt gevoed doordat op foto’s van Brazilië vaak mensen van
inheemse afkomst staan. De werkelijkheid is dat minder dan 2% van
de bevolking inheems is.
– Braziliaanse gezinnen hebben veel kinderen. Dit klopt niet meer.
Tegenwoordig bestaat het gemiddelde Braziliaanse huishouden uit
3,3 personen: de ouder(s) en één of twee kinderen. Foto’s van arme
Brazilianen in de Amazone of in favela’s vervormen het beeld, omdat
daar vaak grote gezinnen op staan.
, – Brazilië is het land van samba, carnaval, voetbal en sexy
kleding. Dat is grotendeels juist. De samba is een zeer populaire
muziek- en danssoort, die vooral bekend is van het Braziliaanse
carnaval, dat uitbundig gevierd wordt en wereldberoemd is. Voetbal
is de nationale sport; jong tot oud speelt het en Brazilië heeft de
meeste WK-titels op zijn naam staan. De favoriete kledingstijl is
sexy, met kleding die vrij veel huid laat zien, maar in het straatbeeld
zie je ook veel jeans en T-shirts.
– Brazilianen zijn katholiek. Doordat Brazilië een Portugese kolonie
was, heeft de katholieke kerk al lange tijd grote invloed op het land.
Maar er zijn ook relatief grote groepen die andere religies aanhangen
of geen enkele religie. Zo is 22% van de bevolking protestants en
8% atheïst. Zo’n 65% van de Brazilianen is katholiek.
De stereotiepe beelden van Brazilië wijken op sommige gebieden
dus nogal af van de geografische werkelijkheid. Dat geldt
vanzelfsprekend ook voor andere landen. Als je een correct beeld
van een land wilt krijgen, is het dus belangrijk om je ideeën over dat
land te toetsen aan feitelijke informatie.
Paragraaf 3:
Hooglanden en riftvalleien
Brazilië ligt midden op de Zuid-Amerikaanse plaat. Aan de westzijde van
deze plaat ligt een subductiezone. De onderduikende Nazcaplaat heeft de
Zuid-Amerikaanse plaat aan die zijde omhooggeduwd, waardoor het
Andesgebergte is ontstaan, met bergtoppen hoger dan 6.000 meter. Ten
oosten van de Andes liggen twee grote plateaus (relatief vlakke
opgeheven stukken aardkorst) van gemiddeld zo’n 1.000 meter hoogte:
het Hoogland van Guyana en het Hoogland van Brazilië. Beide hooglanden
bestaan uit hoogvlaktes, heuvels en bergen. Ook liggen er veel
tafelbergen: afgeplatte bergen met vrijwel loodrechte wanden, die
ontstaan zijn door verwering en erosie van het zandsteen dat ooit de
plateaus bedekte.
Tussen beide hooglanden ligt het Amazonebekken, een riftvallei die
ontstond toen Zuid-Amerika en Afrika nog tegen elkaar aan lagen. Het
bekken is grotendeels opgevuld met sedimenten uit de Andes en de
hooglanden, die door (zijrivieren van) de Amazone zijn meegenomen en
afgezet.
Langs de kust van Brazilië liggen bergketens, waaronder de Serra do Mar.
Deze gebergten zijn ontstaan toen Zuid-Amerika door riftvorming
losraakte van Afrika. Aan weerszijden van de riftvallei die toen ontstond,
kwamen door opverend mantelgesteente stukken aardkorst omhoog, die
riftschouders vormden. De riftvallei ligt nu in de mid-Atlantische rug; de
, riftschouders zijn de kustgebergten die aan beide zijden van de
Atlantische Oceaan liggen.
In de periode dat Zuid-Amerika en Afrika uit elkaar begonnen te bewegen,
zorgde intensief vulkanisme in het huidige zuiden van Brazilië voor grote
basaltstromen. Hierdoor werd het Paranáplateau gevormd.
Klimaten
Brazilië heeft zes verschillende klimaten. Het savanneklimaat (Aw-klimaat)
komt in het grootste deel van het land voor. In het noordwesten en aan de
oostkust heerst het tropisch regenwoudklimaat (Af-klimaat). In de
overgangszone tussen het Af- en het Aw-klimaat komt het moessonklimaat
voor (Am-klimaat). Dat klimaat heeft net als het savanneklimaat een droge
periode, maar er valt in totaal meer neerslag per jaar.
In het noordoosten van Brazilië ligt een droge zone met het steppeklimaat
(BS-klimaat). Het zuidoosten heeft gematigde klimaten: het Chinaklimaat
(Cw-klimaat), dat vergelijkbaar is met het Middellandse Zeeklimaat, en het
gematigd zeeklimaat (Cf-klimaat).
De klimaatverschillen in Brazilië zijn te verklaren met de
klimaatfactoren:
– de breedteligging: in heel Brazilië is er meer inkomende straling van
de zon dan uitgaande straling van de aarde. Tussen de keerkringen is dit
stralingsoverschot groot, maar daarbuiten neemt het snel af, tot het rond
de 40e breedtegraad overgaat in een stralingstekort. Het noorden van
Brazilië – dat rond de evenaar ligt – heeft daardoor warmere klimaten dan
het zuiden. In het noorden zorgt de sterke opwarming er bovendien voor
dat de lucht er vrijwel altijd opstijgt, wat zorgt voor het tropisch
regenwoudklimaat, met veel neerslag.
– de afstand tot de zee en de invloed van zeestromen, in
combinatie met de grootte, ligging en vorm van het continent:
Brazilië is een enorm land; de invloed van de zee is beperkt tot een relatief
kleine zone die dicht bij de kust ligt. Doordat er vooral warme zeestromen
zijn voor de Braziliaanse kust, is de matigende invloed van de zee op de
temperatuur gering. Alleen in het zuiden zorgt een koude zeestroom voor
een vrij sterke matiging van de temperatuur.
– luchtdruk: Brazilië ligt in de invloedssfeer van de Intertropische
Convergentiezone (ITCZ). In januari ligt de ITCZ boven het noordwesten
van het land, waardoor er rond die maand sprake is van lage luchtdruk en
dus stijgende lucht met veel neerslag. In juli heeft het lagedrukgebied zich
verplaatst naar het noordelijk halfrond. Een groot deel van Brazilië heeft
dan met hoge luchtdruk en dus droogte te maken. Daardoor heerst in een
groot deel van Brazilië een savanneklimaat, dat richting het noordwesten
overgaat in het moessonklimaat.
Het noordoosten van Brazilië heeft geen natte periode, doordat de ITCZ
dat gebied niet bereikt. De vrijwel altijd dalende lucht zorgt daar voor een
steppeklimaat.
– hoogteligging, reliëf en heersende windrichting: de wind in Brazilië
komt meestal uit het oosten. Deze wind neemt vanaf de zee veel vochtige
lucht mee. De kustgebergten zijn niet zo hoog, maar zorgen er toch voor
Paragraaf 2:
Geografisch beeld: een zo feitelijk mogelijke beschrijving van een
gebied, waarbij je kijkt naar de geografische kenmerken van dat gebied.
Het gaat daarbij om de kenmerken vanuit de natuurlijke, economische,
demografische, sociaal-culturele en politieke dimensie. En de verbanden
tussen die kenmerken en de relaties die een gebied heeft met andere
gebieden.
Mental map: een beeld dat je hebt van een gebied en de manier warrop
je de werkelijkheid waarneemt. Hoe je de werkelijkheid waarneemt, heet
ook wel perceptie.
Perceptie: wordt beïnvloed door meningen en emoties, die vorm krijgen
door persoonlijke ervaringen, de invloed van anderen, vooroordelen en
informatie die je tot je neemt. Als je bijvoorbeeld iemand kent die naar
Brazilië op vakantie is geweest en die heeft alleen maar positieve
verhalen, kijk je anders naar een gebeid, dan wanneer je Brazilië alleen
kent van de regenwouden die worden gekapt.
Hoe minder je weet hoe groter de kans dat je beeld bij een gebied vooral
bestaat uit stereotype beelden: een algemeen beeld dat je van een gebied
en de inwoners hebt.
Enkele stereotyperingen over Brazilië:
- Brazilië bestaat vooral uit tropisch regenwoud: veel mensen denken
dat, maar eigenlijk bestaat het maar voor 40% uit regenwoud.
- Het Amazonegebied heeft een enorme biodiversiteit, die door de
ontbossing bedreigd wordt. Dit beeld is juist. De biodiversiteit van
het Amazonegebied behoort tot de rijkste ter wereld en door de
grootschalige ontbossing wordt deze soortenrijkdom bedreigd.
Klimaatwetenschappers vrezen zelfs dat er binnen afzienbare tijd
een kantelpunt bereikt wordt, waarbij het tropisch regenwoud van de
Amazone in een savannegebied verandert. Dankzij het beleid van de
huidige president neemt het tempo van de ontbossing wel sterk af.
– In Brazilië wonen vooral mensen van inheemse afkomst. Dit beeld
wordt gevoed doordat op foto’s van Brazilië vaak mensen van
inheemse afkomst staan. De werkelijkheid is dat minder dan 2% van
de bevolking inheems is.
– Braziliaanse gezinnen hebben veel kinderen. Dit klopt niet meer.
Tegenwoordig bestaat het gemiddelde Braziliaanse huishouden uit
3,3 personen: de ouder(s) en één of twee kinderen. Foto’s van arme
Brazilianen in de Amazone of in favela’s vervormen het beeld, omdat
daar vaak grote gezinnen op staan.
, – Brazilië is het land van samba, carnaval, voetbal en sexy
kleding. Dat is grotendeels juist. De samba is een zeer populaire
muziek- en danssoort, die vooral bekend is van het Braziliaanse
carnaval, dat uitbundig gevierd wordt en wereldberoemd is. Voetbal
is de nationale sport; jong tot oud speelt het en Brazilië heeft de
meeste WK-titels op zijn naam staan. De favoriete kledingstijl is
sexy, met kleding die vrij veel huid laat zien, maar in het straatbeeld
zie je ook veel jeans en T-shirts.
– Brazilianen zijn katholiek. Doordat Brazilië een Portugese kolonie
was, heeft de katholieke kerk al lange tijd grote invloed op het land.
Maar er zijn ook relatief grote groepen die andere religies aanhangen
of geen enkele religie. Zo is 22% van de bevolking protestants en
8% atheïst. Zo’n 65% van de Brazilianen is katholiek.
De stereotiepe beelden van Brazilië wijken op sommige gebieden
dus nogal af van de geografische werkelijkheid. Dat geldt
vanzelfsprekend ook voor andere landen. Als je een correct beeld
van een land wilt krijgen, is het dus belangrijk om je ideeën over dat
land te toetsen aan feitelijke informatie.
Paragraaf 3:
Hooglanden en riftvalleien
Brazilië ligt midden op de Zuid-Amerikaanse plaat. Aan de westzijde van
deze plaat ligt een subductiezone. De onderduikende Nazcaplaat heeft de
Zuid-Amerikaanse plaat aan die zijde omhooggeduwd, waardoor het
Andesgebergte is ontstaan, met bergtoppen hoger dan 6.000 meter. Ten
oosten van de Andes liggen twee grote plateaus (relatief vlakke
opgeheven stukken aardkorst) van gemiddeld zo’n 1.000 meter hoogte:
het Hoogland van Guyana en het Hoogland van Brazilië. Beide hooglanden
bestaan uit hoogvlaktes, heuvels en bergen. Ook liggen er veel
tafelbergen: afgeplatte bergen met vrijwel loodrechte wanden, die
ontstaan zijn door verwering en erosie van het zandsteen dat ooit de
plateaus bedekte.
Tussen beide hooglanden ligt het Amazonebekken, een riftvallei die
ontstond toen Zuid-Amerika en Afrika nog tegen elkaar aan lagen. Het
bekken is grotendeels opgevuld met sedimenten uit de Andes en de
hooglanden, die door (zijrivieren van) de Amazone zijn meegenomen en
afgezet.
Langs de kust van Brazilië liggen bergketens, waaronder de Serra do Mar.
Deze gebergten zijn ontstaan toen Zuid-Amerika door riftvorming
losraakte van Afrika. Aan weerszijden van de riftvallei die toen ontstond,
kwamen door opverend mantelgesteente stukken aardkorst omhoog, die
riftschouders vormden. De riftvallei ligt nu in de mid-Atlantische rug; de
, riftschouders zijn de kustgebergten die aan beide zijden van de
Atlantische Oceaan liggen.
In de periode dat Zuid-Amerika en Afrika uit elkaar begonnen te bewegen,
zorgde intensief vulkanisme in het huidige zuiden van Brazilië voor grote
basaltstromen. Hierdoor werd het Paranáplateau gevormd.
Klimaten
Brazilië heeft zes verschillende klimaten. Het savanneklimaat (Aw-klimaat)
komt in het grootste deel van het land voor. In het noordwesten en aan de
oostkust heerst het tropisch regenwoudklimaat (Af-klimaat). In de
overgangszone tussen het Af- en het Aw-klimaat komt het moessonklimaat
voor (Am-klimaat). Dat klimaat heeft net als het savanneklimaat een droge
periode, maar er valt in totaal meer neerslag per jaar.
In het noordoosten van Brazilië ligt een droge zone met het steppeklimaat
(BS-klimaat). Het zuidoosten heeft gematigde klimaten: het Chinaklimaat
(Cw-klimaat), dat vergelijkbaar is met het Middellandse Zeeklimaat, en het
gematigd zeeklimaat (Cf-klimaat).
De klimaatverschillen in Brazilië zijn te verklaren met de
klimaatfactoren:
– de breedteligging: in heel Brazilië is er meer inkomende straling van
de zon dan uitgaande straling van de aarde. Tussen de keerkringen is dit
stralingsoverschot groot, maar daarbuiten neemt het snel af, tot het rond
de 40e breedtegraad overgaat in een stralingstekort. Het noorden van
Brazilië – dat rond de evenaar ligt – heeft daardoor warmere klimaten dan
het zuiden. In het noorden zorgt de sterke opwarming er bovendien voor
dat de lucht er vrijwel altijd opstijgt, wat zorgt voor het tropisch
regenwoudklimaat, met veel neerslag.
– de afstand tot de zee en de invloed van zeestromen, in
combinatie met de grootte, ligging en vorm van het continent:
Brazilië is een enorm land; de invloed van de zee is beperkt tot een relatief
kleine zone die dicht bij de kust ligt. Doordat er vooral warme zeestromen
zijn voor de Braziliaanse kust, is de matigende invloed van de zee op de
temperatuur gering. Alleen in het zuiden zorgt een koude zeestroom voor
een vrij sterke matiging van de temperatuur.
– luchtdruk: Brazilië ligt in de invloedssfeer van de Intertropische
Convergentiezone (ITCZ). In januari ligt de ITCZ boven het noordwesten
van het land, waardoor er rond die maand sprake is van lage luchtdruk en
dus stijgende lucht met veel neerslag. In juli heeft het lagedrukgebied zich
verplaatst naar het noordelijk halfrond. Een groot deel van Brazilië heeft
dan met hoge luchtdruk en dus droogte te maken. Daardoor heerst in een
groot deel van Brazilië een savanneklimaat, dat richting het noordwesten
overgaat in het moessonklimaat.
Het noordoosten van Brazilië heeft geen natte periode, doordat de ITCZ
dat gebied niet bereikt. De vrijwel altijd dalende lucht zorgt daar voor een
steppeklimaat.
– hoogteligging, reliëf en heersende windrichting: de wind in Brazilië
komt meestal uit het oosten. Deze wind neemt vanaf de zee veel vochtige
lucht mee. De kustgebergten zijn niet zo hoog, maar zorgen er toch voor
